Ratlarda Akut Malathion Toksisitesinin Neden Olduğu Oksidatif Stres Üzerine Kafeik Asit Fenetil Ester ve Elajik Asit’in Etkileri

Atatürk Üniversitesi Vet. Bil. Derg. 2011; 6(2): 117-124 Araştırma Makalesi Ratlarda Akut Malathion Toksisitesinin Neden Olduğu Oksidatif Stres Üzerine Kafeik Asit Fenetil Ester ve Elajik Asit’in Etkileri Harun ALP1, İsmail AYTEKİN2, Onur ATAKİŞİ3, Metin OGÜN3 1. Dicle Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır. 2. Balıkesir Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Balıkesir. 3. Kafkas Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Biyokimya Anabilim Dalı, Kars. Özet: Araştırma akut malathion (MAL) toksikasyonuna maruz kalan ratların akciğer, karaciğer ve böbrek dokularında oluşan malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH) ve nitrik oksit (NO) aktiviteleri üzerine kafeik asit fenetil ester (CAPE) ve elajik asitin (EA) etkilerini incelemek amacıyla yapıldı. Toplam 36 adet Sprague Dawley soyunda yetişkin dişi rat, randomize şekilde her grupta 6 adet olmak üzere 6 gruba (kontrol, CAPE, EA, MAL, MAL+CAPE, MAL+EA) ayrıldı. Akciğer, karaciğer ve böbrek dokularında redükte GSH, MDA ve NO düzeyleri spektrofotometrik yöntemle kolorometrik olarak ölçüldü. Kontrol grubu ile CAPE ve EA gruplarını redükte GSH, MDA ve NO aktiviteleri açısından karşılaştırdığımızda, gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark saptanmadı. MAL’un karaciğer dokusunda MDA düzeylerini önemli derecede arttırdığı, ancak CAPE’nin MAL’un toksik etkisini engelleyerek MDA seviyesini anlamlı şekilde azalttığı belirlendi. Ayrıca, MAL’un akciğer, karaciğer ve böbrek dokularında redükte GSH düzeylerini azalttığı, buna karşın CAPE ve EA’in ise redükte GSH düzeylerini arttırdığı belirlendi. MAL’un neden olduğu şiddetli doku hasarına bağlı olarak NO düzeylerinin de önemli derecede arttığı, fakat CAPE ve EA’in NO düzeylerini azalttığı tesbit edildi (p<0,05). Sonuç olarak, CAPE ve EA’in birbirine benzer şekilde etki gösterdiği ve akut malathion zehirlenmesinin neden olduğu oksidatif stres ve doku hasarına karşı koruyucu amaçla kullanılabileceği sonucuna varıldı. Anahtar kelimeler: Kafeik Asit Fenetil Ester, Elajik Asit, Malathion, Oksidatif Stres. The Effects of Caffeic Acid Phenethyl Ester and Ellagic Acid on Oxidative Stress Created by Acute Malathion Toxicity in Rat Abstract: The aim of this study was to investigate the effects of caffeic acid phenethyl ester (CAPE) and ellagic acid (EA) on acitivities of malondialdehyde (MDA), reduced glutathione (GSH) and nitric oxide (NO) in rat lung, liver and kidney tissues in acute malathion (MAL) toxicity. A total of 36 mature female Sprague Dawley rats were randomly divided into 6 groups of 6 including control, CAPE, EA, MAL, MAL+CAPE, MAL+EA. Reduced GSH, MDA and NO levels in lung, liver and kidney tissues were measured colormetrically by spectrophotometer. When the unmedicated control group was compared with the CAPE and EA groups, there was no statistically significant difference between the groups in terms of GSH, MDA and NO acitivities. It was determined that MDA levels in liver tissue were significantly increased by MAL, but CAPE significantly reduced the MDA levels by blocking the toxic effect of MAL. Also, it was observed that the reduced GSH levels in the liver tissues of the groups given MAL were reduced, but CAPE and EA increased reduced GSH levels. The NO levels of the groups given MAL were significantly increased dependent on the severe tissue damage created by MAL, but CAPE and EA reduced those levels. As a result, it was concluded that CAPE and EA, which showed similar effects to each other, could be used for protection against the severe oxidative stress and damage tissue caused by acute MAL poisining. Key words: Caffeic Acid Phenethyl Ester, Ellagic Acid, Malathion, Oxidative Stress.  