Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

http://dergipark.gov.tr/abuifd

List of Papers (Total 86)

Tümeller Risâlesi ve Şerhleri

Normal 0 21 false false false TR X-NONE AR-SA Küllî nitelik ve niceliklerin mâhiyeti, bunların nerede, nasıl var oldukları meselesi, felsefe tarihinin, günümüzde de güncelliğini koruyan, önemli ve köklü mevzularından biridir. Zira bu mesele, hâlâ, birçok felsefî sorunun halli için ele alınması ve cevabının bulunması zarurî mevzular arasındadır.

Farklı Bir Hadis Kavramı: Lâhin (Letâifü'l-Hikem Örneği)

Normal 0 21 false false false TR X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Normal Tablo"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin...

Hafızlık: Anlam ve Deneyim (İhsan TOKER)

Ankara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Öğretim Üyesi Prof. Dr. İhsan Toker tarafından yayın hayatına kazandırılan eserlerden biri olan “Hafızlık Anlam ve Deneyim” adlı eser Fecr Yayınevi tarafından Ankara’da Mart 2016 yılında yayınlandı.

EMEVİ YÖNETİMİNE GENEL BİR BAKIŞ (Yusuf el-IŞ)

Tercümesini yaptığımız metin Yusuf el-Iş’ın (ö. 1967) “ed-Devletü'l-Ümeviyye” adlı Emevi siyasi tarihine yazdığı eserin “Emevi Yönetimine Genel Bir Bakış” adlı bölümüdür. Yazar, eserinde Hz. Osman döneminin sonlarından başlayarak Emevi devletinin yıkılışına kadarki olayları çok fazla detaya inmeden fakat fark edilmeyen noktaları yakalamaya çalışan bir üslupla ele almıştır. Örne...

HALİD BİN YEZİD (VE AİLESİ): SİYASİ VE KÜLTÜREL ETKİNLİĞİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Halid b. Yezid İslam tarihinde kritik bir dönemin en önemli kahramanlarından olan Emevi ailesinin, yönetimde bir nevi aks değiştirmesinin önemli figürlerinden biridir. Câbiye toplantısında Benî Ümeyye’nin Süfyanî kolunun ve onu destekleyen Yemenli kabilelerin adayı olan Halid, yaşının genç olmasından dolayı halife seçilmemiş ancak birinci veliaht olarak belirlenmiştir. Halife se...

ARAP DİLİ VE KUR’ÂN-I KERÎM BAĞLAMINDA “AKIL” KAVRAMININ ANALİZİ

Kur’an, Arap dilindeki akıl kavramına farklı bir anlam yükleyerek onu sözlük anlamlarının dışına çıkarır. Kur’ân aynı zamanda insan aklına, onun önemine özel bir vurgu yapar ve onun aktif bir yapıya sahip olduğunu ifade eder. O, aklı kullanarak özellikle yaratılışa, evrene ve evrende gerçekleşen olaylara dikkat kesilmemizi bizden ister. Neyin iyi ve doğru, neyin kötü ve yanl...

MUTEKADDİMÛN HADİSÇİLERE GÖRE MUAN’AN VE MÜEN’EN HADİSİN DEĞERİ

Bu araştırmada, hadisçilerce rivayetin kabulü için zorunlu görülen, senedde ittisâl şartı irdelenmiştir. İttisâlin gerçekleşmesi için gereken hususlar ve semâ şartı ele alınmıştır. Bir hadisin muan’an olarak rivayet edildiğinde kabul edilip edilemeyeceği şayet kabul edilecekse de semâ şartı olup olmadığı tetkik edilmiştir. Bu hususta ilk dönem hadisçilerden bize ulaşan nakiller...

FIKIH PSİKOLOJİSİ BAĞLAMINDA MÜCTEHİD PSİKOLOJİSİNİN NASLARIN FIKHİ YORUMUNA ETKİSİ

Tespit edebildiğimiz kadarıyla yeni bir kavram olan müctehid psikolojisi , “ictihad ehliyetine sahip fıkıh bilgininin, şer’î delillerden amelî hüküm çıkarma aşamasında akıl, zekâ, bilinç, irade, algı, gelişim, duyu, duygu vb. psikolojik süreçler açısından durumu” olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, her şeyden önce müctehide ait psikolojik yapının, nasların fıkhi yorumuna...

TEACHER IN THE HISTORY OF ISLAMIC EDUCATION –BAGHDAD-

This research has been focused on teachers in Islamic history, especially between ninth end twelfth centuries in Baghdad. In this context their learning lives, career paths, roles in both education process and socio-cultural life, teaching methods, tenures, social status etc. have been addressed. Finally, it seemed that even after the arrival of the madrasa, including the most...

FRANSA’DA İSLÂM (VIII. YÜZYIL)

İslâm hiç kuşkusuz Fransa tarihinde önemli bir yer tutmaktadır. Sekizinci yüzyılın ilk yarısından itibaren bu ülkede İslâm’ın varlığı söz konusudur. 711 yılında Cebelitarık Boğazı’nı geçen İslâm orduları kısa sürede İspanya’yı fethedip Pirene sıradağlarını aşarak Fransa topraklarına girdiler. Yaklaşık yarım asır Pirene sıradağları ile Rhône vadisi arası İslâm medeniyetinin bir...

SOSYAL YAPILANDIRMACILIKLA EKBERÎ GELENEĞİN EPİSTEMOLOJİK BAĞLAMDA KARŞILAŞTIRILMASI

Yapılandırmacı öğrenme kuramı kendinden önceki davranışcı ve bilişselci kuramların aksine öznel bilgiye önem verir. Vygotsky’e göre, bireyin öğrenme faaliyeti çevresiyle olan iletişiminden etkilenir. Çünkü birey, dünyayı sosyal çevresinden edinmiş olduğu araçlar(dil, semboller, işaretler, aletler) vasıtasıyla öğrenir. Dolayısıyla Vygotsky’e göre bilişin araçları bireyin içinde ya...

