ELİT VE ELİT ALTI CİRİT ATICILARININ ATIŞ TEKNİKLERİNİN 3 BOYUTLU DOĞRUSAL KİNEMATİK ANALİZİ

BULGAN, Ç., MERİÇ, B., AYDIN, M., ÖZBEK, A., “Elit ve Elit Altı Cirit Atıcılarının Atış Tekniklerinin 3 Boyutlu Doğrusal Kinematik Analizi” SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2007, V (2) 55-62 ELİT VE ELİT ALTI CİRİT ATICILARININ ATIŞ TEKNİKLERİNİN 3 BOYUTLU DOĞRUSAL KİNEMATİK ANALİZİ Çiğdem BULGAN 1 Bergün MERİÇ2 Aydın ÖZBEK3 Menşure AYDIN2 Geliş Tarihi: 22.09.2006 Kabul Tarihi: 01.03.2007 ÖZET Araştırmamızın amacı; elit ve elit altı (elit olmaya aday) düzeydeki cirit atıcılarının atış tekniklerinin, üç boyutlu doğrusal parametrelerinin tespit edilmesidir. 3 boyutlu videografi yönteminin kullanıldığı araştırmamızda 5 elit, 5 elit altı toplam 10 cirit sporcusu alınmıştır. Sporcuların teknikleri 100 hz’lik üç adet kamerayla kaydedilmiş, omuz, dirsek, bilek ve ciritin x, y, z eksenleri üzerindeki doğrusal kinematik analizleri, Simi Motion 6.2 Hareket Analiz programı kullanılarak yapılmıştır. Gruplar arasındaki fark, SPSS 11.5 programında, Mann Whitney U testiyle tespit edilmiştir. Elit ve elit altı atıcıların taşıma evresinde; omuzun x, dirseğin x, y ve z, bileğin x ve y, ciritin de y ekseninde, kuvvet uygulama evresinde; omuz ve dirseğin y, bileğin y ve z, ciritin z ekseninde, atış evresinde ise; omuzun y, dirseğin y ve z, bileğin x, y ve z, ciritin de x ve z eksenindeki doğrusal hızları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). Elit sporcular hız alma evresinde aldıkları hızları, kuvvet uygulama ve atış evresine uygun şekilde taşımalarına rağmen elit altı sporcular; kuvvet uygulama evresinde; dirseklerini içeriye fazla çekip, gövdelerini geriye yatırdıkları, atış evresinde de; dirseklerini öne tam çekmeyip aşağı düşürerek ciriti elden çıkarmalarıyla hız alma evresinde aldıkları hızları doğru yönlendirememiş, dolayısıyla yaptıkları teknik hatalar optimal atış mesafesini yakalayamamalarına neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Cirit, Doğrusal Kinematik, 3 Boyutlu Analiz. ELITE AND UNDER ELITE JAVELIN THROWERS’ 3 DIMENSIONAL LINEAR KINEMATIC ANALYSIS OF THEIR THROWING TECHNIQUES ABSTRACT The aim of this study is to find the elite and under elite (candidate to be elite) javelin throwers’ throwing techniques’ 3 dimensional linear parameters. In our study, 5 elite and 5 sub-elite javelin throwers were used as a athlete with the help of 3dimensional videography method. The techniques of the athletes’ were recorded with 3 cameras with 100hz speed. The linear kinematic analysis on the shoulder, elbow, wrist and the javelin’s x, y, z, axis were made by using Simi Motion 6.2 programme. The differences between groups were fond with Mann Whitney U test on the SPSS 11,5 programme. Significant differences were found statistically among the linear velocity on the delivery phase of the elite and sub-elite throwers; on the shoulder’s x, elbow’s x, y and z, wrist’s x and y, javelin’s y axis; on the accelaration phase; shoulder and elbow’s y, wrist’s y and z, javelin’s z axis; on the throwing phase; shoulder’s y, elbow’s y and z, wrist’s x, y and z, javelin’s x and z axis (p<0,05). Elite athletes have no difficulty on carrying their speed well to the accelaration and throwing speed from the run-up phase, but under elite athletes push their elbows to the inner side and move their body to the back on the accelaration phase; by pulling their elbow to the front exactly and falling their elbows and because of it, falling the javelin from the hand on