İş Yerinde Tekno-Stres Ölçeği: Havacılık ve Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma

İşyerinde Tekno-Stres Ölçeği: Havacılık ve Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma Techno-Stress at Work Scale: A Research in Aviation and Banking Sectors Dr. Ufuk Türen Kara Harp Okulu Endüstri ve Sistem Mühendisliği Bölümü Turkish Military Academy Industrial and Systems Engineering Department Dr. Haluk Erdem Kara Harp Okulu Endüstri ve Sistem Mühendisliği Bölümü Turkish Military Academy Industrial and Systems Engineering Department Arş. Gör. Gökdeniz Kalkın İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü İnönü University Faculty of Economics and Administrative Sciences Business Administration Department Ocak 2015, Cilt 6, Sayı 1, Sayfa: 1-19 January 2015, Volume 6, Number 1, Page: 1-19 P-ISSN: 2146-0000 E-ISSN: 2146-7854 ©2010-2015 www.calismailiskileri.org İMTİYAZ SAHİBİ / OWNER OF THE JOURNAL YAYIN KURULU / EDITORIAL BOARD İsmail AKBIYIK (ÇASGEM Adına / On Behalf of the ÇASGEM) Dr. Serhat AYRIM - ÇSGB Dr. Sıddık TOPALOĞLU - ÇSGB Dr. Havva Nurdan Rana GÜVEN - ÇSGB Nurcan ÖNDER - ÇSGB Ahmet ÇETİN - ÇSGB Dr. Erdem CAM - ÇASGEM EDİTÖR / EDITOR IN CHIEF Dr. Erdem CAM ULUSLARARASI DANIŞMA KURULU / INTERNATIONAL ADVISORY BOARD SORUMLU YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ / DESK EDITOR C. Güliz BOZDEMİR TARANDIĞIMIZ INDEKSLER / INDEXES ECONLI T - USA CABELL’S DIRECTORIES - USA ASOS INDEKS - TR INDEX COPERNICUS INTERNATIONAL - PL KWS NET LABOUR JOURNALS INDEX - USA YAYIN TÜRÜ / TYPE of PUBLICATION PERIODICAL - ULUSLARARASI SÜRELİ YAYIN YAYIN ARALIĞI / FREQUENCY of PUBLICATION 6 AYLIK - TWICE A YEAR DİLİ / LANGUAGE TÜRKÇE ve İNGİLİZCE - TURKISH and ENGLISH PRINT ISSN 2146 - 0000 E - ISSN 2146 - 7854 Prof. Dr. Yener ALTUNBAŞ Bangor University - UK Prof. Dr. Mehmet DEMİRBAĞ University of Sheffield - UK Prof. Dr. Shahrokh Waleck DALPOUR University of Maine - USA Prof. Dr. Paul Leonard GALLINA Université Bishop’s University - CA Prof. Dr. Douglas L. KRUSE Rutgers, The State University of New Jersey - USA Prof. Dr. Özay MEHMET University of Carleton - CA Prof. Dr. Theo NICHOLS University of Cardiff - UK Prof. Dr. Mustafa ÖZBİLGİN Brunel University - UK Doç. Dr. Kevin FARNSWORTH University of Sheffield - UK Doç. Dr. Alper KARA University of Hull - UK Doç. Dr. Yıldıray YILDIRIM Syracuse University - USA Dr. Sürhan ÇAM University of Cardiff - UK Dr. Tayo FASHOYIN International Labour Organization - CH ULUSAL DANIŞMA KURULU / NATIONAL ADVISORY BOARD Prof. Dr. Ahmet Cevat ACAR Türkiye Bilimler Akademisi Prof. Dr. Yusuf ALPER Uludağ Üniversitesi Prof. Dr. Cihangir AKIN Yalova Üniversitesi Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ Kırklareli Üniversitesi Prof. Dr. Mehmet BARCA Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Prof. Dr. Eyüp BEDİR Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Vedat BİLGİN Gazi Üniversitesi Prof. Dr. Toker DERELİ Işık Üniversitesi Prof. Dr. Nihat ERDOĞMUŞ İstanbul Şehir Üniversitesi Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Seyfettin GÜRSEL Bahçeşehir Üniversitesi Prof. Dr. Tamer KOÇEL İstanbul Kültür Üniversitesi Prof. Dr. Metin KUTAL Kadir Has Üniversitesi Prof. Dr. Ahmet MAKAL Ankara Üniversitesi Prof. Dr. Sedat MURAT İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Hamdi MOLLAMAHMUTOĞLU Çankaya Üniversitesi Prof. Dr. Ahmet SELAMOĞLU Kocaeli Üniversitesi Prof. Dr. Ali SEYYAR Sakarya Üniversitesi Prof. Dr. Haluk Hadi SÜMER Selçuk Üniversitesi Prof. Dr. İnsan TUNALI Koç Üniversitesi Prof. Dr. Cavide Bedia UYARGİL İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Recep VARÇIN