Regulacje jako determinanta rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych

Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia, Dec 2013

Janina Harasim

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

http://czashum.hist.pl/media//files/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3-s219-228/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3-s219-228.pdf

Regulacje jako determinanta rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych

Regulacje jako determinanta rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych Oeconomia - U N I V E R S I T A T I S V O L .X L V II,3 A N N A L E S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N - P O L O N I A SECTIO H 2013 U niw ersytet E konom iczny w K atow icach, Katedra B ankow ości i R ynków Finansow ych JA NINA H A R A SIM Regulacje ja k o determinanta rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych R eg u la tio n as a driver for in n o v atio n s on th e retail p aym en t m arket Słowa kluczowe: innowacje płatnicze, regulacje, samoregulacja, płatności detaliczne, instrumenty płatnicze Wstęp Rynek płatności detalicznych stanowi w ostatnich latach obszar dynamicznego rozwoju innowacji płatniczych odnoszących się zarówno do procesu realizacji płatności, jak i do wykorzystywanych w jeg o toku instrum entów płatniczych. Nie każda z tych in n ow acjijestjed nak akceptowana przez rynek, wiele z nich nie w ychodzi poza fazę pilotażu, a te, które są wdrażane, m ają często tylko zasięg lokalny lub regionalny. Jedną z determ inant wpływających n a upowszechnianie się innowacji płatniczych są regulacje oraz inicjatywy o podobnym charakterze odnoszące się do rynku płatności. Celem artykułu jest analiza regulacji odnoszących się do rynku płatności deta­ licznych oraz ustalenie ich w pływ u na rozwój innowacji w tym segmencie rynku. 1. Rozwój innowacji na rynku płatności detalicznych i jego determinanty Ciągłe wprowadzanie innowacji stanowi dziś niekwestionowany warunek rozwoju współczesnych gospodarek oraz tw orzącychje podmiotów oraz instytucji. Pojawianie się innowacji stymuluje także rozwój sektora finansowego. W artojednak zauważyć, że w tym ostatnim obszarze innowacje najczęściej pojawiały się na rynkach finan­ sowych (nowe instrum enty i transakcje) i były zw iązane z procesam i inwestowania lub transferu ryzyka. W innych segmentach sektora natężenie innowacji było nieco mniejsze, zaś sferę, w której do niedaw na pojawiało się relatywnie niewiele nowych rozwiązań, stanowił rynek płatności, szczególnie detalicznych. W ynikało to m.in. z przyzwyczajenia do używ ania gotówki w codziennych płatnościach, zwłaszcza tzw. mikropłatnościach, oraz braku alternatyw y dla tradycyjnych instrum entów i metod realizacji płatności oferowanych przez banki, które zdominowały sferę obsługi płatności. W ostatnich latach sytuacja na rynku płatności detalicznych zaczyna się jednak zm ieniać. Rynek ten staje się obszarem intensyw nego rozwoju innowacji, m.in. wskutek pojawiania się nowoczesnych technologii pozwalających na usprawnienie i przyspieszenie procesu płatności, dynamicznego rozwoju handlu elektronicznego (e-commerce) oraz zm ian oczekiwań konsum entów dotyczących przede wszystkim wygody, szybkości i kosztu dokonywania płatności. Procesowi temu sprzyja także niewątpliwie rozwój obrotu bezgotówkowego, stwarzający płaszczyznę do poszu­ kiw ania nowych instrum entów i metod realizacji płatności, zwłaszcza w tej sferze, w której do tej pory dom inowały płatności gotówkowe. Liczba innowacji, które pojawiły się ostatnio w sferze płatności