Psikolojik Danışman Eğitiminde Süpervizyon

107 Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi 2012, 4 (37), 107-121 Psikolojik Danışman Eğitiminde Süpervizyon Supervision In Counselor Education Rahşan SİVİŞ-ÇETİNKAYA1 ve Özlem KARAIRMAK2 Öz: Bu çalışmada, psikolojik danışman eğitiminde önemli yeri olan süpervizyon konusuna ilişkin uluslararası alan yazınında bulunan kavramsal ve görgül araştırma bulgularının bir derlemesinin sunulması amaçlanmıştır. Süpervizyonun tanımı, temel süpervizyon modelleri, süpervizyon ilişkisi, süpervizyon formatları, süpervizyonun etik ve çokkültürlülük boyutları konularına yer verilmiştir. Süpervizyon mesleğin daha bilgili ve deneyimli bir üyesinin, mesleğin daha deneyimsiz bir üyesine yardım etmesidir. Süpervizyonun farklı bir uygulama alanı olarak kabul eden gelişimsel model, ayrıştırıcı model, kapsamlı model ve bütünleşik model incelenmiştir. Ayrıca, süpervizyon ilişkisi Holloway’in sistem yaklaşımlı süpervizyon ilişkisi modeli ve süpervizyon çalışma uyumu modeli ile ele alınmıştır. Bireysel, üçlü ve küçük grup formatları avantajları ve dezavantajları ile tanıtılmıştır. Süpervizörlerin psikolojik danışman adaylarında etik farkındalığın oluşmasına ve etiğe uygun uygulamalar yapmalarına yardım etmeleri beklenmektedir. Psikolojik danışman adaylarının profesyonel uygulama standartlarına uymaları konusunda teşvik edilmeleri ve çokkültürlülüğe duyarlı olmaları önemli bir etik sorumluluk olarak vurgulanmıştır. Sonuç kısmında ise ülkemizde psikolojik danışman eğitiminde süpervizyona ilişkin öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: psikolojik danışman eğitimi, süpervizyon modelleri, süpervizyon ilişkisi, süpervizyonda etik ve çokkültürlülük Abstract: The present study aims to present a review of international literature regarding conceptual and empirical studies on counselor supervision, which is crucial to counselor education. Definition of supervision, fundamental supervision models, the supervisory relationship, supervision formats, ethical and multicultural aspects of supervision are provided. Supervision defined as a process a senior member of a profession helps a junior member acquire skills specific to the profession. Developmental model, discrimination model, comprehensive model and the common-factors model which accept the supervision a different applied area were examined. Besides, supervision relationship was discussed according to supervisory working alliance. Supervision formats varied from individual/triadic to group supervision were introduced and the advantages and the disadvantages of the supervision formats were emphasized. Supervisors are supposed to help supervisees adopt ethical awareness and ensure ethical practice. Abiding by ethical codes and understanding legal and ethical liability is an essential part of supervision. In addition, adopting cultural sensitivity as an ethical obligation for supervisors was emphasized. The conclusion includes recommendations regarding supervision in counselor education in Turkey. Keywords: counselor education, supervision models, supervisory relationship, ethics and multiculturalism in supervision Ülkemizde elli yılı aşkın bir geçmişe sahip olan psikolojik danışma alanı, 2000’li yıllarda meslekleşme sürecinde önemli adımlar atmaktadır. Herhangi bir uygulama alanının meslek olarak kabul edilmesinde önemli ölçütlerden biri, verilen hizmetlerin mesleğe özgü, toplumda başkaları tarafından bilinmeyen bilgi ve becerilere dayanmasıdır (Eraut, 1994). Araştırmacılar, psikolojik danışman eğitimcisinin