İğ şekilli glotis: Sulkus vokalis, presbilarenks ve diğer nedenler

614 Tıp Dergisi / Dicle Dicle Medical Journal S. Bakır ve V. Kınış. İğ şekilli glotis 2012; 39 (4): 614-622 doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0213 DERLEME / REVIEW ARTICLE İğ şekilli glotis: Sulkus vokalis, presbilarenks ve diğer nedenler Spindle-shaped glottis: Sulcus vocalis, presbilarynx and other causes Salih Bakır, Vefa Kınış ÖZET ABSTRACT İğ şekilli glotik yetersizlik, her yaşta karşımıza çıkabilir. Bu bozukluk, ses kalitesini ve dolayısıyla yaşam kalitesini bozar. Dejeneratif, nöromüsküler, enflamatuvar, fonksiyonel, yatrojen ve psikojen nedenli patolojiler iğ şekilli glotik yetersizliğe yol açabilir. Sulcus vocalis, skarlar ve presbilarenks dejeneratif nedenleri oluşturur. Sulcus vocalis, ses kıvrımında mukozal sertlik oluşturan bir alana neden olmakta, mukoza dalgalarının normal yayılımını engellemekte ve ses kıvrımında yaylanmaya neden olmaktadır. Sulkus vokalis, mukozanın yüzeysel tabakasına sınırlı olabilir veya derindeki vokal ligamanı ve kası penetre edebilir. Tutuluma göre üç tipi tarif edilmiştir. Etiyolojisi halen net değildir. Konjenital veya edinsel olduğuna yönelik tartışmalar devam etmektedir. Presbilarenks, ileri yaşlarda larenksin yaşlanmasına bağlı olarak gelişen, zayıf vokal projeksiyon (kısık, zayıf, hava kaçaklı) ve kısa fonasyon süresi semptomları ile karakterize değişiklikleri ifade eder. Videolarengostroboskobi, iğ şekilli glotis teşhisinde oldukça faydalı bir cihazdır. Fonasyon sırasında iğ şekilli glotise neden olan ses kıvrımlarının serbest kenarında kavislenmiş (yaylanmış, kıvrılmış) görünüm, en önemli fizik muayene bulgusudur. Ses kıvrımlarında kapanma defekti nedeniyle 2/3 ön kısmında hava kaçağı gözlenir. Amplitüt genişliğinde azalma vardır. Vibrasyon sıklıkla asimetriktir. İğ şekilli glotiste tedavi seçenekleri cerrahi ve ses terapisidir. Spindle-shaped glottal insufficiency may appear at any age. This disorder significantly affect the voice quality and hence the life quality. Degenerative, neuromuscular, inflammatory, functional, iatrogenic and psychogenic originated pathologies can lead to spindle-shaped glottal insufficiency. Sulcus vocalis, vocal scars and presbylarynx constitutes degenerative causes. The term sulcus vocalis is used to describe a groove at the free edge of the vocal folds resulting in an area of mucosal stiffness and giving the vocal folds a bowed aspect during phonation. It may involve all or any segment of the edge of the fold. The defect may be confined to the superficial layer of the mucosa or penetrate deeply in the vocal ligament and muscle. According to involvement, three types have been described. Etiology remains controversial and the authors present arguments for each theory, acquired or congenital. The term ‘presbylarynx’ denotes vocal changes due to aging of the larynx. Symptoms are characterized by poor vocal projection, shorter phonation duration and vocal roughness. Videolaryngostroboscopy is a highly effective diagnostic tool for spindle-shaped glottal insufficiency. The glottis is spindle-shaped during phonation and vibration is frequently asymmetrical and reduced in amplitude. Because of closing defects; median line air leakage is observed in the anterior two-thirds of the vocal folds during phonation. Treatment options include phonosurgery and speech therapy in spindle-shaped glottis. Bu yazıda sulcus vocalis ve presbilarenks gibi sık olmakla beraber çoğunlukla atlanan patolojiler başta olmak üzere iğ şekilli glotik yetersizlik nedenleri