detalicznych, jest imponująca. W w yniku dokonanego w 2010 r. przez Bank Światowy przeglądu, w którym wzięło udział 101 banków centralnych, zidentyfikowano 173 innowacje odnoszące się do instrum entów lub metod płatności. Zdecydowana większość inno­ wacji odnosi się do rozliczeń dokonywanych m iędzy osobami fizycznym i a przed­ siębiorstwami (P2B) lub pom iędzy osobami fizycznym i (P2P), a tylko niespełna 10% wspiera rozliczenia z instytucjam i publicznymi. Nowe instrum enty i metody płatności, wprowadzane głównie przez podm ioty niebankowe, są zw ykle inicjowane za pośrednictwem kanałów elektronicznych i mają dobrze rozwinięte modele cenowe. Do ich podstawowych wad m ożna zaliczyć bardzo ograniczoną interoperacyjność, brak bezpośredniego powiązania z infrastrukturą zapewniającą rozliczenie i rozrachu­ nek płatności oraz relatywnie niski poziom bezpieczeństwa (ok. 60% nowoczesnych instrumentów/metod płatności zapewnia całkowitą ochronę funduszy konsumentów, jednak aż w przypadku 20% rozwiązań brakjestjakiejkolw iek ochrony ich środków) [Payment System s..., 2011, s. 44-45]. Podobny przegląd dokonany rok później przez CPSS1, w którym wzięło udział 30 banków centralnych, pozwolił na zidentyfikow a­ nie 122 innowacji w pięciu kategoriach: innowacje zw iązane z kartam i płatniczym i, płatności internetowe, płatności mobilne, elektroniczna prezentacja i płatność ra ­ chunków (EBBP - Electronic Bill P resentm ent and Payment) oraz innowacje doty­ czące poprawy infrastruktury i bezpieczeństwa płatności [Innovations..., 2012, s. 1]. 1 Committee on Payment and Settlement Systems to jednostka działająca przy Banku Rozrachunków Międzynarodowych w Bazylei, dążąca do wzrostu przejrzystości i efektywności systemów płatności oraz systemów rozliczeń i rozrachunku. Obydwa przeglądy pozwoliły na ustalenie, że innowacje w obrocie płatniczym mają najczęściej charakter produktowy lub procesowy2, tj. polegają odpowiednio na pojawie­ niu się nowego instrum entu płatniczego/metody dokonywania płatności lub odnoszą się do procesujej realizacji, który obejmuje najczęściej kilka faz: inicjację płatności, jej przetwarzanie oraz rozliczenie i rozrachunek. Mimo dużej liczby innowacji tylko bardzo nieliczne w yw ierają znaczący w pływ na rynek, ponadto większość nowych rozwiązań ma ograniczony zasięg geograficzny, tj. znajdują one zastosowanie głównie na rynku krajowym (choć na całym świecie pojawiają się podobne produkty i rozw ią­ zania), a tylko kilka z nich m a zasięg międzynarodowy. W arto także podkreślić, że mimo dominacji podmiotów niebankowych we wdrażaniu innowacji znaczenie banków na rynku płatności detalicznych pozostaje kluczowe, m.in. z uwagi na prowadzenie rachunków bieżących oraz bezpośredni dostęp do systemów rozliczeń i rozrachunku. Lista determ inant rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznychjest długa i zawiera wiele czynników mogących stymulować lub hamować ten proces. M ożna na nie spojrzeć od strony ry n k u ,jeg o struktury i uczestników, wyodrębniając uw arun­ kowania wynikające ze specyfiki rynku płatności oraz leżące po stronie dostawców bądź użytkow ników usług płatniczych [Harasim, 2012]. M ożna jednak zastosować inne podejście, wyróżniając zewnętrzne i wewnętrzne stymulanty lub bariery rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych - zob. rysunek 1. \ D E T E R M IN A N T Y Z E W N Ę T R Z N E \ W D E T E R M IN A N T Y W E W N Ę T R Z N E ] * Financial inclusion to dążenie do zapew nienia pow szechnego dostępu do usług finansow ych. Rysunek 1. Determinanty rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych