KADMİYUM VE ETANOLÜN LİPİD PEROKSİDASYON, İZ ELEMENT DÜZEYLERİ VE BİYOKİMYASAL GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİ

ISSN 1015 • 3918 ANKARA ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ JOURNAL OF FACULTY OF PHARMACY OF ANKARA UNIVERSITY Cilt/Vol :27 Sayı/No : 2 Yıl/year: 1998 ANKARA ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ JOURNAL OF FACULTY OF PHARMCY OF ANKARA UNIVERSITY Cilt/Vol : 27 Sayı/No : 2 Yıl/Year: 1998 Ankara-1998 Fakültemiz dergisinin bu sayısı Cumhuriyetimizin 75. Yılına armağan edilmiştir. ANKARA ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ Sahibi: Prof.Dr. Seçkin ÖZDEN Editör: Prof.Dr. Feyyaz ONUR Yayın Kurulu: Prof.Dr. Feyyaz ONUR (Başkan) Prof.Dr. Nazire ÖZKAL Prof.Dr. Nuray ARI Doç.Dr. Gülbin ÖZÇELİKAY Yrd.Doç.Dr. Meral TUNÇBİLEK Dr.Ecz. Yıldız ÖZALP Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi dergisi yılda 2 sayı yayınlanır. Yayımlanana yazıların sorumluluğu yazara aittir. Bu dergi Chemical Abstracts (CA), EMBASE / Excerpta Medica ve Medicinal Aromatic Plants Abstracts (MAPA) da indekslenmektedir. Yazışma adresi: Ankara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, 06100 Tandoğan - Ankara Tel: (0312) 222 04 71 Fax: (0312) 213 10 81 e-mail: . Ankara Üniversitesi Basımevi, 1999 JOURNAL OF FACULTY OF PHARMACY OF ANKARA UNIVERSITY Published by : Prof .Dr. Seçkin ÖZDEN Editor : Prof.Dr. Feyyaz ONUR Editorial Board: Prof.Dr. Feyyaz ONUR (Editor-in-Chief) Prof.Dr. Nazire ÖZKAL Prof.Dr. Nuray ARI Assoc.Prof Gülbin ÖZÇELİKAY Assist.Prof.Dr. Meral TUNÇBİLEK Res.Assist.Dr. Yıldız ÖZALP Journal of Faculty of Pharmacy of AnkaraUniversity is published in semi-annual volumes. All the articles appeared in this journal are published on the responsibility of the author. This journal is indexed in Chemical Abstracts (CA), EMBASE / Excerpta Medica and Medicinal Aromatic Plants Abstracts (MAPA). Address: Ankara University, Faculty of Pharmacy, 06100 Tandoğan - ANKARA TURKEY Tel:+90 312 222 04 71 Fax: +90 312 213 10 81 e-mail: . Ankara Üniversitesi Basımevi, 1999 İÇİNDEKİLER / CONTENTS Orijinal Makaleler / Orijinal Articles Sayfa 1. 2. 3. 4. Göknur AKTAY, Tülin SÖYLEMEZOĞLU- Kanmiyum ve Etanolün Lipid Peroksidasyon, İz Element Düzeyleri ve Biyokimyasal Göstergeler Üzerine Etkisi. Effects of Cadmium and Ethonol on Lipid Peroxidation, Trace Element Levels and Biochemical İndicators. 61 Ayşegül GÜVENÇ - Türkiye'de Yetişen Asparagus L. Türlerinin Gövde Anatomisi.Studies on Anatomical Structure of Stems of Asparagus Species (Liliaceae) Growing in Turkey. 73 Sinan SÜZEN, Cemal AKAY, Şenol TARTILMIŞ, Serdar ERDÖL, Atilla ÖNAL, Şemsettin CEVHEROĞLU- Quantitation of Acetaminophen in Pharmaceutical Formulations Using Hinh-Performance Liquid Chromatography.Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografi Kullanılarak Farmasötik Formülasyonlarda Asetaminofen Miktar Tayini. 93 Yalçın DUYU- GC/MS Metodu ile İdrarda Aynı Anda Morfin, Kodein ve 6-Monoasetilmorfin Tayini.Simultaneous Determination of Marphine, Codeine and 6-Monoacetylmorphine in Urine by GC/MS Method. 101 Derlemeler / Reviews 1- Ayfer İSKİT, Süreyya ÖLGEN, Doğu NEBİOĞLU- Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaçlarda Değişik Bir Yapısal Örnek; Benorilat.A Different Structural Example of Nonsteroidal Antiinflammatory Agents ; Benorilate. 