Fen ve Teknoloji Dersi “Işık ve Ses” Ünitesinin Öğretiminde Kavram Karikatürlerinin Kullanımının Öğrencilerin Akademik Başarısına Etkisi

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ “IŞIK VE SES” ÜNİTESİNİN ÖĞRETİMİNDE KAVRAM KARİKATÜRLERİNİN KULLANIMININ ÖĞRENCİLERİN AKADEMİK BAŞARISINA ETKİSİ1 Dilara GÖLGELİ Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Prof. Dr. Sibel SARAÇOĞLU Erciyes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Öz Bu çalışmada, ilköğretim 6. sınıf Fen ve Teknoloji dersi öğretim programında yer alan “Işık ve Ses” ünitesinin öğretiminde kavram karikatürü kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi incelenmiştir. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu modele uygun deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini 2009–2010 eğitim öğretim yılının 2. döneminde Kayseri ilinde bir ilköğretim okulunun 6. sınıfında öğrenim gören 77 öğrenci oluşturmaktadır. “Işık ve Ses” ünitesi konuları araştırmacı tarafından kontrol grubunda tartışma yöntemiyle, deney grubunda ise bu yöntem kavram karikatürleriyle desteklenerek işlenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Salgut’un2 hazırladığı başarı testi kullanılmıştır. Testin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0.76 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 15.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucuna göre; deney ve kontrol gruplarının başarı puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0.004). Anahtar Kelimeler: Kavram Karikatürleri, Fen eğitimi, Işık, Ses 1 2 Bu makale, Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından 23-25 Eylül 2010 tarihleri arasında İzmir’de düzenlenen IX. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi’nde bildiri olarak sunulmuştur. B. Salgut, İköğretim 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Işık ve Ses Ünitesinde İnternetin de Kullanıldığı Bilgisayar Destekli Öğretimin Öğrenci Başarısına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007, s. 63-64. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı: 31 Yıl:2011/2 (113-124 s.) THE EFFECT TO STUDENTS' ACADEMIC SUCCESS OF THE USE OF CONCEPT CARTOONS IN TEACHING OF "LIGHT AND SOUND" UNIT OF SCIENCE AND TECNOLOGY COURSE Abstract In this study, the effect to students' academic success of the use of concept cartoons in teaching of "Light and Sound" unit in the primary 6th grade Science and Technology curriculum was investigated. Research is an experimental study designed according to the pre test-post test control group model. Study sample comprises 77 students selected from studying students in 6th grades of a primary school in Kayseri city in 20092010 academic year second semester. The subjects in the "Light and Sound" unit was taught by the method of discussion in the control group, by supporting the concept cartoons of discussion method in the experimental group by the researcher. In this study, success test prepared by Salgut3 as data collection tools was used. Cronbach Alpha reliability coefficient of the test was founded as 0.76. The quantitative data were analyzed using the SPSS 15.0 software package. Data analysis were conducted using t-test for dependent and independent groups. The analysis showed that, statistically significant variation in favor of the experimental group between the achievement scores of experimental and control groups was found (p <0.004). Key Words: Concept cartoons, Science education, Light, Sound, 1. GİRİŞ Yapılandırmacı yaklaşıma dayalı Fen ve Teknoloji Öğretim Programları, öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmelerini, eleştirel ve sorgulayıcı öğrenme becerileri geliştirmelerini, kuramsal bilgileri günlük hayatla ilişkilendirebilmelerini, kişisel karar verme ve analitik düşünme becerisi geliştirebilmelerini, sürece aktif olarak katılmalarını, sorunları belirleme ve çözüm üretme becerileri geliştirmelerini, anlamlı ve kalıcı öğrenmeyi gerçekleştirmelerini amaçlamaktadır. Bu amaçların gerçekleştirilebilmesinde görsel araçların kullanımı büyük önem taşımaktadır. Bu araçlardan biri de kavram karikatürleridir4. Kavram karikatürleri kâğıt üzerine çizilen üç veya daha fazla karakterin, öğrencilerin günlük hayatta karşılaşabilecekleri olaylarla bilimsel kavramların ilişkilendirilip tartıştırıldığı karikatürlerdir. Kavram karikatürlerinde, bir doğru görüş ve bununla birlikte genellikle öğrencilerin yanlışa düştüğü görüşler birlikte bulunur. Karikatürlerin birbirinden farklı görüşlerinin olması öğrencilerin fikir yürütmesini sağlayarak sınıfta daha fazla 3 4 B. Salgut, İlköğretim 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Işık ve Ses Ünitesinde İnternetin de Kullanıldığı Bilgisayar Destekli Öğretimin Öğrenci Başarısına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007, s. 63-64. A.G. Balım, D. İnel, E. Evrekli, “Fen Öğretiminde Kavram Karikatürü Kullanımının Öğrencilerin Akademik Başarılarına ve Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algılarına Etkisi”, İlköğretim Online, vol. 7, No.1, 2008, s.192. 114 Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı: 31 Yıl:2011/2 (113-124 s.) görüşün ortaya çıkmasını ve bir sınıf tartışmasının oluşmasını sağlar5. Kavram karikatürlerinde yer alan ifadeler öğrencilerin zihninde bir karmaşa oluşturur. Öğrenci hangi karikatürün doğruyu söylediğini bulmak için düşünür, araştırır, sorgular, olaylara ve olgulara eleştirel yaklaşır, karikatürlerin ortaya attığı fikirleri diğer öğrencilerle tartışır6. Ayrıca bu tür karikatürlerin öğrenme güçlüğü ve isteksizliği olan öğrenciler için de etkili olduğu tespit edilmiştir7. Kavram karikatürleri bilinen mizah unsurlu karikatürler olmamalarına karşın çizgiler ile anlatılıyor olması onlara karikatür özelliği kazandırır. Normal karikatürlerde amaç daha çok mizahken, kavram karikatürlerinde amaç öğrenmeyi pekiştirmektir. Karikatürlerin çizgili ve renkli olmalarının öğrencilerin derse karşı ilgilerini arttırdığı, derslerin daha verimli geçmesini sağladığı, öğrencilerin öğrenmesini etkin hale getirdiği göz önüne alınırsa, kavram karikatürlerinin kullanımının yapılandırmacı yaklaşımı temel alan öğretim programları için önemli bir teknik olduğu söylenebilir. Kavram karikatürleri özellikle karmaşık olan bilimsel fen kavramları ile günlük hayatta karşılaştığımız olayları ilişkilendirmesi bakımından önemli bir yere sahiptir8. Öğrencilerin ilgilerini kolayca çeken ve onları meraklandıran kavram karikatürleri, sınıf içinde de kolaylıkla uygulanabilen ve kullanışlı bir görsel öğretim materyali olabilir9. Kavram karikatürleri dersin giriş bölümünde öğrencilerin konuya dikkatlerini çekmek, ders sırasında işlenen konuyla ilgili tartışma başlatmak, dönüt ve düzeltmeler yapmak için, dersin sonunda değerlendirme amaçlı olarak kullanılabilir. Kavram karikatürleri İngiltere, Rusya, Tibet, Avustralya, Norveç ve İsveç gibi pek çok ülkede önemli bir öğrenme-öğretme aracı olarak kullanılmaktadır10. Keogh ve ark.11, 7–9 yaşlarındaki öğrencilerden oluşan ilköğretim sınıflarında fen öğretiminde tartışmanın kullanımını araştırdıkları çalışmada, kavram karikatürlerinin öğrencilerin birlikte tartışarak fikirlerini değiştirmede etkili (...truncated)