Źródło: opracowanie własne na podstaw ie Innovations-inRetail Payments, Report of the W orking Group on Innovation in Retail Paym ents. Com m ittee on Paym ent and Settlem ent Systems, B ank for International Settlem ents, M ay 2012, s. 24 i nast. 2 Warto zauważyć, że w sektorze usług rozróżnienie między produktami i procesami okazuje się często nieostre (wytwarzanie usług i ich konsumpcja odbywają się równocześnie), a działalność innowacyjna jest tam często procesem ciągłym, składającym się z serii przyrostowych zmian w obrębie produktów i procesów [OsloManual..., 2005, s. 38]. Kierunek i siła oddziaływ ania poszczególnych czynników przedstawionych na rysunku 1 n a rozwój innowacji są zróżnicowane, co nie oznacza, że któryś z nich m ożna pominąć. Wśród determ inant zewnętrznych niewątpliwie kluczowe znacze­ nie m ają w ym agania i oczekiwania użytkowników usług płatniczych oraz skala ich zainteresowania nowymi instrum entam i/m etodam i płatności. Nie m ożnajednak nie doceniać znaczenia innych czynników zewnętrznych, w tym regulacji, które mogą stymulować bądź hamować w drażanie i upowszechnianie innowacji. 2. Identyfikacja regulacji odnoszących się do innowacji na rynku płatności detalicznych Przed dokonaniem identyfikacji regulacji odnoszących się do rynku płatności oraz przed próbą oceny ich w pływ u na rozwój innowacji należy zaznaczyć, że w ni­ niejszym opracowaniu kategoria regulacji jest rozum iana szeroko, tj. obejmuje nie tylko regulacje tworzone i wprowadzane przez państwo b ąd źjeg o organy, ale także inicjatywy oddolne, podejmowane przez uczestników rynku (najczęściej dostawców usług płatniczych)3oraz wszelkie inicjatywy i programy, których realizacja stymuluje rozwój innowacji i stw arza w arunki do ich upowszechniania (np. Digital Agenda for Europe). Podstaw ow ym i przesłankam i tw orzenia regulacji odnoszących się do rynku płatności, w tym detalicznych, są: • chęć zapewnienia bezpieczeństwa na rynku płatności oraz kreow ania zaufania do oferowanych na nim usług, co z kolei umożliwia ich powszechną akceptację, • dążenie do zw iększenia efektywności rynku. Pierwsza z tych przesłanek m iała istotne znaczenie w pierwszej fazie rozwoju rynku płatności, kiedy powstawały regulacje dotyczące emisji pieniądza gotówkowego przez bank centralny, a następnie pieniądza kredytowego przez banki komercyjne, czy w reszcie regulacje odnoszące się do funkcjonow ania system u płatniczego, a w szczególności systemów rozliczeń i rozrachunku. Większość regulacji powstają­ cych w ostatnich latach m a z kolei na celu zwiększenie efektywności rynku płatności, w tym rozwój konkurencji na tym rynku. Regulacje te najczęściej polegają na: • obniżaniu barier dostępu do rynku poprzez umożliwienie działania na nim podm iotom pozabankowym (np. umożliwienie świadczenia usług płatniczych na rynku U E tzw. instytucjom płatniczym), 3 Mają one charakter samoregulacji i często zmierzają do ustanowienia pewnych standardów na rynku (dotyczących instrumentów płatniczych, ale także procesu realizacji płatności) w celu obniżenia kosztów obsługi płatności. Przykładem takiej inicjatywyjest m.in. koncepcja powstania Jednolitego Obszaru Płatności w Euro (SEPA), której efekty jednak pozostają znacznie poniżej oczekiwań. • dążeniu do wzrostu przejrzystości rynku płatności, m.in. poprzez ingerowa­ nie przez państwo w porozumienia cenowe mające w pływ na redystrybucję dochodów i kosztów (np. dotyczące opłat interchange), • stymulowaniu innowacji na rynku płatności, w tym w szczególności płatności bezgotówkowych, którym towarzyszy