115 Ankara Ecz. Fak. Derg. 27 (2) 61-72, 1998 J. Fac. Pharm. Ankara 27 (2) 61-72, 1998 KADMİYUM VE ETANOLÜN LİPİD PEROKSİDASYON, İZ ELEMENT DÜZEYLERİ VE BİYOKİMYASAL GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİ EFFECTS OF CADMIUM AND ETHANOL ON LIPID PEROXIDATION, TRACE ELEMENT LEVELS AND BIOCHEMICALINDICATORS Göknur AKTAY* Tülin SÖYLEMEZOĞLU* *Ankara Üniversitesi, Adli Tıp Enstitüsü, Cebeci Tıp Kampüsü 06100- ANKARA ÖZET Kadmiyum ve etanolün ayrı ayrı ve birlikte alındıklarında toksik etki mekanizmalarını araştırmak amacıyla karaciğerde malondialdehit; karaciğer, böbrek, kalp, ve serumda çinko, bakır ve demir içeriği ile serum alkalen fosfataz (ALP) ,glutamik okzalasetik transaminaz (GOT) ve glutamik pirüvik transaminaz (GPT) enzim düzeyleri çalışıldı. Karaciğerde malondialdehit düzeyleri tüm deney gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu. Kadmiyum (3 mg/kg, IP), maruziyeti tüm organlarda ve serumda çinko, karaciğer ve böbreklerde ise demir düzeyinde artışa neden oldu. Etanol (% 5-10 h/h) alımı karaciğer ve böbreklerde çinko düzeyini etkilemezken karaciğer, böbrek ve kalpte demir düzeyini anlamlı derecede artırdı. Diğer taraftan, deney gruplarının serum ALP, GOT ve GPT enzim düzeylerinde anlamlı artışlar gözlenirken doku ve serum bakır düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmadı. 62 Göknur AKTAY Tülin SÖYLEMEZOĞLU Bulgularımıza göre, kadmiyum ve etanol, sadece iz element dengesini değil, enzim düzeylerini de değiştirerek hücresel hasara yol açmaktadır. Ayrıca, malondialdehitin kadmiyum ve etanol toksisitesinde önemli biyokimyasal göstergelerden biri olduğunu söyleyebiliriz. Anahtar kelimeler : Kadmiyum, etanol, lipid peroksidasyon , iz elementler, serum ALP, GOT ve GPT enzimleri. ABSTRACT In order to investigate the toxic effect mechanisms of cadmium and ethanol alone as well as in combination, malondialdehyde in liver; zinc, copper and iron contents of liver, kindey, heart and serum alkaline phosphotase (ALP),glutamate oxaloacetate transaminase (GOT) and glutamate pyruvate transaminase (GPT) levels in serum were tested. Malondialdehyde level in liver in all treated groups significantly increased to the control group. Exposure of rats to cadmium (3 mg/kg, IP) caused an increase in the levels of zinc in all organs and serum, and iron levels in liver and kidneys. Ingestion of ethanol (% 5-10 h/h) did not effect the zinc levels in liver or kidney, however it caused a significant increase in the iron levels in liver, kidney and heart. Furthermore, signifıcant increases were observed in serum ALP, GOT and GPT levels. There were no differences in copper levels in all organs and serum in the groups of all treated rats. According to our results, cadmium and ethanol exhibit cell damage by altering not only trace element homeostasis but also enzyme levels. In addition, we can conclude that malondialdehyde is an important biochemical indicator in the cadmium and ethanol toxicity. Key words : Cadmium, Ethanol, Lipid peroxidation, Trace elements, serum ALP, GOT and GPT enzymes. GİRİŞ Hücre içinde aktif oksijen radikallerinin artarak hücresel hedeflerle reaksiyona girmesi veya antioksidan sistemlerin etkinliğinin azalması, serbest radikal toksisitesiyle sonuçlanan hücresel hasardan sorumlu temel mekanizmalardır. Serbest oksijen türevlerinin hücrelerde lipid, protein ve DNA gibi makromoleküllerle etkileşmesi hücre ölümü, doku hasarı ve organ fonksiyonlarının bozulmasına neden olabilir; 63 Ankara Ecz. Fak. Derg. 27 (2) 61-72, 1998 birçok dejeneratif hastalığın fızyopatolojisi ile yaşlanma ve ksenobiyotik toksisitesinde serbest radikallerin rolü vardır (1,2). Biyolojik hasarla karakterize radikal reaksiyonlarından en iyi bilineni lipid peroksidasyonu (LPO) dur. Fosfolipidlerinde yüksek oranda doymamış yağ asidi bulunan membranlar LPO'na daha duyarlıdırlar (3). Karaciğer, hem ksenobiyotik metaboliz (...truncated)