"Introducing Philosophy of Religion", Chad Meister, London – New York 2009 : [recenzja]

Mirosław Kiwka "Introducing Philosophy of Religion", Chad Meister, London – New York 2009 : [recenzja] Wrocławski Przegląd Teologiczny 17/2, 266-268 2009 266 OMÓWIENIA I RECENZJE b) Tworzone są oddzielne foldery dla każdej litery alfabetu w taki sposób, że w folderze „a” znajdują się wszystkie fiszki, których pierwsze słowo (przed myślnikiem) zaczyna się na literę „a”. c) W każdym folderze tworzone są pliki, według liter alfabetu. W odpowiednim pliku znajdują się fiszki, których tytuł (po myślniku) zaczyna się na daną literę, np. w pliku „a” znajdują się fiszki, których tytuł zaczyna się na literę „a”. d) Okazuje się, że teksty wyznaczane przez parę słów oddzielonych myślnikiem są za każdym razem inne. Nie zdarza się aby były dwa takie same teksty (dwie takie same fiszki) w zestawie wyznaczonym przez daną parę słów. 11. 5. Tematy publikacji generowane są przez dwa słowa: przed i po myślniku. Np. absolut – człowiek, albo absolut – nieskończoność, itp. Można z nich ułożyć tytuły takie jak np. „Człowiek jako absolut w filozofii współczesnej”, „Nieskończoność absolutu”, itp. Powstać może w ten sposób bardzo dużo tematów, nawet kilka milionów. Może się okazać, że w magazynie nr 3 jest niewiele fiszek, które rozpoczynają tak samo, ale będzie też wiele różnych tekstów, które rozpoczynają się od tych samych słów. Każda para słów, przedzielonych myślnikiem, gromadzi materiał wystarczający do napisania artykułu, albo nawet książki. Uwaga: 1. W ciągu godziny „obróbki” można napisać: 1 stronę w magazynie nr 1, ok. 100 stron w magazynie nr 2 oraz dziesięć tysięcy stron w magazynie nr 3. 2. Program może być tworzony w ściśle określonej dziedzinie (filologia, historia, prawo, teologia, itd.), albo do wszystkiego. Najlepsze rezultaty są, gdy powstaje zespól ludzi z równych dziedzin, którzy ustalają reguły gry. Ważne jest np. aby kodować publikacje wyjściowe w jednolity sposób, aby ktoś po raz drugi nie opracowywał tekstu, który już opracował ktoś inny, itp. System może być nawet przyjęty przez wszystkich na całym świecie. Musi być wtedy precyzyjna koordynacja. 3. System tworzony jest w jednym języku. W każdym języku osobno, według tych samych zasad. O. Piotr Liszka CMF CH. MEISTER, Introducing Philosophy of Religion, Routledge, London – New York 2009, ss. 241 Bez wątpienia religia jest jednym z fenomenów, które nieodłącznie towarzyszą człowiekowi od zarania jego dziejów. Wraz z filozofią, naukami eksperymentalnymi, moralnością i sztuką stanowi fundament tego, co potocznie zwykło nazywać się kulturą. Rozumienie pytań, które stawia, i odpowiedzi, których udziela, znajomość jej struktury i podstawowych elementów, wierzeń i praktyk jest ważnym elementem drogi człowieka do zrozumienia samego siebie, do odkrycia i uchwycenia sensu wszystkiego, co istnieje. Religia jest także jednym z czynników sprawczych wielu zjawisk społecznych i politycznych współczesnego świata. Ich właściwa ocena domaga się kryteriów opartych na dogłębnej znajomości przynajmniej najważniejszych systemów religijnych. Opracowanie adekwatnych kryteriów jest praktycznie niemożliwe bez pomocy narzędzi filozoficznych. Filozofia z kolei w swoich dociekaniach, mających za przedmiot religię, obejmuje refleksję liczącą wiele wieków rozwoju. Wszystko to tworzy dość rozległy OMÓWIENIA I RECENZJE 267 i skomplikowany labirynt informacji. Aby sprawnie się w nim poruszać, trzeba mieć dobrego przewodnika. Właśnie książka Ch. Meistera Introducing Philosophy of