literatür eşliğinde gözden geçirilmiştir. The aim of the present paper is to review the reasons of vocal fold curvature, particularly presbylarynx and sulcus vocalis, and the clinical features of spindle-shaped glottal insufficiency. Anahtar kelimeler: Ses, ses telleri, disfoni Key words: Voice, vocal folds, dysphonia GİRİŞ gelen eliptik kavislenmenin (bowing, yaylanma) görünümünü tarif eder. Ön-arka gerginlikteki yetersizliğin nedeni sıklıkla skar veya SK kütlesindeki kayıptır.1 Ses kıvrımlarının interkartilajinöz kısmı addüksiyonda kapanırken membranöz kısımda ye- İğ şekilli glotis (iğ şekilli glotik yetersizlik) terimi, fonasyon sırasında ses kıvrımlarının (SK) ön-arka gerginliğinin yetersiz olması nedeniyle meydana Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak-Burun-Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Diyarbakır, Türkiye Yazışma Adresi /Correspondence: Dr. Salih Bakır, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı-21280, Diyarbakır, Türkiye E-posta: Geliş Tarihi / Received: 13.04.2012, Kabul Tarihi / Accepted: 10.05.2012 Copyright © Dicle Tıp Dergisi 2012, Her hakkı saklıdır / All rights reserved Dicle Tıp Derg / Dicle Med J www.diclemedj.org Cilt / Vol 39, No 4, 614-622 S. Bakır ve V. Kınış. İğ şekilli glotis terli addüksiyon olmaz. Bu nedenle membranöz kısmın kenarları tam ve düz olarak kapanmaz, kavis yapar. Bu deformitenin geliştiği hastalıklarda glotik kaçak ve mukozal sertliğe bağlı olarak organik disfoniye rastlanmaktadır. Ses kıvrımlarında dejeneratif, nöromüsküler, enflamatuvar, fonksiyonel, yatrojen ve psikojen kökenli patolojiler kavislenmeye yol açabilirler (Tablo 1). Bazı olgularda ise neden bulunamaz. Çocukluk, gençlik ve erişkin dönemde sulkus vokalis (vokal sulkus, ses oluğu), ileri yaşta ise presbilarenks, iğ şekilli glotise yol açan en sık sebeplerdir. Tablo 1. İğ şekilli glottise yol açan sebepler Dejeneratif nedenler Vokal sulkus Skar Presbilarenks (presbifoni) Nöromüsküler nedenler Vokal kasları tutan şiddetli sistemik hastalıklar Sistemik nörolojik hastalıklar (Parkinson, miyastenia gravis) Vokal kasları tutan nörolojik lezyonlar Enflamatuvar nedenler Larenjit Vokal fold miyoziti Psödosulkus (yalancı sulkus) Fonksiyonel nedenler Sesin hatalı kullanımı İatrojen nedenler Psikojen nedenler İdyopatik nedenler 615 VOKAL SULKUS, SES OLUĞU Tanım ve tiplendirme Vokal sulkus (VS), SK yüzey epitelinin medyal kenarda Reinke boşluğuna veya daha derine doğru lineer invajinasyonudur. Bu defekt, mukozal sertlik oluşturan bir alana neden olmakta, SK’nin örtüsü ile gövde arasındaki ilişkiyi önemli ölçüde değiştirmekte ve mukoza dalgalarının normal yayılımını engellemektedir.1 VS, mukozanın yüzeysel tabakasına sınırlı olabilir veya derindeki vokal ligamanı ve kası penetre edebilir.1-3 Yapılan histopatolojik incelemelerde defektin derinliğine göre VS sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Günümüzde en kabul gören sınıflama; Ford 2 tarafından 1996’da yapılan ve sulkusları üç tipe ayırdığı sınıflamadır. Bu 3 tipin özellikleri Tablo 2’de özetlenmiştir. Tip I’de sınırlı bir epitel invajinasyonu vardır ve ses üzerinde fonksiyonel bir etkisi yoktur. Ses korunduğu ve çoğunlukla asemptomatik olduğu için fizyolojik sulkus da denir. Klinik önemi olan ve patolojik olarak kabul edilen Tip II ve Tip III VS’dir. Sulkus verjetür olarak da bilinen tip II ve gerçek sulkus veya açık kist olarak bilinen tip III VS’de lamina proprianın derin tabakaları tutulur ve atrofik mukozayla beraber SK boyunca lineer bir girinti oluşur.2,3 Sulkus verjetür, fonksi (...truncated)