Ankara Üniversitesi Prof. Dr. Nevzat YALÇINTAŞ Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erinç YELDAN Yaşar Üniversitesi Doç. Dr. Aşkın KESER Uludağ Üniversitesi Dergide yayınlanan yazılardaki görüşler ve bu konudaki sorumluluk yazar(lar)ına aittir. Yayınlanan eserlerde yer alan tüm içerik kaynak gösterilmeden kullanılamaz. All the opinions written in articles are under responsibilities of the authors. The published contents in the articles cannot be used without being cited. Ufuk Türen & Haluk Erdem & Gökdeniz Kalkın İş Yerinde Tekno-Stres Ölçeği: Havacılık ve Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma Techno-Stress at Work Scale: A Research in Aviation and Banking Sectors Ufuk Türen1 Haluk Erdem2 Gökdeniz Kalkın3 Öz Bilişim teknolojileri günümüzde çalışma hayatını neredeyse tamamıyla etkisi altına almış durumdadır. Organizasyonun etkinliği ve verimliliği için birçok fayda sağlayan yeni teknolojiler, çalışanların iş yapış tarzlarında köklü değişiklere de sebep olmaktadır. Bu değişikler birey üzerinde bir takım baskılar oluşturabilmektedir. Yeni teknolojilerin tetiklediği bu baskı tekno-stres olarak tanımlanmaktadır. Tekno-stresi ölçmek yönetebilmenin ön şartı olduğundan bu çalışmada Tarafdar vd. (2007) tarafından geliştirilmiş olan tekno-stres ölçeği, iş yeri kaynaklı tekno-stresi ölçmek maksadıyla yeniden düzenlenerek Türkçe’ye adapte edilmiştir. Böylece, bankacılık ve havacılık sektörü çalışanları olmak üzere iki ayrı örneklem üzerinde geçerliği ve güvenilirlik testlerinden geçen ölçek yazına kazandırılmıştır. Ayrıca her iki sektörde de tekno-stresin %30’lar seviyesinden etkili olduğu ve aralarında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: İnsan Bilgisayar Etkileşimi, Teknolojik Stres, Stres, Ölçek Adaptasyonu, Bankacılık, Havacılık Abstract Information and computer technologies have penetrated into all dimensions of work life. These technologies that improve organizational efficiency and effectiveness, may lead some radical changes in working methods and habits of employees. These changes can cause certain pressures on employees. These pressures caused by new information technologies are called techno-stress. Measuring a concept is the prerequisite for managing it. The aim of this study is to adapt techno-stress scale by Tarafdar et al (2007) in to Turkish through a modification which is done in order to focus on workplace related techno-stress. To do so, validity and reliability analyses are conducted to data which is collected from two different industries namely banking and aviation, and “Techno-stress Scale at Workplace” is provided in Turkish. Moreover, it is found that techno-stress levels in both sectors are 30%, and there is no significant difference between them in terms of techno-stress. Keywords: Human Computer Interaction, Techno-stress, Stress, Scale Adaptation, Banking, Aviation Dr., Kara Harp Okulu, Endüstri ve Sistem Mühendisliği, Dr., Kara Harp Okulu, Endüstri ve Sistem Mühendisliği, 3 Arş.Gör., İnönü Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü, 1 2 [1] Ocak 2015, Cilt 6, Sayı 1, Sayfa: 1-19 January 2015, Volume 6, Number 1, Page: 1-19 Giriş Günümüz pazar şartları, organizasyonları hem ürün ve hizmetlerin kalitesinin yükseltilmesi hem verimliliğin arttırılması, hem de maliyetlerin azaltılması maksadıyla en ileri teknoloji bilişim sistemlerini tedarik etmeye yöneltmektedir. Bu eğilim özellikle son yıllarda organizasyonları ve iş görme yöntemlerini büyük ölçüde teknoloji yoğun hale getirmiştir. Bu teknoloji yoğun ortamlar zaman içinde sürekli yenilenen teknolojilerin eskilerinin yerini almasıyla (...truncated)