Eucharisterion: Essays presented to Omeljan Pritsak on his sixtieth Birthday by his Colleagues and Students (Teşekkür-name. 60. doğum gününde Omeljan Pritsak'a arkadaşları ve öğrencileri tarafından sunulan makaleler). Harvard Ukranian Studies, III/IV (1979-1980): yayınlayanlar: Ihor Sevcenko ve Frank E. Sysyn, yardımcı: Uliana M. Pascznyk, Ukrainian Research Institute, Harvard University, Massachusetts. iki kısım, XIV+972 sahife

OSMA NL1 ARA Ş .T 1RM ALAR 1 III Nesir Heyeti HALİlı İNALCIK - Editorial Board NEJAT GÖYÜNÇ HEATH W. LOWRY THE JOURNAL OF OTTOMAN STUDIES III· · İstanbul - 1982 354 arasmda 1688'de Temeşvar'da bulunmuş olan; Osman Ağa yoktur. Kr.eutel bunun da sebebini belirtir: Osman Ağa o taı,:ihte sadece bir sipahi zabitidir, ancak 1699'da Temeşvar'da beylerbeyinin, maiyyetinde tercüman ve katiptir. Ali de bu sıralarda 'J;'emeşv·ar'da. değildir (s. ·16). Temeşvar hakkında bilgi verenlerin üçiincüsü. de 1702 civarında doğmuş olan İbrahim. Naimed<U.n'dir; Onun Hadikatü,ş-~ülıedd-i Serlıadd adlı eseri Raşid'e dayanir; .fakat Te:qıeşvar. hakkında kendisi pek çok ilaveler yapm~ştır. 1683'te Viyana. mulıasarasmdan ;L744'e kadarki, hudut . olaylaı.:mı ihtiva eder. Bartın'lı İbrahim Harndi de Temeşvar'ı tasvir eden, bu kalenin ·kaybına «Alı, gitdi Tımışvar elimizden» mısraı ile: tarih' dü§üren bir diğer yazardır. ·Yazma hakkında;' Janos Repiczky ( Uj Magydr Muzeum; Pest . 1850-51; s. 317 vd. d) tarafından bir tanıtma yazısı yazılmıŞ, muhteviyatı tanıtılmı§,' iki bölümüniin de Macarca tercümesi: yayınlanmı§ .ise .de,. o. zamandan beri .di.J4ı:ati çekmemi§tir. Kreutel'in tercüme . ve açıklamalarını, Karly Teply de Bati- kaynakları ile mukayeseler yaparak zenginle§tirmi§, böylelikle her iki .ara§tırıcı alim Osmanlı. Tarihçiliği'ne büyük bir hizmette bulunmuşlardır. , Ali'nin ·eseri rinihasara altındaki Teme§var'da çekilen sİkıntıları, yükselen fiatları, hudut boylarındaki kaleler arasındaki miinasebetleri- belirttiği için, harp tarilli yaiıında .: sosyal . ve . iktisat tarihi bakıinından. da son derece önemli bilgiler sunmaktadır. Bu güzel kaynak eserin Türkçe metninin -de yayınlanması, tarih· ara§tırı cıları. kadar dil ·alimlerinİn de dört gözle gerçekleşinesini bekledikleri bir arzu olsa gerektir: Diğer bir temennnse, Richard F. Kreutel'·in · ba§ladığı Osmanische Geschichtsschreiber dizisinin, onun ·kaybı ile, duraklamaması, ·devam etmesidir. ArkadaŞları onun aziz ruhunu ve hatırasını ancak bu §ekilde yıı.ııatabilecekl-er dir. Nejat Göyiinç Euoharisterion: Essays presented to OMELJAN PRİTSAK on his Sixtieth Birthday by his OoZleagues ·and Students (Te§ekkür-nilme. 60. doğum . gü- niinde Omeljan Pritsak~a arkada§ları ve öğrencileri tarafından .sunulan makaleler). H.ar-vard Ukrainian. Studies, ill/IV (1979-1980); · yayınlayanlar: Thor .Sevcenlto ve .Frank .E. Sysyn, yardınicr: Uliana M. Pascznyk, Ukrainian Re_search Institute, Harvard University, Massachusetts. ·iki kısım, XIV+972 sahife. '1964 senesinden beri Amerika. Birleşilr.. Devletleri'nde Harvard Üniversitesi'nde bulunan, 1977'den sonra Harvard .Ukrainian Studies'f.yayınlamayan başla" .yan ve Igor .Sevcenko ile birlikte yönete:r_ı. ÜiilÜ Türkologlar ve Doğu-bilimcL~rof. Omeljan Pritsak'm arkada§lan. Nisan 197.8'de onun: için bir Armağan· Kitabı (Festschrift) çıkarmağa·.:karar verirler:. Aynı yılın Ağustos'unda bir' toplantı yapılır. 7 Nisan l,97.9'da 60. doğum güniinde Prof. Pritsak'a Armağan Kitabı'nın kapak sallifesini ve yazı yollayanlarm listesini ihtiva :eden bir taslak n·üshası ('nıockup capy) sunulur. 