elektroniczny transfer pieniądza. W przypadku większości regulacji pojawiających się w ostatnich latach i doty­ czących rynku płatności trudno określićjednoznacznie ich cel i podstawowy obszar oddziaływania. Często bowiem odnoszą się one równocześnie do wielu aspektów związanych ze świadczeniem usług płatniczych, np. dostępu do rynku, jego przej­ rzystości, standaryzacji, innowacji, ochrony konsumenta itd. Zdaniem specjalistów z Capegemini, RBS i EFMA regulacje te odpowiadają kilku wyraźnie obserwowanym w ostatnich latach trendom na rynku płatności. Są nim i redukcja ryzyka systemowego ijego kontrola, przejrzystość usług, rozwój innowacji, standaryzacja i konwergencja. Grupa regulacji łączących się z rozwojem innowacji jest najliczniejsza, przy czym większość z nich odnosi się równocześnie do kwestii standaryzacji. W znacznie mniejszym stopniu są one powiązane z kwestiam i konwergencji czy przejrzystości usług, a w najmniejszym z ograniczaniem ryzyka - zob. rysunek 2. Część spośród regulacji uwzględnionych na rysunku 2 oddziałuje pośrednio na rynek płatności - do takich regulacji należą m.in. Bazylea III, Dodd-Frank Act, FSA Fiquidity Regime czy Fed Intraday Fiquidity. Ich zasadniczym celem jest zapew­ nienie bezpieczeństwa i stabilności systemu finansowego, w tym w szczególności systemu bankowego, orazjego płynności. Także pośrednio, choć w nieco inny sposób, oddziałują na sferę płatności dyrektyw y dotyczące zapobiegania praniu pieniędzy 1 finansowaniu terroryzm u (AMF/AT) czy odnoszące się do działalności otwartych funduszy inwestycyjnych (UCITS IV). Większość regulacji widocznych na rysunku 2 wiąże się jednak bezpośrednio z funkcjonowaniem rynku płatności i m a na celu zw iększeniejego efektywności od strony podmiotowej (obniżanie barier wejścia na rynek dla podmiotów niebankowych, wzrost przejrzystości rynku), przedmiotowej (transformacja tradycyjnych instrumentów/metod płatności, stymulowanie rozwoju innowacyjnych instrumentów płatniczych czy usług dodatkowych typu e-fakturowanie) oraz funkcjonalnej (standaryzacja, interoperacyjność itd.). N a przykładzie europejskiego rynku płatności m ożna stwierdzić, że efektywność ta jest ciągle niewystarczająca. W prawdzie na mocy dyrektyw y PSD stworzono możliwość działania na rynku podmiotom pozabankowym (instytucje płatnicze), jednak nie mają one bezpośredniego dostępu do systemów rozliczeń i rozrachunku, co powoduje, że m uszą korzystać z pośrednictwa banków (lub firm inwestycyjnych), które taki dostęp mają [Zielona księga, 2012, s. 12]. Najwięcej barier dla wzrostu efektywności europejskiego rynku płatności detalicznych istniej e j ednak w segmen­ cie płatności kartowych. Należą do nich im m.in. opłaty interchange, zmniejszające przejrzystość rynku i mogące stanowić barierę wejścia dla niskokosztowych systemów kartowych bądź innych systemów płatności, w tym internetowych i mobilnych; brak wspólnych ram interoperacyjnych, skutkujący segm entacją rynku przetw arzania transakcji kartow ych; czy rozproszenie w ysiłków standaryzacyjnych, ograniczające konkurencję n a ry n k u i generujące w ysokie koszty zw iązane z koniecznością rów ­ noległego u trzy m y w an ia w ielu różnych rozw iązań [Zielona księga, 2012, s. 9 i nast.]