"Trzy czasopisma : na tropach ideologii polskiego ruchu robotniczego", Żanna Kormanowa, Warszawa 1989 : [recenzja]

Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, Dec 1990

Jerzy Myśliński, Żanna Kormanowa (aut. dzieła rec.)

A PDF file should load here. If you do not see its contents the file may be temporarily unavailable at the journal website or you do not have a PDF plug-in installed and enabled in your browser.

Alternatively, you can download the file locally and open with any standalone PDF reader:

http://czashum.hist.pl/media//files/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4-s136-137/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4-s136-137.pdf

"Trzy czasopisma : na tropach ideologii polskiego ruchu robotniczego", Żanna Kormanowa, Warszawa 1989 : [recenzja]

"Trzy czasopisma : na tropach ideologii polskiego ruchu robotniczego", Żanna Kormanowa, Warszawa 1989 : [recenzja] Kwartalnik Historii Prasy Polskiej - przez cenzurę jed n ostk ow ych artykułów . J eśli n astęp ow ała in geren cja cenzury, to w postaci k o n fisk a ty kon k retn ego nu m eru pism a, a le sam autor stw ierdza, że „Głos S p ołeczn y” k on fisk ow an y n ie był. J eśli inform acja o cen zu row an iu w tej p ostaci jest praw dziw a, to z jaką cenzurą m am y tu do czynienia? W ew nątrzredakcyjną? A m oże z cen zu row an iem treści przez p olityczn ych protektorów lub będ ące n om in aln ie w y d a w ca m i organizacje? S p raw y tej autor, n iestety , n ie w y ­ jaśnia. N iezależn ie od pow yższych uw ag recen zow an a praca jest n a p ew n o cen n y m p rzyczyn k iem do m ało jeszcze znanej h istorii regionu. D ość szczegółow o om aw ia ona i an alizu je zaw artość „Głosu Sp ołeczn ego”, m oże w ięc być przew od n ik iem d la w szy stk ich p oszukujących m ateriałów do d ziejów m iasta i p ow iatu w ok resie m ięd zyw ojen n ym . Dobrze b y było, b y m iejsco w i region aliści p od jęli podobne prace o in n ych , nie m niej ciek aw ych b ialsk ich czasopism ach regionalnych. Lech Nikolski Żanna K o r m a n o w a, T r z y czasopism a. Na tropach ideologii p o lskiego ru ch u robotniczego, W arszaw a 1989, ss. 408. i» W n iew ielk im n ak ład zie 300 egz. w serii w ew n ętrzn y ch w y d a w n ictw A k ad em ii N auk Społecznych w W arszaw ie („Tradycje i w artości polskiego ruchu rob otn i­ czego”) została w yd an a ostatn ia książka zm arłej n ied aw n o prof. Żariny K orm anow ej. W śród jej dorobku n aukow ego w ielk ie znaczenie m a w yk on an a przez nią dokum entacja do d ziejó w p olsk iego ruchu robotniczego w ogóle, w szczególności zaś odnosząca się do p rasy i w y d a w n ictw socjalistyczn ych . O m aw iana p u b lik acja bez w ątp ien ia m ieści się w tej dziedzinie dorobku Ż. K orm anow ej, choć w p ew n y m stopniu poza n ią w ykracza, i to w kierunku „historii n a tu ra ln ej” p rasy k om u n i­ stycznej w P olsce. W praw dzie autorka w e w stęp ie sygn alizu je, że in teresu je ją om aw iana prasa g łó w n ie jak o „sw oiste laboratorium m y śli p a rty jn ej”, pracą sw o ją stw orzyła jed n ak przede w szy stk im pod w alin y pod ta k ie studia. K siążka zaw iera h istorię i ch arak terystyk ę zaw artości trzech ty tu łó w praso­ w ych : „C zerw onego Sztandaru” (1919— 1038) — centralnego organu p rasow ego K P R P -K P P , p eriodyku n ielegaln ego; „N ow ego P rzeglądu” (1922— 1936) — organu teoretyczn ego K P P , w kraju także czasopism a n ielegaln ego, oraz polon ik ów w or­ g an ie M iędzynarodów ki K om u n istyczn ej — „K om m unisticzeskij In tiern a cy o n a ł” (1918—1943). Z decydow anie d om inuje organ teoretyczn y K P P , którem u autorka p ośw ięciła n a jw ięcej m iejsca i uw agi. Stosunkow o skrom ny jest rozdział odnoszący się do „Czerwonego S ztan d aru ”, natom iast w k on tek ście ostatn ich d y sk u sji na tem a t K P P bardzo ciek a w e są reflek sje na tem a ty p olsk ie w organie M iędzy­ n arodów ki K om unistycznej. Ta część p u b lik acji była w cześn iej drukow ana na łam ach „Z pola w a lk i” (1989, nr 1, s. 65— 79). K ażdy z om aw ian ych przez Ż. K orm anow ą period yk ów opatrzony jest krótką„historią n atu raln ą” podzieloną n a okresy; w ie le u w a g i p ośw ięca autorka drukar­ niom i „tech n ice” oraz p u b lik u jącym na łam ach tych p ism autorom . W o d n iesien iu do „N ow ego P rzeglądu” w yk orzystan a została ob fita korespondencja C entralnej R edakcji K PP. C zyteln ik książki zauw aży, że jej zaw artość nie jest równa; uw aga ta d otyczy różnego stopnia w yczerp an ia istn ieją cy ch źródeł i literatury tem atu w od n iesien