Said Nursî’nin Peygamber Anlayışı Üzerine Bazı Mülahazalar

Iğdır Üniversitesi / Iğdır University İlahiyat Fakültesi Dergisi / Journal of Divinity Faculty Sayı / No: 8, Ekim / October: 111-140 ________________________________________________________ Said Nursî’nin Peygamber Anlayışı Üzerine Bazı Mülahazalar MUSTAFA ÖZTOPRAKa Öz: Cemaatler İslam dünyasının bir gerçeğidir. Her bir cemaatin kendine göre uygulamaları ve takip ettiği kitapları vardır. Nur cemaati olarak ifade edilenler ve Bediüzzaman’ı lider olarak kabul edenlerin takip ettiği eser ise Risale-i Nur’dur. Bediüzzaman, Risale-i Nur’da genel olarak imani konulardan bahsetmektedir. Hz. Peygamber, sünnet ve hadis, eserde imani konulardan sonra en fazla yer verilenlerdir. Çünkü onun için Hz. Peygamber ve O’nun ahlakı büyük önem arz etmektedir. Makalede Bediüzzaman Said Nursi’nin Peygamber anlayışını tespit etmeye çalıştık. Bediüzzaman’ın eserinde zikrettiği farklı veçheleriyle dokuz başlık altında Hz. Peygamber’e has bir yönü hem hadis ilmi açısından hem de genel İslami bakış yönüyle değerlendirdik. Peygamber tanımından, Kur’an-ı Kerim’deki ilgili ayetleri yorumlamasına kadar ki dokuz başlıkta çoğunlukla meseleleri bireysel düşüncesiyle, zaman zaman genel İslami görüşler çerçevesinde açıklamayı tercih etmektedir. Hz. Peygamberin maddi boyutundan daha fazla manevi yönü üzerinde vurgular yapmıştır. Anahtar Kelimeler: Peygamber, hadis, Said Nursî, Risâlei Nur, anlayış. a Sinop Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Iğdır Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi Sayı: 8, Ekim 2016 111 Mustafa Öztoprak ________________________________________________________ Some Considerations on Said Nursi’s Understanding Prophethood MUSTAFA ÖZTOPRAK Abstract: Communities are realities of the Islamic world. Each community has its own application and followed by books. Said Nursi lovers followed the Risale Nur. Bediuzzaman, is talking about faith issues in the Risala anNur. Prophet, Sunnah and Hadith are the most in the work place after the faith. Because the Prophet and ethics are of great importance for Bediuzzaman. We try to identify the Said Nursi's understanding of the Prophet in the article. Under the direction of the Prophet has nine titles with different aspects of Bediuzzaman cites the work we evaluated both in terms of hadith and Islamic perspective the general direction. Description of the Prophet, nine titles to the interpretation of the relevant messages in the Holy Koran is mostly a matter of the individual mind, prefer to view the description in the framework of the overall Islamic times. The Prophet's financial dimension that makes highlight the more spiritual aspect. Keywords: Prophet, hadith, Said Nursi, Risale an-Nur, understanding. Iğdır Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi Sayı: 8, Ekim 2016 112 Said Nursî’nin Peygamber Anlayışı Üzerine Bazı Mülahazalar Giriş Bediüzzaman, ülkemizde 15-20 civarında farklı gruptan oluşan nur cemaatinin önderidir. Hayatının önemli bir kısmını sıkıntılarla geçirmiş biri olarak, yaşadığı dönemde Müslümanların İslam’dan uzaklaştığını düşünerek imani konulara önem vermesiyle tanınmaktadır. Ömrünü “Eski Said” ve “Yeni Said” dönemi şeklinde ikiye ayırmaktadır. Birinci dönemde daha çok eğitim ve mücadele ikinci dönemi ise inziva, mahkemelerdeki davalar ve Risale-i Nur’u yazmakla geçirmiştir. Türkiye’de İslami cemaatler belirli kitapları takip etmektedirler. 