Obszary badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego

Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia, Dec 2012

Anna Kasprzak-Czelej

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

http://czashum.hist.pl/media//files/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4-s299-307/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4-s299-307.pdf

Obszary badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego

Anna Kasprzak-Czelej Obszary badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego Oeconomia - U N I V E R S I T A T I S V O L . X LV I, 4 A N N A KASPRZAK-CZELEJ Obszary badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego The areas of research on the stock market microstructure S łow a klu czo w e: giełda papierów wartościowych, mikrostruktura rynku, ceny papierów wartościo­ wych, przejrzystość K ey w o rd s: stock exchange, market microstructure, security prices, transparency Wstęp Globalizacja rynków finansowych, rosnąca konkurencja między giełdami, inno­ wacje technologiczne, rozwój Internetu i rozprzestrzenianie się nowych instrumentów finansowych legły u podstaw ponownego zainteresowania zagadnieniami mikro­ struktury rynku i relatywnych przewag różnych modeli obrotu giełdowego w kwestii jakości tego rynku1. Czynniki te wymuszają również poszukiwanie optymalnej formy instytucjonalnej giełdy. Badania z zakresu mikrostruktury rynku można zaklasyfikować do czterech grup. Pierwsza dotyczy sposobu tworzenia cen i ich ujawniania. Druga grupa obejmuje za­ gadnienia architektury rynku. Skupia się zatem na tym, jak różne zasady i regulacje wpływają na sposób zawierania transakcji i przez to również na płynność i jakość rynku. Kwestie dotyczące informacji i jej ujawniania, w szczególności zagadnienie przejrzystości rynku, stanowią przedmiot zainteresowania badań z trzeciej grupy. Czwarta dotyczy analiz na styku wymienionych zagadnień z innymi działami finansów, takimi jak np. finanse przedsiębiorstw, wycena aktywów, finanse międzynarodowe. 1 A. Madhavan, Market microstructure: A survey, „Journal of Financial Markets” 2000, vol. 3, no. 3, s. 206. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyżej wymienionych obszarów badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego. 1. Tworzenie cen Stanowienie ceny na giełdowym rynku akcji odnosi się do zdolności rynku do ustalenia ceny akcji odzwierciedlającej leżącą u jej podstaw wartość fundamentalną firmy. Istotne jest przy tym, jak dobrze i jak szybko ceny dostosowują się do zmian wartości fundamentalnej. Istnieją dwa czynniki wpływające na tę efektywność. Pierwszym jest rzetelność cen, czemu sprzyjają działania i regulacje zapobiegające nadużyciom, w tym monitoring, celem zapobiegania manipulacji. Drugi to ilość do­ stępnej informacji o notowanych firmach, co wynika m.in. z wymogów dotyczących ujawniania informacji w raportach bieżących i okresowych przez spółki publiczne, zasad ładu korporacyjnego, warunków, jakie muszą spełniać walory notowane na danym rynku, oraz zasad księgowości. Sposób tworzenia cen na rynku wyjaśniają modele procesu transakcyjnego. Obejmują one modele zapasów oraz informacyjne. Pierwsze z nich określają, jak pośrednicy (dealerzy, brokerzy, specjaliści) mogą rozwiązać problem braku ciągłej obecności kupujących i sprzedających na rynku. Drugie zaś analizują, jak informacja, asymetrycznie dystrybuowana pomiędzy uczestników rynku, jest odzwierciedlana w kursach akcji. Oba rodzaje modeli przewidują, że napływ zleceń będzie determino­ wać poziom kursów. W tradycyjnym modelu zapasów odbywa się to poprzez w pły­ wanie na pozycję dealerów, którzy odpowiednio dostosowują poziom cen. W modelu informacyjnym napływ zleceń odgrywa rolę sygnału odnośnie do przyszłej wartości aktywów i wywołuje rewizję przekonań uczestników rynku. Biorąc