Karaciğerde kitle oluşturan paraziter etkenlerin tanısındaki serolojik sonuçların retrospektif incelenmesi

Dicle Tıp Dergisi / Dicle Medical Journal 2014; 41 (2): 352-356 doi: 10.5798/diclemedj.0921.2014.02.0430 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Karaciğerde kitle oluşturan paraziter etkenlerin tanısındaki serolojik sonuçların retrospektif incelenmesi Retrospective investigation of serological finding in diagnosis of parasite agents caused mass in liver Safinaz Demirkaya, Tuncer Özekinci, Mutalip Çiçek ÖZET ABSTRACT Amaç: Birçok paraziter etken karaciğeri etkileyerek hastalık oluşturmaktadır. Karaciğere yerleşen paraziter enfeksiyonlar bu organda reaktif hiperplazi veya granulomatoz reaksiyonlar olarak isimlendirilen fokal kitlelere neden olur. Karaciğerde fokal kitleler oluşturan parazitlerden bazıları Kistik echinococ, Fasciola hepatica, Entamoeba histolytica’dır. İç organ yerleşimli bu gibi paraziter hastalıkların tanısı serolojik testler (İndirekt Hemaglütinasyon (IHA), İndirekt Fluoresan Antikor Tekniği (IFAT) ve ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) ve radyolojik görüntüleme ile yapılmaktadır. Bu çalışmada radyolojik tetkiklerle karaciğerde kitle ön tanısı alan hastalarda kistik echinococcosis, fascioliasis ve amibik karaciğer apsesi gibi paraziter hastalıkların serolojik yöntemlerle yaygınlığının araştırılması amaçlandı. Objective: Many of parasite agent cause diseases damaging the liver. The parasite infections settled the liver give rise to focal mass named as reactive hyperplasia or granulomatous reactions in this organ. Some of parasites caused focal mass in liver are cystic echinococ, Fasciola hepatica and Entamoeba histolytica. The diagnoses of these parasites which are localized to liver have been carried out with serological methods (Indirect hemagglutination (IHA), Indirect Fluorescent Antibody Technic (IFAT) and ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) and radiological imaging. In this study, we was aimed to investigating of prevalence with serological methods of parasite diseases like cystic echinococcosis, fascioliasis and amebic liver abscess in patients determined preliminary diagnosis mass with radiological imaging Yöntemler: Bu araştırma için, 100 hasta serumu çalışma kapsamına alındı. Radyolojik tetkiklerle karaciğerde kitle ön tanısı ile gelen hastaların serumunda IHA yöntemiyle amibik karaciğer apsesine yönelik anti-E.histolytica antikoru, IFAT tekniğiyle anti-Echinococcus IgG ve ELISA testiyle anti-Fasciola IgG antikorları araştırıldı. Methods: For this study, One hundred patient’s sera were included to investigation. It were investigated E.histolytica antibody with IHA method, anti-echinococcus IgG antibody with IFAT method and anti-fasciolia hepatica IgG antibody with ELISA method in sera of patient’s determined mass preliminary diagnosis with radiological imaging. Bulgular: Hastaların %27’sinde paraziter hastalığa rastlandı. Hastaların %1’inde E.histolytica antikoru, %13’ünde Kistik echinococcus ve %13’ünde ise F.hepatica seropozitifliği saptandı. Results: It were encountered these parasite in 27% of patients who determined mass preliminary diagnosis. It was determined in 1% E.histolytica, 13% Cystic echinococcus and 13% Fasciola hepatica seropositive of patients. Sonuçlar: Karaciğerinde kitle ön tanısı alan hastalar bu parazitler yönünden değerlendirilmelidir. Bu paraziter enfeksiyonların ayırıcı tanısında ise sadece radyoloji ile tanının yeterli olmayacağı, beraberinde mutlaka bir serolojik yöntemle tanının desteklenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Conclusion: The patients detected mass preliminary in liver should be evaluated for these parasites. We believe that will not be enough only radiological imaging in identification of these parasitic infections and should definitely need to be supported with a serological test. Anahtar kelimeler: Karaciğerde kitle, kistik echinococcosis, fascioliasis, amibik karaciğer apsesi Key words: Mass in liver, cystic echinococcosus, fascioliasis, amebic liver abscess Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır, Türkiye Yazışma Adresi /Correspondence: Mutalip Çiçek, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır, Türkiye, Email: Geliş Tarihi / Received: 15.03.2014, Kabul Tarihi / Accepted: 07.04.2014 Copyright © Dicle Tıp Dergisi 2014, Her hakkı saklıdır / All rights reserved S. Demirkaya ve ark. Paraziter etkenlerin serolojik tanısı GİRİŞ Birçok paraziter etken karaciğeri etkileyerek hastalık oluşturmaktadır. Bunlardan bazıları önemli karaciğer hastalıklarına sebep olurken bazıları da kendi yaşam döngülerinin bir döneminde hepatositleri kullanarak organda küçük tahribatlara neden olurlar. Karaciğer retikuloendoteliyal sistemin (RES) önemli bir organı olduğu için, parazitlerde dâhil olmak üzere pek çok mikroorganizmaya karşı bağışık yanıtta rol almaktadır. Bu nedenle karaciğere yerleşen paraziter enfeksiyonların çoğunda reaktif hiperplazi veya granulomatoz reaksiyonlar dediğimiz karaciğerde yer kaplayan fokal kitleler oluşmaktadır [1,2]. Entamoeba histolytica’nın neden olduğu amibik apselerin en sık yerleştiği organ karaciğerdir. Enfekte bireylerin %3-7 kadarında karaciğer apsesi görülür. Genellikle sağ üst lobu tutar. Karaciğerdeki amip apsesi %85 oranında soliter olup, klinik olarak ağrılı hepatomegali, ateş, kilo kaybı ve terleme görülür. Tanıda serolojik testler önemlidir ve %90’dan fazla olguda pozitiftir [3,4]. Echinoccoccus granulosus’un neden olduğu kistik echinococcosisin %50-70’i karaciğerde %10’u akciğerde ve %10’u vücudun diğer organlarında yerleşir. Karaciğerde bu kistlerin çoğu sağ loba yerleşir ve 5 cm çapa ulaşıncaya kadar belirti vermezler. Karaciğer kist hidatiğinde hastalar genelde sağ üst kadran ağrısı ve karında şişkinlikten yakınırlar. En sık görülen fizik muayene bulgusu hepatomegalidir. Enfeksiyon varlığında karaciğer apsesi bulguları, safra yollarına açılan kistlerde sarılık ve pankreatit görülebilir. Karaciğer kist hidatiğinin teşhisi radyolojik görüntüleme yöntemleri ve serolojik testlerle yapılır [5,6]. Fasciola hepatica karaciğer safra yollarına yerleşen zoonoz bir parazittir. Hastalık akut ve kronik olarak iki fazdan oluşur. Akut dönemde görülen semptomlar göç eden larvaların neden olduğu hasara ve inflamatuvar yanıta bağlıdır. Hastalığın en önemli üç belirtisi sağ hipokondriumda ağrı, ateş ve hepatomegalidir. Parazitin karaciğer parankiminde apse ve nekroz odakları ile safra yollarında oluşturduğu periportal hipodens alanlar radyolojik görüntüleme ile izlenebilir. Dışkı muayenesi, seroloji ve radyolojik görüntüleme ile hastalık teşhis edilebilmektedir [7-10]. Dicle Tıp Derg / Dicle Med J 353 Bu çalışmada, karaciğerinde kitle olan hastalar Cystic echinococcosus, Fascioliasis ve Amibik Karaciğer Apsesi yönünden retrospektif olarak değerlendirilerek yöremizdeki kitle ön tanısı alan hastalarda bu paraziter hastalıkların oranlarının belirlemesi amaçlanmıştır. YÖNTEMLER Eylül 2011- Eylül 2012 tarihleri arasında. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ve Gastroenteroloji Anabilim Dallarına başvuran (...truncated)