Avcı böcek Anthocoris nemoralis (F.) (Heteroptera: Anthocoridae)’in laboratuvar ve doğa koşullarında üreme gücü üzerinde araştırmalar

Türk. entomol. derg., 2005, 29 (2): 111-124 ISSN 1010-6960 Avcı böcek Anthocoris nemoralis (F.) (Heteroptera: Anthocoridae)’in laboratuvar ve doğa koşullarında üreme gücü üzerinde araştırmalar* Ertan YANIK** Avni UĞUR*** Summary Investigations on the fecundity of predator Anthocoris nemoralis (F.) (Heteroptera: Anthocoridae) under laboratory and natural conditions In this study, fecundity of predator Anthocoris nemoralis (F.) which is one of the most important natural enemies of psyllids on pear tree was investigated. Experiments were carried out at 25±1°C with a 75±5% RH and 16L:8D photoperiod in the laboratory on two preys and at natural conditions on two different times (May and July, 2002). Cacopsylla pyri (L.) and Ephestia kuehniella Zell. eggs were served as prey of A. nemoralis to investigate the fecundity. In laboratory, the oviposition period of female A. nemoralis fed on C. pyri and E. kuehniella eggs were 46.4±5.48 days and 65.53±9.05 days, respectively. Mean egg production during the oviposition period of female was 259.20±43.45 and 296.46±60.49, respectively. Under natural conditions, in the experiments carried out in May, the females laid 157.7±19.97 egg/female during the oviposition period, 28.0±3.22 days. Under natural conditions, in the experiments carried out in July, the female laid 137.42±14.97 egg/female during the oviposition period, 30.25±4.28 days. It was determined that the preoviposition period of A. nemoralis fed on E. kuehniella eggs was comparatively higher than the preoviposition period of A. nemoralis fed on C. pyri eggs. Key words: Anthocoris nemoralis, Cacopsylla pyri, Ephestia kuehniella, fecundity Anahtar sözcükler: Anthocoris nemoralis, Cacopsylla pyri, Ephestia kuehniella, üreme gücü * Bu çalışma Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü’nde 20.05.2003 tarihinde kabul edilen Doktora Tezinin bir bölümüdür. ** Harran Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Şanlıurfa e-posta: *** Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Ankara Alınış (Received): 12.04.2004 111 Giriş Anthocoridae familyası türlerinin çoğu predatör olup, avlarını böcekler ve diğer Arthropoda türleri oluşturmaktadır. Böceklerden daha çok Homoptera takımına bağlı Psyllidae, Aphididae ve Coccoidea türlerini tercih etmektedirler (Önder, 1982). Armut ağaçlarında zararlı türler arasında önemli bir yere sahip olan psyllidler, ağaçların yaprak ve sürgünlerinde, bitki özsuyu ile beslenerek zararlara neden olmaktadır (Önuçar, 1983; Winfield et al., 1984). Armut bahçelerinde yoğun ilaç kullanımıyla psyllidlerin insektisitlere karşı dayanıklılık kazanması, yoğun ilaçlama yapılan bahçelerde zararlıları baskı altında tutacak doğal düşmanların azalması, psyllid türlerini armut ağaçlarının ana zararlısı durumuna getirmektedir (Winfield et al., 1984). Armut bahçelerinde psyllidleri baskı altında tutan en önemli predatör türlerden biri Anthocoris nemoralis (F.) (Heteroptera: Anthocoridae)’dir (Fauvel & Atger, 1981; Pezzi, 1982; Hodgson & Mustafa, 1984). Solomon & Morgan (1994), İngiltere’de birçok armut üreticisi tarafından benimsenen yeni entegre mücadele yaklaşımının, zararlıyla predatörü arasındaki ilişkiye dayandırıldığını belirterek, ilaçlama zamanı ve ilaç seçiminde avcı türün de dikkate alınması gerektiğini bildirmektedirler. Birçok ülkede kitle üretimi yapılan avcının armut bahçelerine salımı yapılarak psyllid populasyonu baskı altına alınmaya