"Z dziejów oświaty Galicji : materiały z sesji naukowej, zorganizowanej w dniach 23-25 października 1986 r. na temat: >>Stan i potrzeby badań nad dziejami oświaty w Galicji<<", pod red. Andrzeja Meissnera, Rzeszów 1989 : [recenzja]

Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, Dec 1991

Zofia Sokół, Andrzej Meissner (aut. dzieła rec.)

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

http://czashum.hist.pl/media//files/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2-s143-144/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2-s143-144.pdf

"Z dziejów oświaty Galicji : materiały z sesji naukowej, zorganizowanej w dniach 23-25 października 1986 r. na temat: >>Stan i potrzeby badań nad dziejami oświaty w Galicji<<", pod red. Andrzeja Meissnera, Rzeszów 1989 : [recenzja]

"Z dziejów oświaty Galicji : materiały z sesji naukowej, zorganizowanej w dniach 23-25 października 1986 r. na temat: 'Stan i potrzeby badań nad dziejami oświaty w Galicji'", pod red. Andrzeja Meissnera, Rzeszów 1989 : [recenzja] Kwartalnik Historii Prasy Polskiej - Omawiana praca zamyka cykl studiów nad prasą warszawską od połowy X I X stulecia do 1918 r. Mimo braków powodujących niepełny obraz tej prasy, cykl ten to ważne kompendium wiedzy na ten temat. Stanowi on jednocześnie punkt w yj­ ścia do dalszych badań. Jacek Szczerbiński Z d ziejów ośw iaty w G alicji. Materiały z sesji naukowej, zorganizowanej w Łańcucie w dniach 23— 25 października 1986 r. na temat: „Stan i potrzeby badań nad dziejami oświaty w Galicji”, pod redakcją Andrzeja Meissnera, Rzeszów 1989, ss. 100. W pracy zbiorowej pt. Z d ziejów ośw iaty w G alicji, stanowiącej pokłosie se­ sji naukowej sygnalizowanej już na łamach „Kwartalnika” (R. 26, nr 4), część tekstów dotyczyła czasopism pedagogicznych ukazujących się w Galicji. W czasie sesji jeden dzień był poświęcony tej problematyce, połączony z wystawą czasopism pedagogicznych ze zbiorów biblioteki Muzeum-Zamek w Łańcucie. W czasie sesji problematyka czasopism pedagogicznych powtarzała się niemal w każdym refe­ racie, a w dniu przeznaczanym wyłącznie na ich omówienia wygłoszono trzy re­ feraty, jeden komunikat oraz odbyła się szeroka dyskusja, w której udział wzięło kilkanaście osób. Do zbioru jednak weszły tylko następujące prace: Stefana Moż­ dżenia Czasopism a pedagogiczne w G alicji (stan i p otrzeb y badań), Teresy Gumuły Czasopism o „M u zeu m ” —■ organ T ow arzystw a N auczycieli Szkól W yższych i Zofii Sokół Czasopism a u czn iow skie w szkołach G alicji Ś rod k ow ej (1890— 1918) oraz pośrednio omawiające problematykę pism pedagogicznych —■ Barbary Łuczyńskiej K ra kow skie K oło T ow a rzystw a N auczycieli Szkół W yższych (1884— 1939) i Andrzeja Jagusztyna Źródła d rukow ane do d ziejów szkoln ictw a w G alicji w w yb ra n ych bibliotekach i archiw ach P olski połu d n iow o-w sch od niej. Najważniejszą publikacją dla problematyki czasopism pedagogicznych jest praca S. Możdżenia, współautora B ibliografii polskich czasopism pedagogicznych (do 1979 r.), wydanej przez Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Kielcach w 1981 r. Z publikacji tej dowiadujemy się, że w Galicji do 1918 r. ukazywało się ogółem 55 tytułów czasopism polskich i 2 ukraińskie. Przeważająca część tych pism miała krótki żywot: jeden rok — 8 tytułów, dwa lata — również 8, trzy lata — 5, po­ wyżej dziesięciu lat — 5. Najdłuższy żywot — powyżej dwudziestu lat, miały: „Szkoła” (Lwów 1868— 1939), „Muzeum” (Lwów 1885— 1939), „Miesięcznik TSL” (Kraków 1901— 1939), „Powściągliwość i Praca” (Miejsce Piastowe 1898— 1931). To ostatnie zostało wznowione w Warszawie, w sierpniu 1989 r. Wymienione cza­ sopisma znalazły szerokie oparcie w licznych stowarzyszeniach naukowych, spo­ łecznych, zawodowych, a niektóre z nich korzystały z subwencji Wydziału Kra­ jowego. Głównymi ośrodkami ,wydawniczymi były: Lwów (25 tytułów) i Kraków (16 pism), a pozostałych 14 tytułów ukazywało się w kilkunastu miejscowościach, często jako wydawnictwa osób prywatnych. Ogółem na ziemiach polskich ukazywało się 1150 czasopism pedagogicznych (dane do 1980 r.), a ich tradycje sięgają 150 lat. Szkoda, że w swojej interesującej i nowatorskiej pracy autor nie sprecyzował definicji czasopisma pedagogicznego i to zarówno w publikacji omawianego zbioru, jak również w Bibliografii. Pozwo­ liłoby to uniknąć bardzo szerokiego stosowania pojęcia i zaliczania do pism peda­ gogicznych wielu tytułów tradycyjnie zaliczonych już do pism rodzinnych, kobie­ cych lub religijno-moralnych, ponieważ miały działy poświęcone pielęgnacji i w y ­ chowaniu domowemu dzieci, jak np. obie śląskie „Moniki” (Mikołów 1876— 1879 i Katowice 1886—1888), liczne „Matki Chrześcijanki”, „Matka i Dziecko”, „Moje Dziecko”, „Dziecko i Matka” itp. wydawnictwa mające w tytule słowa „matka” lub „dziecko”. Podobnie postąpiła Teresa Gumuła w swojej monografii czasopisma „M u­ zeum”, pokazanym na szerokim tle warunków rozwoju prasy w Galicji, oświaty i szkolnictwa w Galicji. I tak np. w 1881 r. ogółem ukazywało się 107 tytułów czasopism, w tym 8 pedagogicznych, w 1890 —■ 128 i 10, w 1910 na 392 tytuły ogó­ łem było 21 pedagogicznych. Stanowiły one od 5,3°/o do 7,5% ogółu wydawnictw. Szkoda, że w prezentowanym zbiorze nie wszyscy autorzy dotrzymali terminu i nie znalazły się referowane na sesji wystąpienia: Jana Sydora F u nkcja in form a cyjn a „M u zeu m ” (oraz cała dyskusja wokół tego pisma), Adama Horbowskiego C zaso­ pism a ga licyjskie w zbiora ch bib liotek i M u zeu m -Z am ek w Ł ańcucie czy Czesława Cerbera S zkolnictw o rolnicze w G alicji —■ stan badań, w których występowała problematyka czasopism rolniczych, traktowanych 'jako źródło myśli i praktyki pedagogicznej. Zofia Sokół Jerzy J a r o w i e c k i , Czasopism a dla d zieci i m łod zieży, Cz. I: 1918— 1945, Kraków 1990, ss. 203, Materiały przeznaczane dla słuchaczy studiów bibliotekoznawczych, Specjalizacje: biblioteki szkolne i pedagogiczne, czasopiśmiennictwo polskie X I X i X X w. Nakładem Wydawnictwa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie ukazała się książka znanego1 badacza prasy — Jerzego Jarowieckiego. Choć publikacja adresowana jest dla słuchaczy studiów bibliotekoznawczych, to jednak ze wzglę­ dów naukowych i dydaktycznych mogą z niej z powodzeniem i pożytkiem ko­ rzystać studenci studiów pedagogicznych, polonistycznych i dziennikarskich. Po­ nadto wartości merytoryczne książki, jak choćby podjęta przez autora próba określenia liczby czasopism dziecięcych i młodzieżowych, nowej typologii tej prasy, jej miejsca w systemach prasowych zmieniającej się rzeczywistości polityczno­ -prawnej działalności edytorskiej różnych epok, czy też akcentowanie wartości edukacyjnych pism dziecięcych i młodzieżowych, upoważniają do zachęcenia i ko­ rzystania z niej nie tylko historyków prasy i życia literackiego, ale również peda­ gogów i historyków oświaty. Książka, poza krótkim wstępem, bardzo przydatnymi indeksami (tytułów pra­ sowych, nazwisk, pseudonimów i kryptonimów) zawiera trzy interesujące szkice poświęcone prasie dla dzieci i młodzieży w okresie dwudziestolecia międzywojen­ nego oraz lat wojny i okupacji hitlerowskiej. Zawarte w opracowaniu materiały stanowią przetworzoną i rozszerzoną wersję opublikowanych w początkach lat osiemdziesiątych referatów prezentowanych przez autora na Ogólnopolskich Semi­ nariach Prasoznawczych organizowanych przez Uniwersytet Śląski w Katowicach. Książka, jak odnotowano w jej podtytule, jest pierwszą częścią rozmyślań autora nad prasą dziecięcą i młodzieżową, zawiera nowe wskazania badawcze w za­ kresie historii prasy. Na jedno z nich pragnę zwrócić uwagę. Dotyczy ono prasy wydawanej przez uczniów dla uczniów. Ten rodzaj piśmiennictwa był dotąd trak­ towany marginalnie zarówno przez badaczy prasy, jak również literatury dzie­ cięcej i młodzieżowej. Z pierwszych ustaleń Jerzego Jarowieckiego wynika, że nie było to zjawisko rozległe — w latach 1918— 1939 szkoły polskie wydawały ponad 700 tytułów tej prasy o różnej częstotliwości i tematyce. Z własnych obserwacji badawczych pragnę podzielić się kilkoma spostrzeże­ niami w tym względzie, które być może przydatne będą w przygotowaniu drugiej części tej wielce pożytecznej publikacji. Uczniowski ruch wydawniczy nasilił się


This is a preview of a remote PDF: http://czashum.hist.pl/media//files/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2-s143-144/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1991-t30-n2-s143-144.pdf

Zofia Sokół, Andrzej Meissner (aut. dzieła rec.). "Z dziejów oświaty Galicji : materiały z sesji naukowej, zorganizowanej w dniach 23-25 października 1986 r. na temat: >>Stan i potrzeby badań nad dziejami oświaty w Galicji<<", pod red. Andrzeja Meissnera, Rzeszów 1989 : [recenzja], Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, 1991, 143-144,