. Redukcja ryzyka systemowego i jego kontrola Konwergencja duży um iarkow any niew ielki Innowacje f0\ iD© Standaryzacja W pływ danej regulacji n a ry n ek płatności: 3. Regulacje a rozwój innowacji na rynku płatności detalicznych Ocena w pływ u regulacji na rozwój innowacji na rynku płatności detalicznych nie jest zadaniem łatw ym z uwagi na ich zróżnicowany charakter: • rodzajowy (regulacje odgórne mające najczęściej charakter prawa stanowionego, regulacje oddolne, tj. samoregulacje, oraz inne inicjatyw y quasi-regulacyjne, np. program y strategiczne typu Digital Agenda), • przedmiotowy (kompleksowe i odnoszące się do wielu kwestii, w tym innowa­ cji, np. PSD czy mające węższy zakres i dotyczące wybranych instrum entów płatniczych, np. C anada Code o f Conduct for cards czy dyrektyw a EMD), • geograficzny (regulacje g lo b a ln e ja k np. Bazylea III, regionalne - np. dyrek­ tyw a PSD czy Digital Agenda, i krajowe - np. Japanese Payment Services Act czy National Payments Corporation of India). Regulacje pojawiające się na rynku płatności mogą oddziaływać na potencjalny popyt na innowacje, stymulować lub hamować ich podaż oraz w pływ ać na koszty ich „produkcji” i upowszechniania. Jak wspom niano wcześniej, wielkość potencjalnego (a następnie rzeczywistego) popytu na innowacje płatnicze stanowi kluczowy warunek ich powodzenia. Z uwagi na to, że rynek p łatno ścijest tzw. rynkiem dw ustronnym 4, popyt n a nowe rozw iązania m uszą zgłaszać obydwie grupy użytkow ników usług płatniczych, tj. zarówno konsumenci, jak i akceptanci. W arunkiem zaistnienia tego popytu jest jednak zaoferowanie przez dostawców usług płatniczych atrakcyjnego dla wszystkich stron rozw iązania oraz właściwy podział kosztów i zysków pom iędzy uczestnikam i rynku. W szystkie te kwestie są przy tym ze sobą powiązane, a regula­ cje - w zależności od ich charakteru - m ogą pełnić funkcję stym ulatora lub bariery rozwoju innowacji. W brew pozorom i dość powszechnemu przekonaniu rozwojowi innowacji nie sprzyja brak regulacji. Może on działać w pewnym sensie stymulująco na etapie w y­ łaniania się nowych idei (bo nie m a barier hamujących ich pow staw anie),jednak staje się przeszkodą na etapie ich upowszechniania. Regulacje ułatwiają bowiem stworzenie wspólnych standardów, budują zaufanie do nowych rozwiązań, co sprzyja wzrostowi skali ich akceptacji oraz zmniejszają ryzyko związane z ich wykorzystaniem. Dowodem negatywnego w pływ u braku kompleksowych regulacji na rozwój innowacji może być sytuacja w segmencie płatności internetowych i mobilnych w Europie. Brak spójnych i kompleksowych ram regulacyjnych uwzględniających najważniejsze problemy (takie jak standardy techniczne, bezpieczeństwo, interoperacyjność i w spółpraca m iędzy uczestnikam i rynku) skutkuje rozdrobnieniem rynku oraz niechęcią do inwestowania w systemy, których zasięg jest co najwyżej krajowy. Dodatkową przyczyną tej nie4 Rynek dwustronny charakteryzuje się tym, że dostępne na nim dobra i usługi są dostarczane dwóm różnym grupom użytkowników końcowych po cenach ustalanych w ten sposób, aby stworzyć zachęty do uczestnictwa dla obu, ponieważ korzyści jednej grupy (efekty skali) rosną wraz ze wzrostem liczby klientów należących do drugiej (efekty sieci) [Chakravorti, Roson, 2004]. ch ęcijest nieuregulow ana sytuacja praw na dotycząca stosowania zbiorowych umów w sprawie opłat (typu interchange fee) \Zielona księga, 2012, s. 5-7]. Największy potencjał w stymulowaniu innowacji na rynku płatności detalicznych będą m iały zatem regulacje o charakterze kompleksowym i starające się pogodzić interesy (nierzadko sprzeczne) w szystkichjego uczestników. Przykładem takiej regulacjijest dyrektyw a PSD. Zawiera ona zapisy dotyczące większości usług płatniczych oraz uczestniczących w nich stron. Jej proinnowacyjny charakter w ynika m iędzy innym i z faktu w ykluczenia z jej zakresu przedmiotowego m.in. transakcji opartych na papierowych dokum entach