çalışılmıştır (Parker, 1981; Fauvel et al., 1984; Mori & Sancassani, 1984; Fauvel et al., 1994; Rieux et al., 1994; Unruh & Higbee, 1994). Türkiye’de Anthocoridae familyası türlerinin biyolojileri ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Önder (1982), polifag bir tür olan A. nemoralis’in üzerinde önemle durulması gerektiğini bildirmektedir. Bu çalışmada, laboratuvar ve doğa koşullarında A. nemoralis’in üreme gücünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem Çalışma 2000-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü’nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ana materyalini avcı böcek A. nemoralis ile avları Cacopsylla pyri (L.) (Homoptera: Psyllidae) ve Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) oluşturmuştur. Yetiştirme yöntemleri A. nemoralis’in iklim odasında yetiştirilmesi, Samsoe-Petersen et al. (1989) esas alınarak yapılmıştır. A. nemoralis’in nimf ve erginlerine besin olarak siyah karton şeritler üzerine saf su yardımıyla yapıştırılan E. kuehniella yumurtaları verilmiştir. A. nemoralis’in yumurta bırakması için tüysüz ve sertleşmiş yapıdaki sakız sardunyasının (Pelargonium peltatum Strack, Geraniaceae) yaprakları kullanılmıştır. A. nemoralis bireyleri, içinde sakız sardunyası yaprağı ve E. kuehniella yumurtası bulunan şeffaf plastik kavanozlara konulmuştur. A. nemoralis’in yumurta bıraktığı sardunya yaprakları haftada iki kez kontrol edilerek nimf gelişimi için farklı kavanozlara aktarılmış ve yerine taze yaprak verilmiştir. E. kuehniella yumurtalarının bulunduğu şeritler de haftada iki kez değiştirilmiştir. A. nemoralis, 112 25±1°C sıcaklık, %75±5 orantılı nem, 16:8 saat (aydınlık:karanlık) ışıklanma süresi ve 2500 lux ışık şiddeti koşullarındaki iklim odasında yetiştirilmiştir. Armut ağaçlarından japon şemsiyesi ve aspiratör yardımıyla toplanan C. pyri erginleri tül kafeslerin içinde armut ağacı yapraklarına asılarak üzerlerine C. pyri’nin yumurta bırakması sağlanmıştır. Üzerinde C. pyri yumurtası bulunan armut yaprakları denemelerde kullanılmıştır. E. kuehniella, içinde 2:1 oranında buğday unu : buğday kepeği karışımı (Bulut & Kılınçer 1987) bulunan plastik küvetlerde (27x37x7 cm) 25±1°C sıcaklıkta, karanlık ortamda yetiştirilmiştir. Anthocoris nemoralis (F.)’in preovipozisyon, ovipozisyon, postovipozisyon süreleri, bıraktığı yumurta sayısı, ergin ömrü ve eşey oranının saptanması Armut ağaçlarından toplanan A. nemoralis erginleri iki döl boyunca E. kuehniella yumurtasıyla beslendikten sonra denemeler yapılmıştır. C. pyri yumurtaları verilerek iklim odasında ve doğa koşullarında yapılan denemelerde kullanılan A. nemoralis, iklim odasında yetiştirilen kültürden sağlanmış olup bir döl süresince denemelerin yapıldığı ortamlarda C. pyri yumurtasıyla beslendikten sonra kullanılmıştır. Denemelerde A. nemoralis’e günlük tüketebileceğinden fazla miktarda av verilmiştir. İklim odasındaki denemelerde 5.5 cm çapında ve 5 cm yüksekliğinde plastik şeffaf kavanozlar kullanılmış olup, bu kavanozların taban kısmına beyaz kurutma kağıdı yerleştirilmiş ve kapağı tül ile kapatılmıştır. Doğa koşullarındaki çalışmalar armut ağaçlarının yapraklarına asılan tül kafeslerde gerçekleştirilmiştir. Bu tül kafesler, bir armut yaprağının kıvrılmadan sığabileceği büyüklükte olup, tel iskelet üzerine tül geçirilerek yapılmıştır. İklim odasında yapılan denemeler 25±1°C sıcaklık, %75±5 orantılı nem, 16:8 aydınlık: karanlık koşullarında yürütülmüştür. E. kuehniella yumurtalarının av olarak kullanıldığı denemeler floresan lambalar ile sağlanan 2500 lux ışık şidde (...truncated)