Religion może nam za takowy przewodnik z całą pewnością posłużyć. Jest ona w miarę systematycznym wprowadzeniem do filozofii religii. Publikacja stanowi owoc dwudziestoletniej pracy profesora filozofii z Bethel College w Indianie (Stany Zjednoczone). Jak czytamy w przedmowie, autor stawia sobie za cel proste i przejrzyste wprowadzenie w problemy należące tradycyjnie do sfery filozofii religii, nie stroniąc przy tym także od bardziej współczesnych teorii i rozwiązań. Obok klasycznych znajdziemy tu także kwestie, których zrozumienie będzie wymagało swego rodzaju sprawności interdyscyplinarnej oraz znajomości osiągnięć współczesnej nauki. Mimo to w odróżnieniu od obszernej publikacji The Routledge Companion to Philosophy of Religion (London – New York 2007), której autor był jednym z redaktorów, obecna książka nie przestaje być rodzajem podręcznika dla początkujących. Prezentując różne stanowiska, autor zgodnie z uczynionym we wstępie założeniem nie stara się opowiadać za którymkolwiek z nich. Ostateczny wybór pozostawia czytelnikowi, któremu dodatkowo wskazuje dalsze możliwości zgłębiania przedstawionych zagadnień. Rozdział pierwszy otwierają wstępne precyzacje terminologiczne dotyczące pojęcia religii i filozofii religii, a także rozważania na temat znaczenia wierzeń i praktyk religijnych. W tym kontekście autor umieszcza też wykaz wydarzeń i osób mających niepomierne znaczenie dla rozwoju filozofii religii. W rozdziale drugim znajdujemy zestawienie najważniejszych prawd wiary pięciu największych religii świata. Wobec wykluczającego się wzajemnie charakteru niektórych z nich autor zastanawia się tu nad możliwością rozwiązania sprzeczności na płaszczyźnie filozoficznej. W tym kontekście rozważa problem kryteriów wartościowania tzw. prawd wiary. Wymienia przy tym pięć bardzo praktycznych zasad, za pomocą których można pokusić się o ocenę wartości poszczególnych systemów religijnych. Są to: logiczna spójność, koherencja całego systemu wierzeń, niesprzeczność z wiedzą pochodzącą z obszarów innych niż religia, udzielenie sensownej odpowiedzi na fundamentalne pytania ludzkie, egzystencjalna wiarygodność. Powyższe zasady bardziej niż cokolwiek innego należy traktować jako wstęp do dyskusji o tolerancji religijnej, którą to kwestię autor porusza na zakończenie swoich rozważań w tej części książki. W centrum każdej religii stoi zbiór twierdzeń dotyczących istnienia i natury Rzeczywistości Ostatecznej. Zagadnienie to zostało podjęte w rozdziale trzecim w formie prezentacji dwóch zasadniczych koncepcji. Z jednej strony Bóg jako absolutny stan bytu (hinduizm i buddyzm), z drugiej zaś Bóg jako byt osobowy (judaizm, chrześcijaństwo, islam). Autor zastanawia się tu także nad logiczną spójnością zasadniczych atrybutów przypisywanych tradycyjnie Absolutowi (konieczność, wszechmoc, wszechwiedza, wieczność, niezmienność). W kolejnych rozdziałach (IV, V, VI) zostały omówione różne sformułowania zasadniczych argumentów za i przeciw istnieniu Boga. Spośród argumentów kosmologicznych przedstawiono trzy afirmujące: z przygodności, z racji dostatecznej i dowód kalam, jak również jeden negujący istnienie Boga. Z grupy argumentów teleologicznych opracowane zostały: wersja W. Paleya, precyzyjnego dostrajania (fine-tuning) oraz inteligentnego projektu W. Dembskiego i M. Behego. Argument ontologiczny poznajemy w wydaniu św. Anzelma z Canterbury oraz współczesną jego wersję A. Plantingi. Prezentację każdego z argumentów uzupełnia także przedstawienie zarzutów pod adresem najczęściej krytykowanych krok (...truncated)