płatniczych (np. weksle, czeki). Transakcje takie są bowiem w opinii organów unijnych nieefektywne i coraz rzadziej stosowane, należy je więc zm arginalizować i wycofać. D yrektyw a koncentruje się na płatnościach elek­ tronicznych, efektywniejszych i tańszych niż gotówka, ajednocześnie stymulujących w ydatki konsum entów i wzrost gospodarczy. N ietrudnojednak zauważyć, że większość regulacji odnoszących się bezpośrednio lub pośrednio do innowacji na rynku płatności detalicznych m a charakter cząstkowy, tzn. dotyczy jedynie wybranych grup uczestników rynku, instrum entów płatniczych czy faz procesu realizacji płatności. Nie oznacza to, że nie oddziałują one na inne podmioty, instrum enty czy fazy - otóż oddziałują, ale nie zawsze w sposób przew i­ dziany czy zamierzony przez inicjatora regulacji. Zdaniem autorów World Payments Report największy potencjał, jeśli chodzi o stymulowanie rozwoju innowacji na rynku płatności, m ają te regulacje, które są widoczne dla klientów, niosą ze sobą w ym ierne korzyści dla nich oraz bezpośrednio w pływ ają na w zrost ich satysfakcji. N ależą do nich regulacje mające na celu upow szechnianie płatności m obilnych i zbliżenio­ wych, zw iązane z digitalizacją obrotu czekowego, rozwojem e-adm inistracji (w tym e-płatności), a spośród regulacji regionalnych/krajowych program Digital A genda for Europe oraz Canada Task Force. M niejszy potencjał w zakresie stym ulowania innowacji, m imo ich pozytyw nego w pływ u na wzrost efektywności rynku płatno­ ści, m ają z kolei regulacje, które pozostają niewidoczne dla klienta i dotyczą sfery operacyjnej [W orldPaym ents R eport 2012, s. 28-29]. Współcześnie m ożna zaobserwować dwa alternatywne podejścia do stymulowania innowacji za pom ocą regulacji [Innovations..., 2012, s. 37-38]: • podejście aktyw ne (ex ante), • podejście pasyw ne (wait-and-see). Przykładem pierwszego z nich może być pierw sza wersja dyrektyw y o pieniądzu elektronicznym z 2000 r., której celem było stworzenie sprzyjającego środowiska prawnego dla funkcjonow ania pieniądza elektronicznego. W rzeczyw istości zaha­ m owała onajego rozwój z uwagi na nadm ierny rygoryzm regulacji, co spowodowało konieczność jej nowelizacji w 2009 r. Podejście proaktyw ne stosuje wiele krajów, np. Kanada, Brazylia czy Korea Płd., gdzie państwo stało się promotorem rozwoju innowacyjnych instrum entów płatniczych (m.in. płatności elektronicznych oraz usług polegających na elektronicznej prezentacji rachunków i płatności - EBBP). Podejście wait-and-see jest przeciwieństwem poprzedniego i polega na tw orzeniu regulacji dotyczących innowacji, które ju ż pojawiły się na rynku. Przykładem są tutaj m.in. regulacje dotyczące płatności internetowych czy mobilnych. Każde z tych podejść m a zalety i wady. W przypadku pierwszego niemożliwe wydaje się przewidzenie wszystkich konsekwencji wprowadzanych regulacji. Chęć bardzo szczegółowego uregulow ania rynku mogłaby także skutkować nadm ierną liczbą i intensywnością regulacji, które hamują innowacyjność. W przypadku dru­ giej postawy istnieje obawa, że regulacje okażą się spóźnione, co może zmniejszyć szanse upowszechnienia się niektórych rodzajów innowacji lub spowolnić ich rozwój. Niezależnie od przyjętego podejścia konieczne jest monitorowanie regulacji i sy­ stematyczna ocena ich adekwatności do zm ian zachodzących na rynku płatności. Dynam ika tych zmian i szybkość ich wprowadzania stanowią przy tym największe wyzwanie dla regulatorów. Zakończenie Mimo rosnącej liczby regulacji odnoszących się do rynku płatności detalicznych niewiele z nich w sposób bezpośredni