Sayı 38

Vakıflar Dergisi 38. Sayı Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları Ankara - 2012 VAKIFLAR DERGİSİ Yıl: Aralık 2012 - Sayı: 38 Hakemli Dergidir. Haziran ve Aralık olmak üzere yılda iki kez yayınlanır. Sertifika No: 16651 ISSN: 1011-7474 Sahibi Vakıflar Genel Müdürlüğü Adına Dr. Adnan ERTEM Yayın Koordinatörü Burhan ERSOY Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Adnan TÜZEN Yayın Yönetmeni Mehmet KURTOĞLU Editörler Hüseyin ÇINAR, Fatih MÜDERRİSOĞLU Tashih Musa Yıldız Dergi sekreteryası Hasan Demirtaş Yayın Kurulu Prof. Dr. Abide DOĞAN Hacettepe Üniversitesi Prof. Dr. Mehmet ÖZ Hacettepe Üniversitesi Prof. Dr. A. Nezihi TURAN Anadolu Üniversitesi Prof. Dr. Musa YILDIZ Gazi Üniversitesi Doç. Dr. Hüseyin ÇINAR Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Doç. Dr. Yunus KOÇ Hacettepe Üniversitesi Doç. Dr. Evgenia ÜNAL Bilkent Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Fatih MÜDERRÎSOĞLU Hacettepe Üniversitesi Dr. Murat YILMAZ Cumhurbaşkanlığı Gen. Sek. Danışmanı Mehmet ÇETİN Araştırmacı-Yazar Yayın Danışma Krulu Prof. Dr. Hakkı ACUN Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Mahmut AK İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Ahmet AKGÜNDÜZ Amsterdam Üniversitesi Prof. Dr. Ali Fuat BİLKAN Altın Koza Üniversitesi Prof. Dr. Enver ÇAKAR Fırat Üniversitesi Prof. Dr. Geza DÂVİD Macar Bilimler Akademisi Prof. Dr. Abdullah EKİNCİ Harran Üniversitesi Prof. Dr. Özer ERGENÇ Bilkent Üniversitesi Prof. Dr. Süreyya FAROQHİ Bilgi Üniversitesi Prof. Dr. Halil İNALCIK Bilkent Üniversitesi Prof. Dr. Mahmut KAYA İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Zekeriya KURŞUN Marmara Üniversitesi Prof. Dr. Heath W. LOWRY Bahçeşehir Üniversitesi Prof. Dr. İlber ORTAYLI Galatasaray Üniversitesi Prof. Dr. Hüsrev SUBAŞI Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Prof. Dr. Ayşıl TÜKEL YAVUZ Orta Doğu Teknik Üniversitesi Prof. Dr. Bahaeddin YEDİYILDIZ Atatürk Türk Dil ve Tarih Kurumu Başkanı Yrd. Doç. Dr. A. Vefa ÇOBANOĞLU İstanbul Üniversitesi Dr. Rhoads MURPHEY Birmingham Üniversitesi Evangelia BALTA Ulusal Yunan Araştırmaları Vakfı / Yunanistan Yayın ve Danışma Kurullarındaki isimler unvan ve soy adına göre alfabetik olarak sıralanmıştır. Dergimize gönderilen yazılar, önce yayın kurulunca incelenir ve uygun bulunanlar, değerlendirilmek üzere alanında çalışması ile tanınmış iki hakeme gönderilir. Hakemlerin isimleri gizli tutulur ve raporlar beş yıl süreyle saklanır. Dergide çıkan yazılar kaynak gösterilerek iktibas edilebilir. Yayınlanan yazı, belge ve fotoğrafların her türlü hukuki mesuliyeti yazarına aittir. Yazışma Adresi: T.C. BAŞBAKANLIK Vakıflar Genel Müdürlüğü Kültür ve Tescil Daire Başkanlığı Vakıflar Dergisi Atatürk Bulvarı. No: 10 06050 Ulus / ANKARA / TÜRKİYE Tel: (0312) 5096000 - Faks: (0312) 324 47 22 e-posta: - web: www.vgm.gov.tr Yapım: Semih Ofset S.E.K. Yayıncılık Tasarım & Baskı: www.semihofset.com.tr - 0 312 341 40 75 VAKIFLAR DERGİSİ ARALIK 2012 SAYI: 38 II V TAKDİM akıflar, hayrî bir kurum olmakla birlikte kültür ve medeniyet arka planı olan bir düşünce sistematiğine sahiptir. İslam’ın insanlığa hizmet düşüncesinden yola çıkan vakıflar, bir yandan toplumun sosyal hayattaki ihtiyaçlarını düzenlemeye çalışırken, diğer yandan İslam’ın ilme verdiği önemi göz önüne alarak kültürel alandaki boşluğu doldurmaya çalışmıştır. Bu bağlamda vakıflar, bir yandan insanların daha güzel yaşaması için sosyal hayatı kuşatan çabalara girişirken, diğer yandan da duygusal ve düşünsel gelişimine katkı sağlayacak cami, medrese, kütüphane gibi kültürel çalışmaların yapıldığı mekânların inşa ve