12 Aralık 1980'de ise Harvard Üniversitesi'nde düzenlenen, üniversitenin bütün mensuplarının, Amerika içinden ve dışından davetiiierin katıldığı büyük bir t_örende EUCHARISTERION (Teşekkür-name) kendisine takdim edilir. Yayımcılardan Bı.or Sevcenko'nun önsözünde (I. Kısım, s. XIIIXIV) hem iki buçuk yılda gerçekle§ti!jlen bu güzel teşebbüsf!n meydana getirili§i sırasında çeşitli şekillerde yardımda bulunanlar belirtilmekte, · hem de kitaba neden Eucharisterion adı verildiği açıklanmaktadır. Omeljan Pritsak, Eurasya ve Altay kültür ve. tari;l!ine olduğu kadar, kendi meınleketi Ukrayna tarilı ve kültürüne de hizmetten hiç geri kalmadığı için, arkadaşları ve öğren cileri böyle bir Armağan Kitabı'nı hazırlamayı dܧünmܧler, ismini de yine bir benzerinden, 1632'de Kiev'de Oollegium Molıylanum'da çalışmalarının ilk yılını tamamlayan geııç adamların Moldavya asıllı Kiev lY.Çetropolidi Peter Mohyla'ya, Ukrayna dilinde yazıp sundukları tebrik-name (Eucharisterion) 'den almış lardır.Pritsak da Harvard Üniversitesi'nde Ukrayna Araştırmaları Programını ve Ukrayna Araştırma Ensti.tÜSü'nü kurarak, Oollegium Mohyl.anum'un genç ve çağdaş bir benzerini yaratmıştİr. Eucharisterion'da, lgor Sevcenko'nun _bir önsözü _dışında, öğrencilerg1den Lubomyr A. Hajda'nın kaleminden Prof.. Pr.itsak'ın kİsa bir hayat hikayesi (Om~ljan Pritsak: A BiographicalSketch, s. 1-6) .ile kitaplar ve makaleler, yayınlanmamı§ eserler, kitap tanıtmaları ve notlar, seminer ve konferansıara sunulmuş bildiri özetleri, vefat eden ilim adamlarından bazılap halqunda anma yazıları olmak üzere beş gı.ırupta toplanınl§,· tarilı sırasına göre dizU.mi§ Pritsak'ın 1937-1979 a~asında yazdıklarının l:>ir listesi (The Bibliography of Omeljan Pritsak, s. 7-50) yer almaktadır. Omeljan Pritsak 7 Nisan 1919'·da Galiçya'nın Lvov (Ukraynaca Lviv) vilayetinde Luka kasabasında doğmuştur.· Makine mühendisi olan babası Osyp Pritsalr, o tarihlerde Ukrayna ordusunda çarpışırken esir düşmüş, öldürülmüş, annesinin hemen bir yaşında iken evlendiği, bir tacir olan üvey babası da yine Ukraynallların istiklali için savaşml§tır. Yerleştikleri Ternopil şehri Polonya hudutları içerisinde kaldığından, 1928'de aynı şehrin lisesine (Gymnasium) devam etmiştir. Evde Ukrayna dilini, okulda Lehçe'yi konuşması; ·Grekçe ve Latince'yi küçük yaşta okulda öğrenmesi, 'kendisini daha küçük yaşta Ukrayna tariliini ve kültürünü öğrenmeye itmi§tir. 'Lvov Üniversitesi'nde sistemli olarak Orta Asya·Tarilıi, Sami, İran ve Altay dilleri tahsil etmi§, dünyaca Ünlü Doğu bilimciler Wladyslaw Kotwicz ve Tadeusz Lewickl'nin öğrencisi olmuştur. Galiçya Eylül 1939'da Riıs i§galine· uğramış, Pr.itsak'da 1939/1940'ta öğrenimini tamaınlayarak Ukrayna İlimler Akademisi'nin Ukrayna Tarih Enstitüsü'nün yeni kurulan Lvov şubesinde genç· ilmi az:a§tırıcı· olarak görev alml§tır.Kısa bir süre sonra Kiev'e doktora çalışmalarını tamamlamaya davet edilmi§, fakat bir kaç hafta sonra 1940 · sonbaharında KıZılordu'ya · katılml§tır. Bir süre Başkır Cuınlıuriyeti'nde kalması, kendisiİli ilk defa doğuştan Türkçe konu§an insanlarla karşılaştırml§tır.' 1943-1945 ·arasıiıda Berlin Üniversitesi'nde Richard Hartınann (Arapça), Annemarie von Gabaln ve Helmuth Scheel (Türkçe) ile Hans Heinrich Schaeder (Farsça) in ögrencisi olmuştur. Bunlardan bilhassa 356 aynı· zamanda. bir ·orta Aı;ya. uzmanı olan ·schaeder'in Pritsak üzerinde büyük tesiri olmuştur. Berlin ·. bombardımanları sırasında notlarını ·ve kütüphanesini lmybeden Pritsak, Almanya'nın· mağlubiyetinden sonra, 1946'da··Prof. Schaeder ile Göttingtm,.e· gelmiŞ, ·1948'de «Karachanidische Studien» adlı-tezi ile Türkçe Farsça, İslam ve Sliı.v ara§tırmaları alanında pek iyi derece (summa cum laude) ile doktor unvanını almıştır. Üç sene sonra, :J.951'de de «Stammesnamen und Titulaturen der altaisehen Völker» ·adlı tezi ile· doçent olınuş, Göttingen Üniversitesi'nde Altay Dilleri ve. Ortiı..- Asya (...truncated)