Infotainment

Tandartspraktijk, Sep 2016

De filosoof Blaise Pascal heeft ooit gezegd dat veel ellende in de wereld voortkomt uit het feit dat de mens niet gewoon rustig thuis op een stoel kan blijven zitten. Dat had ik de afgelopen maanden gedaan terwijl de meute zich en masse verplaatste naar een beloofd paradijs, geteisterd door ergerniswekkende vluchtvertragingen, eindeloze files, platgetreden cultuursites en ander toeristenleed. Rust daalde neer in mijn directe omgeving. Dat gaf me de gelegenheid om de achterstallige vakliteratuur maar eens uit het cellofaan te bevrijden. De informatiestroom was enigszins ingedikt door dubbelnummers, dus het viel mee.

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2Fs12496-016-0092-1.pdf

Infotainment

De filosoof Blaise Pascal heeft ooit gezegd dat veel ellende in de wereld voortkomt uit het feit dat de mens niet gewoon rustig thuis op een stoel kan blijven zitten. Dat had ik de afgelopen maanden gedaan terwijl de meute zich en masse verplaatste naar een beloofd paradijs, geteisterd door ergerniswekkende vluchtvertragingen, eindeloze files, platgetreden cultuursites en ander toeristenleed. Rust daalde neer in mijn directe omgeving. Dat gaf me de gelegenheid om de achterstallige vakliteratuur maar eens uit het cellofaan te bevrijden. De informatiestroom was enigszins ingedikt door dubbelnummers, dus het viel mee. - Langzaam komt de hectiek van alledag nu weer op gang en de flyers voor congressen vliegen me alweer om de oren. Studie vereist rust en concentratie, zeker als het om teksten gaat. Maar er wordt steeds minder waarde gehecht aan het geschreven woord. De schrijver Willem Frederik Hermans voorspelde in zijn verhalenbundel Paranoia (1953) dat de mens binnen afzienbare tijd zich uitsluitend nog in beelden een begrip zal vormen van de wereld om hem heen en niet meer in woorden. De televisie had toen nog niet op grote schaal zijn intrede gedaan. Dat was wel het geval toen communicatiewetenschapper Neil Postman in 1985 zijn beroemde boek We amuse ourselves to death schreef. Hij schetst daarin een wereld waarin het nieuwe succesmedium televisie bezit neemt van alle geledingen van de samenleving, waarbij niemand ongemoeid blijft, van politici tot leraren en wetenschappers. Alles is daarbij gericht op een in beelden gevat amusement dat geen enkele intellectuele inspanning vereist. Het digitale tijdperk waarin wij nu leven heeft dat op groteske wijze uitvergroot. Inmiddels gaat er zelfs bij de serieuze dagbladpers meer drukinkt op aan foto’s dan aan woorden, soms paginagroot, alsof ze bedoeld zijn voor slechtzienden. De selfiestick heeft het beeldscherm geïndividualiseerd tot de spiegel van Narcissus in een wereld van fun en divertissement die aan zichzelf genoeg lijkt te hebben. Daarmee zijn we terechtgekomen in de tirannie van het leuke. Alles moet leuk zijn, het liefst in de overtreffende trap van ’superleuk’. De verpretparking van de informatie is intussen ook doorgesijpeld naar de congres- en cursusindustrie. Er gaat geen congres voorbij of er is een keynote speaker die de rol op zich neemt van entertainer, of een topsporter die in de keuken laat kijken van zijn succesgeheimen waarbij challenge het sleutelwoord is. De bedoeling is de toehoorders te prikkelen, want het vak moet uitdagend zijn, zoals de Python in de Efteling; wie durft!? Wat vroeger een voordracht heette is nu een presentatie. De formats van Powerpoint worden gevuld met beelden van grensverleggende behandelingsresultaten, maar ook van beschamende mislukkingen. Als het bij de kijkers maar emotie teweegbrengt, daar gaat het om. Gedegen onderzoek op basis van harde feiten gevat in tabellen met statistische uitkomsten is niet sexy genoeg en komt meestal pas aan bod aan het einde van de dag. De meeste congresgangers, moe van het visuele geweld, houden het dan al voor gezien. De feiten alléén spreken niet meer, die moeten voorzien worden van een emotionele lading. Een nieuw fenomeen daarbij is de ontmoetingscultuur als symptoom van de alomtegenwoordige praatneurose in onze samenleving: money meets ideas, agro meets design, endo meets paro en in gepersonaliseerde vorm ontmoeten de kopstukken elkaar in een talkshow: Theo meets Leo, Ria meets Pia. Zij praten ons bij over de state of the art van ons vak. De trivialisering van de overdracht van onze kennis is een feit. Wie doet er nog onderzoek in stilte en geeft bescheiden toe dat zijn uitkomsten onzeker zijn en nog eens getoetst moeten worden, en nog eens en nog eens …


This is a preview of a remote PDF: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2Fs12496-016-0092-1.pdf

Infotainment, Tandartspraktijk, 2016, 29, DOI: 10.1007/s12496-016-0092-1