to pod uwagę, poinformowani gracze będą preferować składanie dużych zleceń, by wykorzystać posiadaną informację prywatną, zanim zostanie ona ujawniona i odzwierciedlona w kursach2. W rzeczywistości informacja musi być otrzymana i oceniona na rynku, zlece­ nia inwestorów muszą zostać złożone i zrealizowane oraz musi nastąpić rozliczenie i dopiero wówczas kursy mogą odzwierciedlać daną informację. W cały ten łańcuch zdarzeń wpisane jest istnienie kosztów zarówno explicite, jak i implicite. Koszty jawne składają się głównie z prowizji brokera, a ukryte obejmują głównie spread, możliwy w pływ obrotu na poziom kursów3 i koszt alternatywny, związany z niedokonaniem obrotu w pożądanym momencie4. Poza tym obrót odbywa się nie tylko w warunkach asymetrii informacji ale również rozbieżnych oczekiwań. Wobec wielkości, złożoności 2 R. Naes, J. Skjeltrop, Is the market microstructure of stock markets important?, „Economic Bulletin” 2006, vol. 77, no. 3, s. 124-125. 3 Stwierdzono np., że dla dużych zleceń na akcje spółek o małej kapitalizacji koszty przekraczają połowę bid-ask spread ze względu na ich wpływ na poziom ceny, A. Madhavan, Market..., s. 210. 4 Ibidem, s. 126. i nieprecyzyjności wielu publicznie dostępnych informacji inwestorzy - mający ten sam zestaw informacji - formułują różne oczekiwania odnośnie do relacji pomiędzy przyszłym ryzykiem i stopą zwrotu. Przy rozbieżnych oczekiwaniach stanowienie cen w ynika ze sposobu koncentracji i koordynacji oczekiwań różnych podmiotów na rynku, przez co bezpośrednio zależy od jego m ikrostruktury5. 2. Architektura rynku giełdowego Pojęcie architektury rynku dotyczy zestawu zasad i reguł rządzących procesem obrotu giełdowego. Rozważania prowadzone w tym zakresie skupiają się na tym , jak różne zasady i regulacje w pływają na sposób zawierania transakcji i przez to również na płynność i jakość rynku. Architektura rynku jest determ inowana typem rynku, określanym na bazie trzech czynników: stopnia ciągłości notowań, znaczenia market maker, stopnia automatyzacji6. Systemy notowań okresowych (punktowych, periodycznych) pozwalają na za­ wieranie transakcji w określonych momentach sesji giełdowej, a notowań ciągłych w każdym momencie w trakcie ich trwania. Drugie kryterium dotyczy sposobu, w jaki dochodzi do zawarcia transakcji na rynku. Z tego punktu widzenia można wyróżnić dwa rodzaje rynku: • rynek z dominującą rolą dealera (dealer market), kierowany ceną (quote-driven), • rynek aukcyjny, kierowany zleceniami (limit order market, order-driven), bez pośrednictwa market maker. N a pierw szym rodzaju rynku m arket makers są odpowiedzialni za ustalanie takich kursów akcji, przy których możliwe jest zawieranie transakcji. N a bazie tych cen dealerzy kupują walory od sprzedających i sprzedają inwestorom występującym po stronie popytu. N a rynku kierowanym zleceniami koordynacja pom iędzy kupującymi a sprze­ dającym i odbywa się poprzez agregowanie zleceń kupna i sprzedaży w arkuszu zleceń. Transakcja m a miejsce wówczas, gdy zlecenia z przeciwnych stron arkusza (tj. kupna i sprzedaży) mają limit ceny umożliwiający ich realizację. W tych w a­ runkach kupujący i sprzedający niejako sami siebie wybierają w zależności od tego, czy chcą dostarczać płynność, umieszczając zlecenie z limitem ceny, czy też żądają płynności, umieszczając zlecenie po cenie rynkowej lub po każdej cenie. W ymiana na rynku dokonuje się na bazie określonego zestawu reguł przez automatyczne do­ pasowywanie zleceń, uszeregowanych zwykle według kryterium ceny, a następnie według kryterium czasu wprowadzenia do arkusza. Uważa się, że rynki kierowane zleceniami generalnie redukują koszty obrotu i dlatego wspierają płynność, która poza kosztam i transakcyjnym i wiąże się z takim i zagadnieniam i jak długość czasu realizacji zleceń i trw ania sesji giełdowej, w pływ obrotu na ceny. Istnieją również tzw. rynki hybrydowe, mające pewne cechy obu wymienionych rodzajów rynku. W literaturze wskazuje się na znaczenie dealerów w redukcji kosztów informacji rynku jako przyczynę tego stanu rzeczy7. W iększość transakcji zwykle jest realizowana na rynku kierowanym zleceniam i, a dealerzy ustalają ceny w alo­ rów w sytuacji zbyt niskiej płynności. Poza tym na rynku kierowanym zleceniami notowane spółki mogą zawierać z pośrednikam i umowy, na mocy których instytucje te odgryw ają rolę animatorów em itenta i dbają o płynność walorów danej spółki, zapewniając m.in. odpowiedni poziom spreadu. Przyjm ując za kryterium podziału stopień autom atyzacji, m ożem y w yróżnić rynki z parkietem giełdowym oraz ryn k i bazujące wyłącznie na elektronicznych systemach. A ktualnie większość europejskich rynków dysponuje scentralizowanym elektronicznym systemem obrotu. Architekturę rynku wyznaczają również takie zmienne jak niezależność ustalania kursów, tj. czy dany rynek dostarcza niezależnie stanowionych cen, czy też w yko­ rzystuje ceny ustalone n a innym rynku jako podstawę do zawieranych transakcji, rodzaje dozwolonych zleceń giełdowych, zasady dotyczące przebiegu transakcji, m.in. m inim alny krok notowań, zasady zatrzym ania obrotu, dopuszczalny przedział zm ienności kursów (tzw. widełki wahań), reguły otw ierania i zam ykania notowań oraz przejrzystość rynku. Rynki różnią się również co do stopnia rozprzestrzeniania informacji (brokerom, klientom czy publicznie) i szybkości jej ujaw niania (w cza­ sie rzeczyw istym , opóźnione), stopnia anonimowości (zlecenia ukryte, ujawnianie drugiej strony transakcji) oraz możliwości obrotu poza giełdą czy poza godzinam i obrotu giełdowego. Teoretycznie m ultilateralne systemy obrotu, takie jak aukcje jednej ceny (single­ price call auction), są efektywnym m echanizm em agregowania różnorodnych infor­ macji. Ta form a organizacji obrotu jest szczególnie przydatna w sytuacjach znacznej niepewności co do danych fundamentalnych oraz przy relatywnie dużym prawdopodo­ bieństwie w ystąpienia niedoskonałości ryn ku 8. N a wielu rynkach stosujących system notowań ciągłych m echanizm aukcji w systemie jednej ceny jest wykorzystywany właśnie w okresach wysokiej niepewności, np. na otwarciu i zam knięciu notowań czy przy ponownym uruchomieniu notowań ciągłych po zatrzym aniu. Dominującym systemem obrotu n a większości rynków są przy tym ciągłe systemy bilateralne. Jak wskazuje się w literaturze, systemy notowań ciągłych przyciągają poinformowanych inwestorów, gdyż natychmiastowe wykonywanie zleceń pozw ala im zyskać na posia­ danej krótkotrwałej przewadze informacyjnej (informacji pryw atnej)9. 7 L. Benveniste, A. Marcus, W. Wilhelm, What’s special about specialist?, „Journal of Financial Eco­ nomics” 1992, no. 32, s. 61-86. 8 A. Madhavan, Market..., s. 227. 9 C. Goodfellow, M.T. Bohl, B. Gebka, Together we invest? Individual and institutional investors’trading behavior in Poland, „International Review of Financial Analysis” 2009, vol. 18, no. 4, s. 213. Optymalna częstotliwość wyznaczania równowagi na rynku (zależna od systemu obrotu) jest również determinowana przez substytucję pomiędzy dwoma elementami ryzyka płynności. Pierwszy z nich obejmuje ryzyko zmian wewnętrznej wartości akcji w czasie pomiędzy decyzją o złożeniu zlecenia a jego wykonaniem i jest m i­ nimalizowany w systemie notowań ciągłych. Druga składowa ryzyka płynności jest wywołana przez przypadkowe odchylenia ceny od jej wartości wewnętrznej, co jest minimalizowane w systemie aukcyjnym. W odniesieniu do inwestorów posiadających zdywersyfikowany portfel i relatywnie często zawierających transakcje przypadkowe fluktuacje cen niwelują się w długim okresie. Inwestorzy ci będą zatem preferować obrót w systemie ciągłym. Z badań wynika również, że zmniejszenie minimalnego kroku notowań, ze względu na wykonalność zleceń, może skłaniać inwestorów do składania zleceń na warunkach rynkowych (po każdej cenie) zamiast z limitem ceny (łatwiej przebić ofertę z limitem), co w efekcie może zredukować całkowitą płynność rynku, mimo zwężenia spreadów10. 