Leonardit ve Mikorizanın Biber Bitkisinin Gelişimi ve Besin Elementi Konsantrasyonu Üzerine Etkisi

Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 9 (2):42-48, 2014 Z. KÜÇÜKYUMUK, H. DEMİREKİN, M. ALMAZ, İ. ERDAL ISSN 1304-9984, Araştırma Makalesi Leonardit ve Mikorizanin Biber Bitkisinin Gelişimi ve Besin Elementi Konsantrasyonu Üzerine Etkisi Zeliha KÜÇÜKYUMUK Hatice DEMİREKİN Mukaddes ALMAZ İbrahim ERDAL Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü, Isparta Sorumlu yazar: Geliş tarihi: 25.04.2014, Yayına kabul tarihi:04.07.2014 Özet: Bu çalışmanın amacı leonardit ve mikorizanın biberin gelişimi ve mineral beslenmesi üzerine olan etkilerini incelemektir. Bu nedenle 2 kg toprak alan saksılara 0, 1 ve 2 g mikoriza ile 0, 5, 10, 20 g leonardit uygulanmıştır. Sera koşullarında yürütülen denemede test bitkisi olarak biber yetiştirilmiş ve deneme sonunda bitki kuru ağırlıklarıyla bitki besin elementi konsantrasyonları (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu ve Mn) belirlenmiştir. Genel olarak kontrol uygulamasına göre leonardit uygulanmış bitkilerin daha iyi geliştiği ve bunun yanında mikoriza uygulamasının bitki gelişimine olumlu bir etkisinin olmamasına rağmen bitkideki bazı besin elementi konsantrasyonları üzerine olumlu etki yaptığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre leonardit ve mikoriza dozları arasında karşılaştırma yapılırsa en yüksek dozda uygulanan mikoriza (2 g saksı-1 ) ve leonardit (20 g saksı-1 ) dozlarından biber bitkisinde daha fazla N, P, Ca ve Zn konsantrasyonları elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: besin elementi, biber, leonardit, mikoriza. Effects of Leonardite and Mycorrhiza on Plant Growth and Mineral Nutrition in Pepper Plant Abstract: This study aimed to investigate effects of leonardite and mycorrhiza on pepper growth and mineral concentration. Therefore, 0, 1 and 2 g pot-1 mycorrhiza and 0, 5, 10, 20 g pot-1 leonardite levels were applied into pots with 2 kg soil. Pepper plants dry weights and nutrient concentrations (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu ve Mn) were determined in greenhouse conditions. Leonardite application increased plant growth when compared to the control plants. Mycorrhiza application did not effect on plant growth; however, it increased some of the plant nutrients. According to the study, when leonardite and mycorrhiza applied plants were compared, the highest level (2 g pot-1) of mycorrhiza aplication and the highest level (20 g pot-1) of leonardite applied plants had more N, P, Ca and Zn concentrations. Keywords: nutrient, pepper, leonardite and mycorrhiza. Giriş Bilinçsiz gübre kullanılması, önemli çevre sorunlarından birisidir. Gereksiz kimyasal gübre kullanımın önüne geçilmesi, çevre sorunlarını iyileştirmek adına yapılacak işlerin başında gelmektedir. Leonardit, yağışlı bölgelerde bitki fazlalığından dolayı oksijeni az olan, göl diplerinde çürümüş maddelerin çözülmesiyle oluşmuş, organik maddesi kolay tanınan ve bol miktarda organizma artığı içeren birikimler şeklinde ifade edilebilir. Leonardit, yüksek oranda karbon ve humik asitler içeren, kömür düzeyine ulaşmamış doğal bir organik materyal olup, organik madde içeriği % 75 gibi bir değere ulaşabilmektedir (Erkoç, 2009). Oluşumu milyonlarca yıl öncesi bitki ve hayvan kalıntılarının sıcaklık, nem, basınç, oksidasyon ve çok özel jeolojik koşullar gerektirdiğinden, doğada nadir olarak 42 Z. KÜÇÜKYUMUK, H. DEMİREKİN, M. ALMAZ, İ. ERDAL Bu çalışmada, leonardit ve mikorizanın ayrı ayrı ve birlikte