Pneumokokkenvaccinatie bij patiënten met COPD

Huisarts en wetenschap, Oct 2017

COPD-patiënten in de Nederlandse huisartsenpraktijk met een matige of ernstige ziektelast zouden pneumokokkenvaccinatie aangeboden moeten krijgen. Uit een Cochrane-review blijkt dat deze vaccinatie bij COPD-patiënten exacerbaties en pneumonieën kan voorkomen.

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2Fs12445-017-0331-1.pdf

Pneumokokkenvaccinatie bij patiënten met COPD

Pneumokokkenvaccinatie bij patiënten met COPD 0 Universiteit Maastricht , vakgroep Huisartsgeneeskunde, Maastricht: Ruud A.F. Verhees, aiotho s l r a e p De bewijskracht van de eerdergenoemde resultaten wordt door de auteurs als ‘gemiddeld’ beoordeeld. Voor welke COPD-patiënten effectief? COPD-patiënten in de Nederlandse huisartsenpraktijk met een matige of ernstige ziektelast zouden pneumokokkenvaccinatie aangeboden moeten krijgen. Uit een Cochrane-review blijkt dat deze vaccinatie bij COPD-patiënten exacerbaties en pneumonieën kan voorkomen. De in 2015 geactualiseerde NHG-Standaard COPD stelt dat pneumokokkenvaccinatie van COPD-patiënten niet effectief Exacerbaties bij patiënten met COPD hebben forse implica- is om exacerbaties of pneumonieën te voorkomen. De stanties voor gezondheid en zorgkosten. Vijftig tot zeventig pro- daard onderschrijft wel de rol die de patiënt zelf kan spelen cent van deze exacerbaties wordt uitgelokt door een virale of in de behandeling van de ziekte. Zelfmanagement gericht op bacteriële luchtweginfectie. Dergelijke exacerbaties leiden geïndividualiseerde actieplannen blijkt echter niet effectief vaak tot langere ziekenhuisopnames, grotere achteruitgang wanneer het voorkómen van exacerbaties de uitkomstmaat is. van de longfunctie en verlies van kwaliteit van leven. Strepto- Naast deze adviezen zijn er diverse medicamenteuze behancoccus pneumoniae kan een rol spelen in het ontstaan van deze delingen die de kans op exacerbaties of pneumonieën kunnen exacerbaties en is een van de meest voorkomende verwekkers reduceren. De NHG-werkgroep beschouwt het voorkómen van van bacteriële pneumonieën bij COPD-patiënten. Immuni- een exacerbatie als cruciale uitkomstmaat in de behandeling satie tegen pneumokokken zou het aantal exacerbaties en van COPD. Een NNT < 10 wordt daarbij als klinisch relevant pneumonieën in theorie kunnen reduceren. Het 23-valente beschouwd. De in de review berekende NNT van 8 ter preventie pneumokokken polysaccharide vaccin beschermt in potentie van een exacerbatie valt binnen deze range. Ter vergelijking: gedurende 3-5 jaar tegen 85-90% van de varianten van S. pneu- om een exacerbatie te voorkomen moeten vijf mensen met inmoniae en wordt momenteel het meest frequent gebruikt. halatiecorticosteroïden (ICS) of 2,9 mensen met azitromycine op preventieve basis behandeld worden. Focus op exacerbatie en pneumonie ICS en azitromycine worden voorgeschreven aan COPD-paMet de onderzoeksvraag of pneumokokkenvaccinatie exacer- tiënten met een relatief hoge ziektelast. Dat is een minderheid baties en pneumonieën voorkomt bij COPD includeerden de van de COPD-patiënten in de eerste lijn. Zowel ICS als azitroauteurs in totaal twaalf RCT’s (n = 2171) in hun systematische mycine hebben een groter risico op ernstige bijwerkingen review.Alle deelnemers hadden COPD. Daar waar dit gemeten dan pneumokokkenvaccinatie. De Cochrane-review geeft niet werd (vier van de twaalf onderzoeken), bedroeg de gemiddelde duidelijk aan voor welke specifieke groep COPD-patiënten het FEV1 54%, hetgeen overeenkomt met COPD-stadium GOLD- pneumokokkenvaccin effectief was. Sommige onderzoeken II. De gemiddelde leeftijd was 66 jaar en 67% was man. Het includeerden namelijk alleen COPD-patiënten die dagelijks toegediende pneumokokkenvaccin was veelal van het 23-va- ICS gebruikten, terwijl andere onderzoeken zich richtten op lente type (negen van de twaalf onderzoeken). De gemiddelde jongere COPD-patiënten of zelfs niet vermeldden wat de ernst follow-up duur bedroeg veertien maanden (spreiding 6 tot 48 van de COPD was. Daardoor kan men niet zonder meer stelmaanden). De auteurs concludeerden dat pneumokokkenvac- len dat de conclusie van Walters ook van toepassing is op alle cinatie vergeleken met placebo, de kans op een community- COPD-patiënten in de Nederlandse huisartsenpraktijk, waaracquired pneumonia (CAP) bij patiënten met COPD verkleint van de meerderheid een lichte ziektelast kent. (odds ratio (OR) 0,62; 95%-BI 0,43 tot 0,89). Hetzelfde geldt voor Groot retrospectief cohortonderzoek uitgevoerd in het Verhet voorkómen van een exacerbatie (OR 0,60; 95%-BI 0,39 tot enigd Koninkrijk toont echter dat circa 50% van alle COPD0,93). Het aantal patiënten dat gevaccineerd moet worden om patiënten in de eerste lijn binnen een jaar een exacerbatie een CAP of een exacerbatie te voorkomen (NNT) is respectie- ontwikkelt. COPD-patiënten in de eerste lijn kunnen dus provelijk 21 en 8. Noch de totale sterfte, noch de cardiopulmonale fiteren van een dergelijk vaccin. Deze getallen zijn niet besterfte verschilde tussen vaccin- en controlegroepen. Ook het schikbaar voor Nederland, maar liggen hier naar onze indruk aantal ziekenhuisopnames (ongeacht de reden van opname) lager. De aanwijzingen dat exacerbaties wellicht meer voorkoverschilde niet tussen beide groepen. men dan we weten en de nieuwe informatie over het effect op De auteurs merkten op dat het aantal deelnemers per ge- het voorkómen van pneumonieën, brengt ons tot de conclusie includeerd onderzoek (gemiddeld 187, spreiding 37 tot 600) dat pneumokokkenvaccinatie aan alle COPD-patiënten vanaf mogelijk te klein was om een significant effect op andere uit- een matige ziektelast in de Nederlandse huisartsenpraktijk komstmaten dan exacerbaties en pneumonieën aan te tonen. aangeboden dient te worden. Literatuur 1 Walters JA , Tang JN , Poole P , Wood-Baker R . Pneumococcal vaccines for preventing pneumonia in chronic obstructive pulmonary disease (Review) . Cochrane Database Syst Rev 2017 ; 1 : CD001390 .


This is a preview of a remote PDF: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2Fs12445-017-0331-1.pdf

Jean Muris, Ruud Verhees. Pneumokokkenvaccinatie bij patiënten met COPD, Huisarts en wetenschap, 2017, 534-534, DOI: 10.1007/s12445-017-0331-1