stymuluje rozwój innowacji. Ich oddziaływanie jest najczęściej pośrednie. W iększość wprowadzanych ostatnio regulacji zm ierza do zwiększenia efektywności rynku płatności detalicznych, do czego w znaczącym stopniu przyczyniają się innowacje. Do regulacji stymulujących rozwój innowacji w tym segmencie rynku m ożna zaliczyć przede wszystkim te: • które obniżają bariery wejścia na rynek dla podmiotów niebankowych - np. UE, Japonia, Indie, RPA, • w których państwo występuje jako podmiot promujący innowacyjne instru­ menty/metody płatności - np. Korea Płd., Brazylia, • które mają na celu zapewnienie powszechnego dostępu do usług finansowych {financial inclusion) - np. Meksyk, Rosja. Część wprowadzanych regulacji m a charakter proaktywny, tj. wspiera rozwój innow acji,jednak spora część pojawia się dopiero wtedy, gdy na ry n k u ju ż funkcjo­ nują nowe rozwiązania. Takie regulacje nie wspomagają rozwoju innowacji, a często nawet go spowalniają. N ajw iększy potencjał w stym ulow aniu innowacji m ają te regulacje, których skutki są widoczne dla klienta i przez niego odczuwane, co prowadzi do wzrostu jego satysfakcji. Regulation as a driver for innovations on the retail payment market The purpose o f th is paper is to analyse regulations concerning the retail paym ent m arket and to assess how they influence the developm ent o f innovations. The analysis proved th at despite o f the growing num ber o f regulations only a few o f them m ight be considered as a direct driver for innova­ tion. R ecent experience has shown th at the m ajority o f them focuses on paym ents efficiency, which is supported by innovations. A part o f regulations are proactive eg. support the innovation’s grow th, but m any o f them are introducing only after certain innovations have been identified, so they can slow dow n their diffusion. The highest innovation potential is characteristic to the regulations which are visible to the custom ers and enhance th eir satisfaction. 1. Chakravorti S. , Roson R. , Platform Competition in Tw o-Sided M arkets: The Case o f Paym ent Networks , Federal Reserve Bank of Chicago, W orking Paper Series, No. 9, Chicago 2004 . 2. H arasim J., D eterm inanty upow szechniania się innowacji płatniczych, A nnales UM CS, sectio H: O econom ia , vol. 46 , z . 4, U niw ersytet M arii C urie-Skłodow skiej , L ublin 2012 . 3. Innovations in R eta il P aym ents, R eport o f the W orking Group on Innovation in R etail Payments. C om m ittee on Paym ent and Settlem ent System s, B ank for International Settlem ents , May 2012 . 4. Oslo M anual. G u id e lin e sfo r C ollecting a n d Interpreting Innovation D ata, 3rd Edition . OECD, Statistical O ffice o f the European Com m unities , Luxem bourg 2005 . 5. P aym ent System s Worldwide - a Snaphot . O utcom es o f the G lobal P aym ent System s S u rvey 2010, The W orld B ank 2011 . 6. W orld P a ym en t R ep o rt 2012, Capgem ini , RBS, Efma. 7. Zielona księga. W kierunku zintegrow anego europejskiego rynku p ła tn o ści realizow anych p rzy p o m o cy k a rt płatniczych, p rzez In tern et i za pośrednictw em urządzeń przenośnych, Kom isja Europejska, KOM( 2011 ) 941 w ersja ostateczna . Bruksela , 11 .1. 2012 .


This is a preview of a remote PDF: http://czashum.hist.pl/media//files/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3-s219-228/Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2013-t47-n3-s219-228.pdf

Janina Harasim. Regulacje jako determinanta rozwoju innowacji na rynku płatności detalicznych, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia, 2013, 219-228,