süpervizyonu ile yürütülen psikolojik danışma uygulamasının psikolojik danışmanların mesleki kimlik gelişimine katkısından sıkça bahsetmektedir 1 2 (Brott ve Myers, 1999; Furr ve Caroll, 2003; Jackson ve ark., 2002; Lambie ve Wiliamson, 2004; Marini ve Stebnicki, 2008; Nelson ve Jackson, 2003). Psikolojik danışma becerilerinin süpervizyon eşliğinde öğretildiği uygulama öncesi kuramsal derslerin de psikolojik danışmanlık becerilerinin kazanımına ve psikolojik danışman özyeterlik algısına olumlu etki ettiği (Little, Packman, Smaby, Maddux, 2005; Urbani ve ark., 2002) görülmektedir. İngilizce kökenli bir sözcük olan süpervizyon, Türkçe’de gözetip denetleyerek idare etme şeklinde Yrd. Doç. Dr. Uludağ Üniversitesi, Bursa Yrd. Doç. Dr. Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli, Eposta: Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi / 2012, 4 (37) 108 Rahşan SİVİŞ-ÇETİNKAYA ve Özlem KARAIRMAK karşılık bulmaktadır (Red House Sözlüğü, 2010). Süpervizyon, yönetimsel ve klinik süpervizyon olmak üzere ikiye ayrılmaktadır (Bradley ve Ladany, 2001). Yönetimsel süpervizyon, alan uygulaması yapılan kurumdaki deneyimin idari yönlerden düzenlenmesini ve denetlenmesini içerirken, klinik süpervizyon psikolojik danışma uygulamasının gözetimini, denetimini ve değerlendirmesini içermektedir (Harvey ve Struzziero, 2008). Psikolojik danışman eğitiminde süpervizyon boyutunun önemi artarak vurgulanmakta ve bu durum bilgi ihtiyacını doğurmaktadır. Bu çalışmada temel amaç, psikolojik danışma alanında süpervizyonu incelemektedir. Süpervizyon, tanım olarak mesleğin daha bilgili ve deneyimli bir üyesinin, mesleğin daha deneyimsiz bir üyesine, mesleki işlevselliği sağlamak ve hizmetin alıcılarının iyiliğini güvenceye almak amacıyla yardımcı olması anlamına gelmektedir (Horrocks ve Smaby, 2006). Kuramsal bilgilerin uygulama yapılarak etkili becerilere dönüştürülmesi temel amaçtır (Bradley ve Kottler, 2000). Belirli bir sürece yayılan süpervizyon, öğrenme süreci oluşturma, öğretme, değerlendirme, meslek etiğinin denetlenmesi, psikolojik danışmanlık, müşavirlik ve idari yönleri denetleme gibi görevleri içermektedir (Carroll, 2004). Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Psikolojik Danışma ve İlgili Eğitim Programlarının Akreditasyonu Kurulu (Council for Accreditation of Counseling and Related Educational Programs, CACREP), psikolojik danışman adaylarının eğitiminde süpervizyon altında yürütülen uygulamalara oldukça önem vermektedir. Buna göre, yüksek lisans ve doktora programlarındaki mesleki uygulamanın, toplam 100 saatlik süpervizyon altında yürütülen psikolojik danışma uygulamasını içermesi şart koşulmaktadır (CACREP, 2009). En az 40 saati doğrudan gerçek danışanlarla psikolojik danışma deneyimini içeren bu uygulama (practicum) sürecinin kalan zamanı süpervizyonda geçen süreyi içermektedir. Her öğretim üyesine, bireysel süpervizyon formatı kullanıldığı takdirde en fazla altı öğrenci düşmekte ve bu uygulama ders yüklerine üç kredilik ders şeklinde yansımaktadır. Ayrıca, doktora düzeyindeki programlar psikolojik danışman eğitimcisi yetiştirdiğinden, bu programlarda süpervizyona yönelik kuramsal ve uygulamalı derslerin bulunması da gerekmektedir. Burada sözü edilen uygulama standartları süpervizyona gösterilen önemi göstermektedir. Ülkemizde ise lisans ve lisans üstü düzeydeki psikolojik danışma ve rehberlik (PDR) programlarının akreditasyonuyla ilgili henüz sonuçlanan bir çalışma olmadığından, psikolojik danışman eğitiminde süpervizyon konusunda belirli standartlar da bulunmamaktadır. Li (...truncated)