kullanılmasıyla biber gelişimi ve mineral beslenmesi üzerine olan etkilerini incelemek amaçlanmıştır. bulunur ve kalitesi bölgeden bölgeye değişiklik gösterir. İçerdiği yüksek oranda hümik asitlerden dolayı ekonomik değere sahiptir. Leonardit aynı zamanda bitki gelişim düzenleyicisi görevi gördüğünden gübrelerle kullanılması gerekmektedir. Gübrelerin etkinliğini artırır ve topraktan yıkanıp gitmesini engeller (Özkan, 2007). Toprakların organik madde dengesi, tarımsal açıdan sürdürülebilirliğinin önemli bir göstergesidir (Dostal, 2002). Türkiye tarım topraklarında organik madde seviyesi % 1’in altına düşmüştür (Eyüpoğlu, 1999). Bu nedenle toprak verimliliğinin önemli bir birikimi olan organik madde kapsamlarının arttırılmasında kullanılan toprak ıslah maddelerinden biri de leonardittir. Demir ve ark., (2012) leonardit kullanımı ile birlikte azaltılmış gübre uygulamalarının patateste verim ve toprak özellikleri üzerine etkilerini inceledikleri çalışmada; NPK ile 200 kg da-1 leonardit uygulamasının en uygun değer olduğunu tespit etmişlerdir. Leonardit uygulaması ile domates ve mısır bitkilerinde mineral madde alımı ve verimin arttığı araştırıcılar tarafından tespit edilmiştir (David ve ark., 1994; Güneş ve Turan, 2007; Topçuoğlu ve Önal, 2007; Erkoç, 2009). Mikoriza, bitkinin kökleri ile mantar türleri arasındaki karşılıklı bir yaşam biçimi olarak tanımlanmaktadır (Smith ve Read, 2008). Bu karşılıklı etkileşim, bitkinin mikorizal mantara karbon, mikorizal mantarın da bitkiye su ve besin elementi sağlamasıyla gerçekleşmektedir. Mikorizalar bitkilerin kök yüzey alanlarını artırarak daha fazla oranda besin maddesi almalarını sağlamaktadırlar. Mikoriza genel olarak topraktan alımı zor olan bitki besin elementlerini ve kökün etki alanı dışında olup ulaşılamayan besin maddelerini hifler yardımıyla alarak bitki gelişimini arttırır (O’Keefe ve Sylvia, 1991). Yapılan çalışmalarla mikorizanın kontrollü koşullar altında bitki mineral madde konsantrasyonlarını artırdığı belirlenmiştir (Ortaş, 2000; Türkmen ve ark. 2005; Keskin, 2009). Leonardit ve mikorizanın bitki besin elementi alımı ve gelişimine yönelik çalışmalar bulunmakla birlikte ancak leonardit ve mikorizanın birlikte kullanımıyla ile ilgili çalışmalar sınırlıdır. Materyal ve Yöntem Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi Bitki Besleme Bölümü iklimlendirme kabininde kontrollü koşullarda gerçekleştirilmiştir. Deneme iki kg toprak alan saksılarda tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada mikorizanın üç (0, 1 ve 2 g saksı-1) leonarditin ise dört dozu (0, 5, 10, 20 g saksı1) kullanılmıştır. Denemede kullanılan toprağa ait bazı fiziksel ve kimyasal özellikler Çizelge 1’de verilmiştir. Bitki materyali olarak Üç burun tipi biber kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan leonardit (Magic Leon Leonardit), özel bir firmadan alınmıştır ve toplam humik asit + fulvik asit % 40, organik maddesi % 35, maksimum nemi % 35, pH’sı 4 olarak belirlenmiştir. Vesüküler Arbüsküler Mikorizalar Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü’nden temin edilmiştir. Mikoriza dikimle birlikte biber bitkisinin kök etki alanına aşılanmıştır. Fideler meyve verme aşamasına gelinceye kadar düzenli olarak sulanmıştır. Fideler dikimden sonra 44 gün sonra toprak üstünden kesilerek hasat edilmiştir. Hasat edilen bitkiler çeşme suyu ve saf su ile yıkanarak temizlenmiş ve kese kâğıdına konularak 65˚C sıcaklıkta sabit ağırlığa gelene kadar kurutulmuştur. Kurutulan bitkiler öğütülerek analizlere hazır hale getirilmiştir. Mikro da (...truncated)