3. Przejrzystość rynku giełdowego Przejrzystość (transparentność) rynku jest definiowana jako możliwość obser­ wowania informacji odnośnie do procesu obrotu przez uczestników rynku. W tym kontekście informacja może dotyczyć np. cen notowanych walorów, zleceń, wolumenu obrotu, źródeł napływu zleceń, tożsamości uczestników rynku. Transparentność ma wiele wymiarów. Można wyróżnić transparentność przed i po sesji giełdowej. Pierw­ sza odnosi się do informacji mającej swoje źródło w arkuszu zleceń, w szczególności ujawniania bieżących zleceń po stronie kupna i sprzedaży, informacji o zleceniach innych niż najlepsze na rynku oraz innych, odnoszących się do obrotu, np. o istnieniu dużej rozbieżności zleceń. Druga dotyczy przekazu informacji o przeszłym obrocie giełdowym, włączając w to wolumen, ceny, czas realizacji zleceń i, o ile to możliwe, identyfikację kupujących i sprzedających. Zagadnienie przejrzystości rynku jest o tyle istotne, że ilość i jakość informacji dostępnej inwestorom determinuje szybkość, z jaką informacja jest ujęta w cenach aktywów. Przejrzystość rynku wpływa więc na zawartość informacyjną napływu zleceń, a zatem też na proces ustalania ceny. Przy zbyt niskiej przejrzystości ceny, które agregują wszystkie informacje, stają się relatywnie bardziej zakłócone przez „szum”. Większa transparentność natomiast wiąże się na ogół z bardziej informa­ cyjnymi cenami. Optymalny poziom przejrzystości rynku jest trudny do określenia ze względu na złożoną rolę, jaką informacja odgrywa na rynku. Przejrzystość jest przydatna w stopniu, w jakim wspiera rzetelność i konkurencyjność. Taka ograniczona trans 10 A. Madhavan, Market..., s. 230, 250. parentność może zachęcać do uczestnictw a w rynku i przez to sprzyjać płynności. Wiele teoretycznych badań wskazuje, że większa transparentność skutkuje mniejszymi kosztam i transakcyjnym i i w iększą płynnością ry n k u 11. Istnieją również badania, z których w ynika, iż w iększa przejrzystość rynku może redukować płynność, gdyż uczestnicy obrotu, nie chcąc ujawniać swoich intencji, tj. zam iaru kupna lub sprze­ daży, w takiej sytuacji będą wycofywać swoje zlecenia12. Zbyt duża przejrzystość nie jest zatem korzystna dla funkcjonow ania rynku. W literaturze jednoznacznie stwierdzono, że podmioty dokonujące obrotu na bazie prywatnej informacji preferują anonimowe systemy obrotu, a inwestorzy dokonujący transakcji na podstawie potrzeby płynności (motywowani płynnością), zwłaszcza ci, którzy wiarygodnie m ogą twierdzić, że ich obrót nie w ynika z posiadanej inform a­ cji prywatnej (np. pasyw ne fundusze indeksowe), będą preferować większy stopień ujawniania informacji. Z analiz w ynika również, iż niepoinformowani instytucjonalni gracze wolą dokonywać transakcji na rynku o m niejszym zakresie ujawnianej infor­ macji, co w ynika z możliwości podzielenia dużego obrotu na m niejsze transakcje bez przyciągania nadm iernej uwagi innych inwestorów i z m niejszym wpływem na poziom cen13. O znacza to, że zm iany stopnia przejrzystości ry n k u m ogą być korzystne dla jednej z grup inwestorów giełdowych kosztem innej. Różnice m iędzy poszczególnym i rynkam i w zakresie przejrzystości m ogą w pływ ać n a m igrację zle­ ceń i przez to oddziaływać na płynność i koszt obrotu. Rynki bazujące na dealerach zwykle cechują się przy tym znacznie niższym jej poziomem niż te z elektronicznym arkuszem zleceń. Teoretycznie przejrzysto ść może redukować zm ienność cen i zw iększać p ły n­ ność rynku. Jednakże w iększa transparentność w postaci inform acji o napływ ie zleceń indywidualnych inwestorów może w zmagać zm ienność kursów 14. Ujawnienie informacji odnośnie do „szum u” w systemie rynkow ym zw iększa bowiem w pływ asymetrycznej inform acji i tym samym redukuje płynność. Przejrzystość jest bar­ dziej korzystna na rynku ze znaczną liczbą graczy realizujących wystarczająco dużo obrotu niebazującego na informacji (noise trading). Potencjalnie negatyw ne efekty transparentności będą większe na wąskim rynku. 