Taburculuğa Hazır Olmanın Boyutları: Belirleyicileri, Hasta Sonuçları ve Hastane Harcamaları ile İlişkisi

Araştırma Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 2018; 21(2): 305-334 Taburculuğa Hazır Olmanın Boyutları: Belirleyicileri, Hasta Sonuçları ve Hastane Harcamaları ile İlişkisi* Sıdıka KAYA** Gülay Sain GÜVEN*** Mesut TELEŞ**** Seda AYDAN***** Cahit KORKU****** Ahmet KAR******* ÖZ Hastaların hastanede kalış süresini kısaltmaya yönelik çabalar, bazı hastaların yeterince hazır olmadan taburcu edilmesine neden olabilmekte ve bu durum olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Bu çalışmanın amacı 1) taburculuğa hazır olmanın boyutlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi, 2) bu boyutlara göre hasta sonuçlarının (taburcu olduktan sonra 30 gün içinde hastaneye plansız yeniden yatış, acil servis kullanımı ve ölüm) karşılaştırılması ve 3) bu boyutlarda taburculuğa hazır olma durumuna göre 30 gün içinde plansız yeniden yatış ve acil servis kullanımı için hastanede yapılan harcamaların karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın evrenini Ankara’daki bir üniversite hastanesinin iç hastalıkları servislerinden 1.2.2015-31.1.2016 tarihleri arasında taburcu olan hastalar oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan 1601 hastanın taburculuğa hazır olma durumlarının değerlendirilmesinde Weiss ve diğerleri (2014) tarafından geliştirilen Readiness for Hospital Discharge Scale/Short Form’un (RHDS/SF) Türkçe versiyonu kullanılmıştır. RHDS/SF’nin dört boyutu bulunmaktadır: Hastanın kişisel durumu, bilgisi, baş etme becerisi ve beklenen desteği. Tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, birikimli yüzde, ortalama, standart sapma, ortanca (25.−75. yüzdelikler) değerler, çubuk ve kutu-çizgi grafikleri ile incelenmiştir. Çıkarımsal istatistiklerde ise kikare testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Mann Whitney U testi, Spearman korelasyon katsayısı, eta katsayısı, Cramer V katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Hastalar en fazla beklenen destek boyutunda, en az ise bilgi boyutunda kendilerini taburculuğa hazır hissetmektedir. Yapılan çoklu lojistik regresyon analizlerine göre, hastaların taburculuğa hazır olma durumunun belirleyicileri RHDS/SF’nin dört boyutuna göre değişmektedir. Kişisel durum ve baş etme becerisi boyutlarında taburculuğa hazır olmayan hastaların; 30 gün içinde plansız yeniden yatış, ölüm ve olumsuz bir sonuçla (plansız yeniden yatış, acil servis kullanımı veya ölüm durumlarından herhangi biri ile) karşılaşma yüzdeleri daha yüksektir. Plansız yeniden yatış ve acil servis kullanımı için hastanede yapılan harcamalar, taburculuğa hazır olmanın boyutlarına göre anlamlı fark göstermemektedir. Hastaların özellikle kişisel durum ve baş etme becerisi boyutlarında taburculuğa hazır olma algıları değerlendirilmeli ve buna göre gerekli önlemler alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Acil servis kullanımı, hasta sonuçları, hastane, hastaneye yeniden yatış, taburculuğa hazır olma * Bu çalışmanın ilk versiyonu 13-15 Ekim 2017 tarihleri arasında Trabzon’da düzenlenen “1. International 11. Health and Hospital Administration Conference” da sunulmuş, en iyi bildiri olarak seçilmiş ve “Prof. Adil Artukoğlu Best Paper Award” ödülü almıştır. ** Prof. Dr, Hacettepe Üniversitesi, İİBF, Sağlık Yönetimi Bölümü, *** Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Dahiliye Bilim Dalı, **** Dr. Hacettepe Üniversitesi, İİBF,Sağlık Yönetimi Bölümü, ***** Dr. Hacettepe Üniversitesi, İİBF, Sağlık Yönetimi Bölümü, ****** Arş. Gör. Hacettepe Üniversitesi, İİBF, Sağlık Yönetimi Bölümü, ******* Dr. Öğr. Üyesi, Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü, Gönderim Tarihi: 11.12.2017; Kabul Tarihi: 15.02.2018 306 Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 2018; 21(2): 305-334 Dimensions of Readiness for Discharge: Determinants and Associations with Patient Outcomes and Hospital Expenditures ABSTRACT Efforts to shorten patients' length of stay in the hospital may cause some patients to be discharged without adequate readiness, which could cause negative outcomes. The aims of this study are to 1) determine the factors affecting the dimensions of readiness for discharge, 2) compare patient outcomes (unplanned readmission to the hospital, emergency department visit, and death within 30 days after discharge) by these dimensions, and 3) compare hospital expenditures for 30-day unplanned readmission and emergency department visit by readiness for discharge in these dimensions. The population of the study was patients who were discharged from the internal medicine wards of a university hospital in Ankara between February 1, 2015 and January 31, 2016. The Turkish version of the Readiness for Hospital Discharge Scale/Short Form (RHDS/SF) developed by Weiss et al. (2014) was used to assess the readiness of the 1601 patients participated in the study. The RHDS/SF has four dimensions: the patient's personal status, knowledge, coping ability and expected support. Descriptive statistics were examined by frequency, percentage, cumulative percentage, mean, standard deviation, median (25th-75th percentiles) values, bar and box and whisker plots. For inferential statistics, chisquare test, significance test of difference between two means, Mann Whitney U test, Spearman's correlation coefficient, eta coefficient, Cramer's V coefficient, Pearson correlation coefficient and multiple logistic regression analysis were used. The dimension that patients felt most ready for discharge is expected support, while the dimension that they felt least ready is knowledge. According to multiple logistic regression analyzes, determinants of patients' readiness for discharge varied by the four dimensions of the RHDS/SF. The percentages of unplanned readmission, death, and negative outcome (unplanned readmission, emergency department visit or death) of patients who were not ready for discharge with respect to personal status and coping ability dimensions were higher. Hospital expenditures for unplanned readmissions and emergency department visits do not differ significantly with respect to the dimensions of readiness for discharge. Patients' perceptions of readiness for discharge must be assessed especially in personal status and coping ability dimensions and necessary precautions must be taken accordingly. Key Words: Emergency department visit, hospital, hospital readmission, patient outcomes, readiness for discharge I. GİRİŞ Sağlık harcamalarının azaltılması için sağlık sistemleri üzerinde artan bir ekonomik baskı söz konusudur. Bu durum birçok hastanenin hastaların yatış süresini kısaltmasına ve hastaların ihtiyaçları tamamen karşılanmadan veya durumu tamamen iyileşmeden taburcu edilmesine neden olabilmektedir (Weiss et al. 2007; Mabire et al. 2015). Bu konudaki endişeler hastaların taburculuğa hazır olup olmadıklarının değerlendirilmesini gündeme getirmiştir. Lau ve diğerleri (2016) hastaların %23’ünün taburculuğa hazır olmadıklarını ortaya koymuştur. Hastaların taburculuğa hazır olma durumunun değerlendirilmesi hasta güvenliği, hasta tatmini ve hasta (...truncated)