Harun ALP Dicle Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır, e-posta: Ratlarda Akut Malathion Toksisitesi … Alp ve ark. GİRİŞ P estisitler, besinlerin korunması bakımından dithioate), çalışmamızın toksik materyali olarak ekonomik faydalar sağlamaktadırlar. Tarımda seçilmiştir. Ayrıca MAL, memeli hayvanlar ve insan- pestisitler, hem kemiriciler, böcekler ve diğer lara yönelik toksisitesi en düşük OP türevlerden biri pestleri yok etmek ve hem de bu hayvanlarla taşınan oluğu için, yaygın kullanım alanına sahiptir. MAL hastalıklara karşı mücadele etmek amacıyla sıkça doğada birkaç günden birkaç aya kadar kalabilir. kullanılmaktadırlar. Ayrıca pestisitler tarımsal amaç Gastrointestinal sistem, deri ve solunum yoluyla dışında, evlerde, bahçe işlerinde, kırsal alanlarda vücuda alınır (Ören, 2009) ve karaciğer ile böbrekte yabani ile yüksek yoğunlukta birikir. Başlıca karaciğerde rodentlere karşı resmi kuruluşlar tarafından da esteraz hidrolizi ve konjugasyon ile metabolize edilir. yaygın şekilde kullanılmaktadırlar. Ancak belirtilen MAL oksidatif ürünü ve etkin metaboliti olan faydalı etkilerinin yanı sıra bıraktıkları kalıntılarla su, maloksan’a dönüşür ve vücuttan çoğunlukla idrar, toprak, hava ve besin kirlenmesine neden olup, safra ve dışkı yolu ile atılır (Kozacı, 2006). otlarla ekolojik mücadelede sistemin ve dengesini sivrisinek bozmaktadırlar. Araştırmamızda MAL’ın toksik etkilerine karşı, Pestisitlerin en önemli zararlı etkisi ise, insan ve hayvanlarda sıklıkla karşılaşılan koruyucu etkileri araştırılan doğal maddeler ise zehirlenmelere kafeik asit fenetil ester (CAPE) ve elajik asit (EA)’dir. neden olmalarıdır. Bu zehirlenmeler pestisitlerin CAPE; propolis ekstraktının aktif birleşiğidir ve uzun üretimleri, uygulanmaları, depolanmaları, taşınma- yıllar geleneksel tıpta kullanılmaktadır. Son zaman- ları sırasında görülebilmektedir (Vural, 1996; Uzun, larda yapılmış çalışmalar, CAPE’nin antiinflamatuar, 2007). Dünyada yılda ortalama 2,5 milyon ton antioksidan, immunomodülatör, antimikotik ve pestisit kullanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütünün antikarsinojenik raporlarında, her yıl yaklaşık olarak 3 milyon insanda özelliklerinin olduğunu ortaya çıkarmıştır (Hepsen ve ark, 1997; Ilhan ve ark., 1999; pestisit zehirlenmesi meydana geldiği ve bu zehir- Orhan ve ark., 1999; Uz ve ark., 2002; Gurel ve ark., lenmelerin 220.000’nin ölümle sonuçlandığı belir- 2004). EA ise, deney hayvanı modellerinde ve in tilmektedir (Anonim, 1997). vitro çalışmalarda antioksidan, antikarsinojenik ve Ülkemizdeki tarım ilacı kullanımı dünya tüketi- antimutajenik özellikleri ortaya konulmuş olan doğal minin % 1’i civarındadır. Ülkemizin kırsal kesimlerin- bir fenolik birleşiktir (Solon ve ark., 2000; Festa ve de görülen zehirlenme olgularında en sık rastlanılan ark., 2001). Pestisit zehirlenmesi konusunda son etken zamanlarda organofosfatlardır (OP) (Delen, 1990; yapılan çalışmalara baktığımızda, Demircan, 2005; Oğuzhanoğlu, 2009). OP’lar özellik- pestisitler tarafından üretilen serbest radikallerin le tarımsal üretim yapılan bölgelerde sağlık sektörü meydana getirdiği oksidatif strese ve memeli veya (...truncated)