11 Zob. np. M. Forster, T. George, Anonymity in securities markets, „Journal of Financial Intermedia­ tion” 1992, no. 2, s. 168-206; B. Chowdhry, V. Nanda, Multimarket trading and market liquidity, „Review of Financial Studies” 1991, no. 4, s. 483-511. 12 A. Madhavan, Market..., s. 241. 13 A. Madhavan, Consolidation,fragmentation, and the disclosure of trading information, „Review of Financial Studies” 1995, no. 8, s. 579-603. 14 A. Madhavan, Security prices and market transparency, „Journal of Financial Intermediation” 1996, no. 5, s. 255-283. 4. Implikacje mikrostruktury rynku giełdowego Rozwiązania przyjęte w zakresie m ikrostruktury rynku giełdowego bezpośred­ nio rzutują nie tylko na sam proces stanowienia cen, ale również, poprzez względną atrakcyjność rynku dla różnych grup inwestorów (poinformowanych, dokonujących obrotu z m otyw u płynności, noise traders), w pływ ają na zawartość inform acyjną kursów oraz podejmowane na ich podstawie decyzje inwestycyjne czy dotyczące realnej sfery gospodarki. Teoretycznie m ikrostruktura rynku giełdowego może w pływ ać na w ybór dłu ­ goterminowego portfela inwestycyjnego. W arunkiem tego oddziaływ ania jest to, by płynność lub ryzyko inform acyjne, w znacznej mierze wynikające z m ikrostruktury rynku, w pływ ały na długoterm inowe decyzje inwestorów. Innym i słowy, ryzyko inform acyjne lub różnice w płynności w czasie lub pom iędzy spółkam i musiałyby determ inować poziom długookresowych kursów równowagi na rynku. W tym za­ kresie na przykład z badań w ynika, że w ym agana przez inwestorów stopa zwrotu jest rosnącą i wklęsłą funkcją spreadu, jako m iary płynności. Inwestorzy z długim horyzontem inwestycyjnym m ogą skorzystać na posiadaniu akcji z dużym spreadem. Jeśli poziom kosztów płynności jest wyceniany na rynku, inwestorzy m ający długi horyzont inwestycyjny, w m niejszym stopniu zależni od płynności danego waloru, są w stanie uzyskać premię, inwestując w niepłynne aktyw a15. W w arunkach niesym etryczności inform acji inwestorów odnośnie do oczeki­ wanej stopy zw rotu i ryzyka aktywów racjonalnie postępujący uczestnicy obrotu będą wym agać kom pensaty za te inform acyjne niedoskonałości rynku. Ryzyko in­ formacyjne w pływ a na stopy zw rotu z akcji. W konsekwencji nie da się całkowicie zdywersyfikować ryzyka specyficznego, co m a znaczenie dla kosztu kapitału. Można zatem sądzić, że pewne rozw iązania z zakresu m ikrostruktury rynku giełdowego, np. większe ujaw nianie inform acji oraz egzekwowanie zakazu w ykorzystyw ania informacji poufnej (insider trading), m ogą prowadzić do spadku kosztu kapitału16. M ik ro stru k tu ra ry n k u m oże rów nież odgryw ać w ażną rolę w redukow aniu niepewności i przez to pozytyw nie w pływ ać na liczbę uczestników rynku, co jest szczególnie ważne dla rynków rozwijających się17. Przykładem elementów m ik ro ­ struktury służących redukcji niepewności są w arunki, jakie m uszą spełniać spółki notowane na giełdzie, monitoring obrotu giełdowego, zasady sporządzania sprawozdań finansow ych, możliwość zatrzym ania obrotu i tzw. widełki wahań kursów. Zakończenie Głównym w nioskiem w teorii m ik ro stru k tu ry ry n k u je s t stwierdzenie, że ceny aktyw ów nie są równe oczekiwanej (w w arunkach pełnej inform acji) w artości bieżą­ cej przyszłego cash flo w ze w zględu na różne niedoskonałości ry n k u , np. asym etrię inform