MODERN DÖNEMDE PRATİK VE PEDAGOJİK OLARAK ARAP GRAMERİNİ KOLAYLAŞTIRMA ÇALIŞMALARI

Özet İlk dilciler büyük bir gayret ve samimiyetle çok kısa bir sürede Arap gramerini oluşturmuşlardır. Ancak bu hızlı gelişim, öğretici gramer ile ilmî gramerin birbirine karışması gibi bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Ayrıca bazı dilcilerin aşırı tutucu davranışları da nahvin canlılığını yitirmesine ve dilsel gelişime ayak uyduramamasına sebep olmuştur. Bunun yanı sıra...

YAYIN ESASLARI VE MAKALE KABUL ŞARTLARI

Makale Yazım Kuralları

Tahsilu Nezâiri’l-Kur’an’ı Bağlamında Hakîm Tirmizî’de Vücûh ve Nezâir (Süleyman KAYA)

Eserin alandaki eksikliği doldurduğu aşikârdır. Eser okunduğunda, vücûh ve nezâir den hareketle Hakîm’in nasıl bir anlam kırılmasına yöneldiği görülecektir. Dolayısıyla Kur’an’ın anlaşılması noktasında hem akademik camiaya hem de araştırmacılara katkı sağlaması umulmaktadır.

Selçuklu Devri Üniversiteleri: Nizâmiye Medreseleri (Ahmet OCAK)

AİBÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Ocak tarafından kaleme alınan bu eser, müellifin Yüksek Lisans çalışmasına dayanmaktadır. Ancak yazar, yıllar içinde yaptığı Selçuklu tarihi ile ilgili araştırmalarla yeni belge ve bilgiler ışığında eserini yeniden ele alıp bugünkü hale getirmiştir. Eser çok sayıda klasik ve modern kaynağa dayanan oldukça...

KUR'AN ÖĞRETİMİNDE METİN ANLAM İLİŞKİSİ (Özel Öğretim Yöntemleri Açısından Bir Yaklaşım)

Bu araştırma Kur'an öğretiminde metinle anlamı buluşturmaya çalışan bir yöntem önerisi sunmaktadır. Ana amacı örgün eğitimde yer alan sure ve duaların ezberlenmesi yanında anlamının da öğretilmesine bir katkı niteliğindedir. Bu yöntemin temeli Arapçadan Türkçe ‘ye geçmiş kelimeler yardımı ile anlamı oluşturmak ve anlamın zihinde kalmasını sağlamaktır. Giriş bölümünde araştırmanın...

VEFAKÂRLIK ÖLÇEĞİNİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Vefakârlık, yapılan iyilikleri unutmamaktır ve iyilikte bulunanlara karşı iyilikle karşılık vermektir. Bu çalışmanın amacı, Vefakârlık Ölçeği geliştirmek, geliştirilen bu ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sağlamaktır. Bu amaçla, geliştirilen Vefakârlık Ölçeği’nin uygulamaları, 2013-2014 Öğretim yılında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrencilerden tesadüf...

İSLÂM HUKUKUNDA YED-İ ADL

Bu makale, fıkıh kitaplarında rehin akdine ilişkin olarak ele alınan yed-i adl konusunu incelemeyi, yed-i adlin tanımını, çerçevesini ve onunla ilgili hükümleri, İslam hukukunun temel kaynakları ışığında ortaya koymayı hedeflemektedir. Teminat gayesine yönelik olarak yapılan bir akit vasfı taşıyan rehinde, bu gayeyi gerçekleştirmeye yarayan yardımcı bir unsur olarak tezahür eden...

MÂTÜRÎDÎLER’E GÖRE NÜBÜVVETİN KAPSAM VE GEREKLİLİĞİ

Akıl-vahiy ilişkisi kelâm yönteminin en dikkat çekici ve tartışmalı boyutlarından birini teşkil eder. Klasik kelâm kitaplarında akliyyât (ulûhiyet) ve sem‘iyyât ayrımına gidilerek bu konuda bir denge sağlanmaya çalışıldığı görülür. Bununla birlikte birbirinden bağımsız iki ayrı bilgi kaynağı olan akıl ile naklin nübüvvet meselesi bağlamında kesiştiğini söylemek mümkündür. Mâtürîd...

İSLAM HUKUKUNDA ZAMAN AÇISINDAN SÜNNETE AYKIRI BOŞAMA (BİD‘Î TALÂK)

Fıkıhta boşama, sünnete uygun olup olmama açısından sünnî ve bid‘î olmak üzere iki kısma ayrılır. Bid‘î talâk ise sayı ve vakit açısından iki ayrı başlık altında incelenir. Bid‘î talâkın her iki çeşidinin de geçerli sayılıp sayılamayacağıyla ilgili klasik fıkıh edebiyatında ve çağdaş literatürde hararetli tartışmalar cereyan etmiştir. Bu çalışmada vakit bakımından bid‘î boşamanın...

OSMANLIDA TEFSİR HAŞİYESİ GELENEĞİ: ATÛFÎ ÖRNEĞİ

Amasya; Selçuklu ve Osmanlı Dönemi’nin önemli idari ve kültürel merkezlerinden birisidir. Amasya’da kurulan medreseler ilim ve kültür hayatına büyük katkılar sunmuş, dini ve fenni ilimler alanında birçok ilim ve sanat adamı yetişmiş, başta İstanbul olmak üzere Anadolu’nun değişik şehirlerinde önemli hizmetlerde bulunmuşlardır. Amasya’da yetişen bu çok yönlü âlimlerden birisi de...