ihyasına önem vermiştir. Vakıfların kültür ve medeniyet ışığı yalnızca şehir ve ülkeler inşa etmemiş, aynı zamanda taşıyla toprağıyla birlikte o coğrafyaya ruh vermiş, orada yaşayan insanları inşa ve ihya etmiştir. İslam coğrafyasında abad olan her şehrin ilham kaynağı her zaman vakıflar olmuştur. Geçmişten bu güne İslam coğrafyasını şekillendiren, sanat ve düşünce olarak gelişmesine katkı sağlayan vakıflar eğitim, kültür ve sanat alanındaki etkileri ile adeta toplumu değiştirip dönüştürmüştür. Özellikle Osmanlı coğrafyasındaki vakıflar bunun en somut örneğidir. Bugün Orta Doğu’dan Balkanlar’a kadar varlığımızı ve ecdadımızın izini vakıflara ait abide eserler yoluyla sürmekteyiz. Böylesine bir etkinliği olan vakıfların, günümüzde kültürel alanda bir boşlukta bulunması elbette düşünülemez. Bu yüzden Vakıflar Genel Müdürlüğü henüz Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren vakıfları yalnızca bir hayır kurumu olarak görmemiş, onu bir kültür ve medeniyet inşacısı olarak telakki etmiş, 1938 yılından itibaren Vakıflar Dergisi ve vakıf kültürünü anlatan kitaplar yayınlanmıştır. Vakıflar Dergisi özellikle de vakıf kültür ve bilincinin yerleşmesinde etkili olmuş, büyük katkılar sağlamıştır. Derginin sahifelerini araştırmacı-yazar ve akademisyenlere açarak adeta bir okul işlevi görmüştür. Vakıflar Genel Müdürlüğü olarak dergimizin daha iyi ve güzele ulaşması en büyük hedefimizdir. Özellikle son yıllarda dergimizin hakemli olmasıyla birlikte, akademik çevrenin dergimize göstermiş olduğu ilgi ve alaka bunun bir göstergesidir. Ayrıca yayın kurulumuzun titiz çalışmaları ve dergiye gönderilen makalelerdeki sayısal ve niteliksel artış bu anlamda dergiyi daha da ileriye götürecektir. Bu vesile ile dergimize emeği geçenlere teşekkür ederim. Bir sonraki sayıda buluşmak dileğiyle. Dr. Adnan ERTEM Vakıflar Genel Müdürü VAKIFLAR DERGİSİ ARALIK 2012 SAYI: 38 III VAKIFLAR DERGİSİ ARALIK 2012 SAYI: 38 IV B ÖNSÖZ ir yılı daha bitirirken yeni bir sayıya ulaşmanın heyecanı içindeyiz. Bu heyecanımız 2013 yılı içerisinde de devam edecek gözüküyor; çünkü ilk sayımızın yayınlanmasının üzerinden tam tamına 75 yıl geçti. Bu bağlamda 2013 yılında yeni ufuklara yelken açarak yola devam etmek hedef ve vizyonumuz arasında. Öte yandan dergimize gelen ve Yayın Kurulu’nun onayından geçerek hakemlere gönderilen makaleler, gün geçtikçe çeşitlenerek ve artarak devam etmektedir. Vakıflar Dergisi’nin Aralık 2012’de çıkan 38. sayısı, konseptine uygun olarak tarih, sanat tarihi ve vakıflar ekseninde hazırlanmış seçili yazılardan bazısı ortak çalışma ürünü olmak üzere dokuz makale ile kitap ve sempozyum tanıtımına yönelik kitabiyât başlığından oluşmaktadır. Bu sayımızdaki ilk makale Nusret Çam ve Ayşe Ersay’ın birlikte hazırlamış oldukları (makalede) Selçuklu dönemi eserlerinden olup Ankara Kalesi’nde yer alan ve yaygın olarak Alâeddin Camii adıyla bilinen Muhyiddin Mesud Camii’nin ilk şeklini konu edinmektedir. Bir diğer makale ise Ali Kozan tarafından hazırlanmış olan Anadolu Selçuklu döneminin önemli merkezlerinden Akşehir’i ve dönemin inanç önderlerinden (olan) Seyyid Mahmud Hayranî’yi hayatı ile birlikte yine kendi adını taşıyan zâviyesinin tanıtımını amaçlamaktadır. Kayhan Orbay tarafından kaleme alınan makalede ise bir dönem Osmanlı Devleti’nin başkentliğini de yapan Bursa’nın en büyük vakıflarından olan ve şehrin iktisadî hayatında önemli bir yere sahip Orhan Gazi Vakfı’nın 17. yüzyılın ilk yarısındaki malî durumu(nu) incelenmektedir. Vakıfların mali yapısıyla ilgili bir başka makale ise 211 Numaralı Manisa Şer‘iye Sicil Defteri’ndeki vakıf muhasebe kayıtlarını i (...truncated)