acji, bid-ask spread, awersję do ry zy k a dealera, koszty przechow yw ania p a­ pierów wartościowych. Dodatkowo ceny papierów w artościowych są determ inow ane przez takie czynniki ja k np. przebieg transakcji i organizacja obrotu. M ikrostruktura ry n k u m a bowiem w pływ na w zględną jego atrakcyjność dla różnych grup podm io­ tów, w szczególności tzw. inwestorów poinformowanych. B adania w tym obszarze są zatem ciągle aktualne i istotne, chociażby z punktu w idzenia kształtow ania zawar­ tości inform acyjnej kursów oraz funkcji, jak ie pow inien spełniać rynek giełdowy, w szczególności wyceny kapitału. B ib lio g rafia The areas o f research on the stock m arket m icrostructure The article provides a brief review of key areas of research on stock market microstructure. It focuses on price formation, market design, information disclosure including market transparency and implications of market microstructure for other areas of finance. 5 R. Francioni , S. Hazarika , M. Reck , R.A. Schwartz , Equity market microstructure: Taking stock of what we know , „Journal of Portfolio Management” 2008 , vol. 35 , no. 1 , s. 57 - 71 . 6 A. Madhavan , Market..., s. 224 . 15 Y. Amihud , Illiquidity and stock returns: cross section and time series effects, „Journal of Financial Markets” 2002 , no. 5 , s. 31 - 56 . 16 C. Botosan , Disclosure Level and the Cost o f Capital, „The Accounting Review” 1997 , no. 72 , s. 323 -349; U. Bhattacharya, H. Dazouk , The Word Price o f Insider Trading, „Journal of Finance” 2000 , vol. 57 , no. 1 , s. 75 - 108 . 17 M. O'Hara , OptimalMicrostructures, „European Financial Management” 2007 , vol. 13 , no. 5 , s. 825 - 832 . 1. Amihud Y. , Illiquidity and stock returns: cross section and time series effects, „Journal of Financial Markets” 2002 , no. 5. 2. Benveniste L. , Marcus A. , Wilhelm W. , What's special about specialist? , „Journal of Financial Economics” 1992 , no. 32 . 3. Bhattacharya U. , Dazouk H. , The Word Price o fInsider Trading, „Journal of Finance” 2000 , vol. 57 , no. 1. 4. Botosan C. , Disclosure Level and the Cost o f Capital, „The Accounting Review” 1997 , no. 72 . 5. Chowdhry B. , Nanda V. , Multimarket trading and market liquidity, „Review of Financial Studies” 1991 , no. 4. 6. Easley D. , Hvitkjaer S. , O 'Hara M. , Is information risk a determinant o f basset returns? , „Journal of Finance” 2002 , no. 57 . 7. Forster M. , George T. , Anonymity in securities markets, „Journal of Financial Intermediation” 1992 , no. 2. 8. Francioni R. , Hazarika S. , Reck M. , Schwartz R.A. , Equity market microstructure: Taking stock o f what we know , „Journal of Portfolio Management” 2008 , vol. 35 , no. 1. 9. Goodfellow C. , Bohl M.T. , Gebka B. , Together we invest? Individual and institutional investors' trading behavior in Poland, „ International Review of Financial Analysis” 2009 , vol. 18 , no. 4. 10. Madhavan A. , Consolidation, fragmentation, and the disclosure o f trading information, „Review of Financial Studies” 1995 , no. 8. 11. Madhavan A. , Market microstructure: A survey , „Journal of Financial Markets” 2000 , vol. 3 , no. 3. 12. Madhavan A. , Security prices and market transparency, „Journal of Financial Intermediation” 1996 , no. 5. 13. Naes R. , Skjeltrop J. , Is the market microstructure o f stock markets important? , „Economic Bulletin” 2006 , vol. 77 , no. 3. 14. O 'Hara M. , Optimal Microstructures , „European Financial Management” 2007 , vol. 13 , no. 5.


This is a preview of a remote PDF: http://czashum.hist.pl/media//files/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4-s299-307/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2012-t46-n4-s299-307.pdf

Anna Kasprzak-Czelej. Obszary badań nad mikrostrukturą rynku giełdowego, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia, 2012, 299-307,