iu do p oszczególnych ty tu łó w p rasow ych, różnego stopnia rozw ikłania, p seu d on im ów autorskich i w ie lu in n ych elem en tów . T enże czyteln ik , w prow adzony w now szą literaturę i d ysk u sje na tem at h isto rii K PP, dostrzeże w tek ście liczn e p ozostałości starego m y ślen ia o ruchu k om unistycznym . D la p rzeciw w agi n ieja k o na n o w o odczytano n iek tóre tek sty p u b licy sty k i kom unistycznej; zo sta ły one rozszyfrow an e przez autorkę, która w w ielu m iejscach d zieli się z czy teln ik am i sw y m i d om nie­ m aniam i, a n iek ied y także w ła sn y m i reakcjam i odnośnie do opisyw an ych tem atów . R azi czasem użyte w pracy słow nictw o, rodem z d aw nych dziesięcioleci, rażą n ie ­ które oceny, razi w reszcie w n ieliczn ych przypadkach ton podniosły, n ie zaw sze korespondujący z rzeczy w istym i dokonaniam i ruchu. T e krytyczn e u w agi w n iczym jedn ak n ie um niejszają w ielk iej w agi opraco­ w an ia, jako znakom itego przew odnika po prasie kom u nistyczn ej w P olsce i P o lsk i dotyczącej. Sądzę, że badacz tej prasy i h istorii polsk iego ruchu k om unistycznego zysk ał znakom ite v a d e m e c u m , które będzie m u w ielce pom ocne w studiach źród­ łow ych , tym cenn iejsze, że autorka w ykon ała w ie le pom ocniczych zestaw ień, u łatw iających śled zen ie k om un istyczn ego ruchu p rasow o-w yd aw n iczego w P olsce m iędzyw ojennej. Jerzy Myśliński MINIO. P rzy ja c ie le o Januszu M in kiew iczu , oprać. A. M arianow icz i W. M in­ kiew icz, L ondyn 1989, ss. 231. Z in icja ty w y A nton iego M arianow icza w yd an y został w L ondynie przez L ibra Books (w yd aw n ictw o książk ow e kierow an e przez dr N in ę Sm olar) zbiór w sp om n ień o Januszu M inkiew iczu. We w stęp ie A n ton i M arianow icz pisze m.in.: „N ie b y ło naszym celem w yd an ie tom u stanow iącego kom pendium w ied zy o życiu i tw ór­ czości św ietn ego p oety satyryka, którego pozycja w św iecie literack im przew yższała jeszcze znaczenie Jego dorobku — sw o isty casus M inkiew icz. N ie m ieliśm y też zam iaru upraw iać hagiografii — n asz bohater w yją tk o w o n ie nadaw ał się do tego typu zabiegów . P ragn ęliśm y przede w szystk im , ażeby ocalając pam ięć o C złow ieku, a poprzez N iego o całej odchodzącej w przeszłość epoce, dać zarazem czytelnikom atrak cyjną i zabaw ną książkę do czytan ia” (s. 9). Janusz M inkiew icz (1914— 1981) już jako gim nazjalista zaczął publikow ać u tw o ­ ry satyryczne na łam ach p ism h um orystycznych: „Żółtej M uchy”, „W róbla na D ach u” i „C yrulika W arszaw skiego”. Od 1933 r., do w ybu ch u II w ojn y św iato w ej, pisał w sp óln ie ze S w iatop ełk iem K arpińskim dla prasy, radia i szopek p olityczn ych . W 1935 r., przebyw ając w L ondynie, przesyłał felieto n y do „Kuriera P orannego”. W 1938 z O lim piady w B erlinie przek azyw ał spraw ozdania do „Tygodnia R obot­ n ik a”, „Kuriera P olsk iego” i „Przeglądu S p ortow ego”. P o lik w id a cji „C yrulika W arszaw skiego” p u blik ow ał przejściow o na łam ach dodatku literack o-artystyczn ego „ABC”, kied y zaś dodatek ten przek ształcił się w tygodnik, pisał dla „Prosto z m ostu ”. Od 1936 r. stale p isy w a ł do „Szp ilek ”. D ru kow ał także w „W iadom ościach L iterackich”. W roku 1939 w y szed ł p ierw szy zbiór jego satyr (w yd any przez o fieyn ę G ebethnera i W olffa) pt. Nic św iętego. T en tytu ł b ył jed nocześnie dew izą jego m łodości, której pozostał w iern y do końca życia. W w yzw olon ym L ublinie w sierpniu 1944 r. Janusz M ink iew icz pow ołany został na k ierow n ika literackiego P olsk iego R adia i podjął w spółpracę z· p ierw szym pow ojen n ym pism em satyryczn ym „Stańczyk”, ukazującym się pod redakcją L eona P asternaka. W p iątym i ostatnim num erze tego pism a opublikow ał w iersz w yra­ żający program redakcji: [...] n ie zw ażając na osóbkę kłuć każdego lek k o w pupkę. Oto szaniec (skrom niej szańczyk), Paść na którym gotów „Stańczyk”. Z okazji dziesięciolecia odzyskania niep odległości J. M in kiew icz w sp om inał na łam ach „Ś w iata” (nr 29 z 1954) i „K am eny” (nr 1—3 z 1954): „Jak zaw sze, tak


This is a preview of a remote PDF: http://czashum.hist.pl/media//files/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4-s136-137/Kwartalnik_Historii_Prasy_Polskiej-r1990-t29-n3_4-s136-137.pdf

Jerzy Myśliński, Żanna Kormanowa (aut. dzieła rec.). "Trzy czasopisma : na tropach ideologii polskiego ruchu robotniczego", Żanna Kormanowa, Warszawa 1989 : [recenzja], Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, 1990, 136-137,