the throwing phase and they couldn’t divert their speed which was achieved on the run-up phase, so they couldn’t catch the optimal throwing distance because of the making technique mistake. Key Words: Javelin, Linear Kinematic, 3 Dimensional Analysis. GİRİŞ Sporun gelişmesinde biyomekaniğin önemli katkısı olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Biyomekaniğin, performansın geliştirilmesinde, tekniğin, fiziksel yapı veya fizyolojik kapasiteden daha baskın olduğu sporlarda veya aktivitelerde daha kullanışlı olduğu görülmektedir (1). 1 Kocaeli Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 3 Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı 2 55 SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 2007, Cilt: V, Sayı: 2 Son 10 yılda, cirit atışının biyomekaniksel araştırmalarında atış tekniği ve ciritin aerodinamiği üzerinde durulmuştur (2). Cirit atmanın atış aracı diğer araçlarla karşılaştırılmış ve diğerlerine oranla ciritin daha aerodinamik olduğu belirlenmiştir. Veriler, hem teorik hem de deneysel olarak ele alınmıştır (3). Cirit atma tekniği birçok kompleks olan modern analiz tekniklerin kullanılmasıyla sporculara ve antrenörlere yol gösterici olmuştur. Ciritin elden çıkma parametreleri, atışın çeşitli fazlarından en önemlisi olan çapraz adım ve taşıma bölümünde atıcının hareketleri tarafından saptanmıştır. Bu hareketler önemli zamansal ve kinematik değişkenleri birçok dönem içinde ölçülebilmektedir (4). Bu doğrultuda bizim yaptığımız bu çalışmadaki amaç; elit ve elit altı düzeydeki cirit atıcılarının atış tekniklerinin üç boyutlu olarak doğrusal parametrelerini tespit etmektir. MATERYAL VE YÖNTEM Türkiye’de çeşitli kulüplerde yarışan ve yaş ortalamaları 24±3.74, boy ortalamaları 183.8±5.21, ağırlık ortalamaları 86.4±14.77 ve 50 metre ve üzerinde cirit atış mesafesi olan 5 erkek elit düzeyde cirit atıcılarıyla; yaş ortalamaları 20.2±3.70, boy ortalamaları 181.6±7.40, ağırlık ortalamaları 72.2±12.85 olan ve 40- 50 metre arası atış mesafesi olan 5 erkek elit altı (elitler kadar atış derecesine sahip olmayan ama elit olmaya aday sporcular) düzeyde cirit atıcıları bu çalışmaya katılmıştır. Hareket analiz çekimlerinde, Basler A602f marka 3 adet, hızları 100 Hz. olan dijital kameralar kullanılmıştır. Kullanılan kameralar kablolar yardımıyla bilgisayara bağlanmış ve çekilen görüntülerin otomatik olarak bilgisayar ortamına aktarılması sağlanmıştır. Alanın kalibrasyonunda kullanılması için 70cmx70cmx80cm ölçülerinde bir küp kafes dizayn edilmiştir. DLT yöntemi kullanılarak kalibrasyon gerçekleştirilmiştir. The Direct Linear Transformation (DLT) metodu ve arıtılmış versiyonları, 2 veya daha fazla 2 boyutlu görüntülerden elde edilen noktaların 3 boyutlu koordinatlarını saptamaya izin vermektedir (5). Bu yöntem, çekimlerden alınan görüntülerin dijitize koordinatlarla 3 boyutlu alandaki benzer koordinatlar arasındaki ilişkiden hareket etmektedir (6,7). Şekil 1. Kalibrasyon Kafesi Araştırmada, tüm sporcular için son final adımı olan sol ayağın yere basmasıyla başlayan taşıma evresindeki ve arkasından cirit atmak için uygulanan kuvvet uygulama evresindeki ve atış anındaki omuz, dirsek ve bileğin doğrusal hız parametreleri değerlendirmeye alınmıştır. Kamera çekimlerinde ise sporcuların hız alma koşusundan sonraki tüm hareketlerinin alınması sağlanmıştır. Çekimler sporcuların 30 dk.lık ısınmaları sonucunda gerçekleştirilmiştir. Her sporcuya 4’er atış yaptırılmıştır ve en uzun mesafede attıkları atışının analizi kullanılmıştır. Esas atışlardan (...truncated)