1 Nur cemaatini oluşturan grupların hemen hemen hepsinin ortak hareket noktası da Bediüzzaman tarafından yazılan/yazdırılan, tespitlerimize göre farklı hacimdeki 46 çalışmadan2 meydana gelen Risâle-i Nur isimli külliyattır. Mezkûr eserin büyük oranda ihtiva ettiği konu imana dairdir. Eser, imani konuların yanında, tefsir, hadis, kelam ve yaşadığı dönemdeki siyasi olayları içermektedir. Kaynaklara çok fazla yer vermeden bireysel düşünceleriyle meseleleri ortaya koymaktadır. Eğitim aldığı medreselerdeki kültür ve hocalarının değer vermesiyle tasavvuf anlayışı onun hayatında ve eserlerinde önemli yer tutmaktadır. Risale-i Nur, hadis, sünnet ve özellikle Hz. Peygamber açısından farklı anlayışları barındıran bir eserdir. Bediüzzaman’ın ilmi anlamda şu ana kadar hadis, sünnet ve Peygamber anlayışının incelemeye tabi tutulmaması bir eksiklik olarak önem arz etmektedir. Mutlaka onun 1 2 Cemaatlerin belirli kitapları takip ettiğine örnek: İskenderpaşa Cemaati, Ahmet Ziyâüddîn Gümüşhanevî’nin Râmûzu’l-Ehâdîs’i; Nur Cemaati, Bediüzzaman Saîd Nursî’nin Risâle-i Nur’u; İhlas (Işıkçılar) Grubu, Hüseyin Hilmi Işık’ın Saadeti Ebediyye’si vs. Risâle-i Nur’u oluşturan eserler hakkında farklı sayılar ifade edilmektedir. Çünkü bir risale, diğer bir kitabın içerisinde yer alabilmekte veya oradan çıkarılarak müstakil çalışma gibi yayımlanabilmektedir. Biz de bu düşünceleri dikkate alarak müstakil olarak zikredilen bütün çalışmaların ismini zikretme gereksinimi hissettik. Risâle-i Nûr Külliyatı’nı oluşturan eserler şu şekildedir: Sözler, Lemalar, Mektubat, Şualar, İşâratü’l-İcâz, Mesnevî-i Nuriye, Barla Lahikası, Kastamonu Lahikası, Emirdağ Lahikası, Divân-ı Harbî Örfî, Münâzarât, Hutbe-i Şâmiye, Muhâkemât, Sunühât, Hutuvât-ı Sitte, Sikke-i Tasdîki Gaybî, Tarihçe-i Hayat, Asâyı Musa, İman ve Küfür Muvazeneleri, Küçük Sözler, Haşir Risalesi, Gençlik Rehberi, 23. Söz, 33. Pencere, Nur Âleminin Bir Anahtarı, Uhuvvet Risalesi, Ramazan İktisat-Şükür Risaleleri, Sünneti Seniyye Risalesi, İhlas Risalesi, Tabiat Risalesi, Hanımlar Rehberi, Hastalar Risalesi, Latif Nükteler, Zühretü’n-Nûr, Ayetü’l-Kübrâ, Meyve Risalesi, el-Huccetü’z-Zehrâ, Hakikat Nurları, Sirâcü’n-Nûr, Tılsımlar Mecmuası, Zülfikar Mecmuası, Nur Çeşmesi, Tuluat, İşârât, Rumuz ve Tiryak. Iğdır Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi Sayı: 8, Ekim 2016 113 Mustafa Öztoprak farklı yönleriyle, kısmen de bazı eserlerinin hadis ilmi açısından değerlendirilmesiyle yapılan çalışmalar bulunmaktadır. 3 Müntesiplerinin herhangi bir sorgulamaya açmaksızın bir ön kabulle sahiplendikleri, muarızlarının ise eleştirdiği bir durumda ilmi anlamda bir incelemeye ihtiyaç duyulmuştur. Çünkü herkesin Peygamber anlayışı, meselelere bakışıyla farklılık arz edebilmektedir. Her bir müellif kendince kanıtlar ve çıkarımlarla meseleyi açıklama yoluna gitmektedir. Bediüzzaman’ın bu noktadaki anlayışını tespit etmek, hem onu sevenler hem de eleştirenler açısından ilmi anlamda etraflıca bilgilenme sağlayacaktır. 1. Peygamber Anlayışı Bediüzzaman’ın Peygamber anlayışı farklı yönleriyle temayüz etmektedir. Biz bunları dokuz başlıkta topladık. Başlıklar; “Peygamber Tanımı”, “Hz. Peygamber İçin Kullandığı İsimler ve Sıfatlar”, “Nübüvvetin Delili”, “Yaratılmışların En Şereflisi”, “Korunmuş Peygamber Algısı”, “Beşer Olarak Peygamber”, “Allah Rasûlü’nün Gaybı Bilmesi”, “Mucizelerin Risâletin Anlatımına Etkisi” ve “Hz. Peygamber İle İlgili Ayetleri Yorumlaması” şeklindedir. Her bir başlığı, meseleyi özetleyen birkaç örnekle somutlaştıracağız. 1.1. Peygamber Tanımı Bediüzzaman, Peygamber tanımı yapmıştır. Ancak bu tanım, Peygamber kavramını tanımlayan kitaplardakinden farklılık arz e (...truncated)