Ovit Yaylasının (İkizdere-RİZE) Botanik Kompozisyonunun Belirlenmesi

JAES Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences (Anadolu Çevre ve Hayvancılık Bilimleri Dergisi) Doi: https://doi.org/10.35229/jaes.600149 Year: 4, No: 3, 2019 (454-459) AÇEH Yıl: 4, Sayı:3, 2019 (454-459) ARAŞTIRMA MAKALESİ RESEARCH PAPER Ovit Yaylasının (İkizdere-RİZE) Botanik Kompozisyonunun Belirlenmesi Muhammed İkbal ÇATAL1* 2 * Hüseyin BAYKAL2 Adil BAKOĞLU2 1* Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Rize, Türkiye. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Pazar Meslek Yüksek Okulu, Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü, Rize, Türkiye. : https://orcid.org/0000-0002-4888-770X, * : https://orcid.org/0000-0001-6428-6915, : https://orcid.org/0000-0003-1189-8461 Received date: 01.08.2019 Accepted date: 29.11.2019 Atıf yapmak için: Çatal, M.İ., Baykal, H. & Bakoğlu, A. (2019). Ovit Yaylasının (İkizdere-RİZE) Botanik Kompozisyonunun Belirlenmesi. Anadolu Çev. ve Hay. Dergisi, 4(3), 454-459. How to cite: Çatal, M.İ., Baykal, H. & Bakoğlu, A. (2019). A Determination on The Botanical Composition of Ovit Plateau (Ikizdere-RİZE). Anatolian Env. and Anim. Sciences, 4(3), 454-459. Öz: Bu çalışma Rize ili İkizdere ilçesine bağlı Ovit yaylasında 2019 yılında, Lup metoduyla yapılmıştır. Çalışmada toprağı kaplama ve botanik kompozisyon oranları ve mera durum sınıfı incelenmiştir. Çalışmada buğdaygillere ait 6, baklagillere ait 4 ve diğer familyalara ait 35 olmak üzere toplam 45 takson tespit edilmiştir. Çalışma alanının toprağı kaplama oranı %63,40, botanik kompozisyonda buğdaygillerin oranı %39,35, baklagillerin oranı %6,61 ve diğer familyaların oranı da %54,04 olarak tespit edilmiştir. Merada en yaygın bulunan ilk üç takson sırasıyla; Festuca woronowii subsp. turcica (%17,66), Nardus stricta (%13,90) ve Sibbaldia parviflora var. parviflora (%12,80) olmuştur. Meranın durumu 1,976’lik mera derecesi ile çok zayıf olarak belirlenmiştir. Başta kontrollü otlatma ve üstten tohumlama olmak üzere diğer ıslah yöntemlerinin birlikte uygulanması sonucuna varılmıştır. Anahtar sözcükler: Botanik kompozisyon, mera durumu, Ovit yaylası, toprağı kaplama oranı. A Determination on The Botanical Composition of Ovit Plateau (Ikizdere-RİZE) Abstract: In this study conducted in Ovit plateau of Ikizdere district of Rize province in 2019, Lup method was used. In this study, canopy cover and botanical composition ratios and pasture condition class were examined. As a result of the study a total of 45 taxa; 6 belonging to Poaceae, 4 belonging to Fabaceae and 35 belonging to other families were identified. The rate canopy covering of the research area was 63.40%, the rate of Poaceae in the botanical composition was 39.35%, the rate of the Fabaceae 6.61% and the ratio of the other families 54.04%. The first three taxa, the most common found in pasture, respectively; Festuca woronowii subsp. turcica (17.66%), Nardus stricta (13.90%) and Sibbaldia parviflora var. parviflora (12.80%). The pasture condition was found to be very weak with 1.976 pasture degree. It was concluded that especially controlled grazing and top-seeding, were applied together other methods of breeding. Keywords: Botanical composition, pasture status, Ovit plateau, canopy cover rate.. 454 Anadolu Çev. ve Hay. Dergisi, Yıl:4, Sayı:3, (454-459) 2019 J. Anatolian Env. and Anim. Sciences, Year:4, No:3, (454-459) 2019 GİRİŞ Çayır ve meralar, hayvanların beslenmesinde ihtiyaç duyulan en önemli yem kaynaklardır (Aydın & Uzun, 2002). Bunun dışında çayır meraların kültür bitkileri için gen kaynağı olması, biyolojik çeşitlilik oluşturması ve erozyona karşı toprağı koruması gibi birçok önemli yararı da bulunmaktadır (Carlier vd., 2005). Hayvanların ihtiyaç duydukların kaba yemin %30’u çayır ve meralardan sağlanmaktadır (Gökkuş, 1994). Ülkemiz hayvan varlığının bir yılda tükettiği besinlerin ham protein olarak % 68’i, nişastanın da %62’si karşılamaktadır (Okatan & Yüksek, 1997; Babalık & Sarıkaya, 2015). Ülkemiz meralarında yıllardan beri devam eden aşırı ve erken otlatma ile ıslah ve bakım işlemlerinin yapılmaması nedeniyle meraların bitki örtüsü büyük oranda bozulmuş ve ot verimleri azalmıştır (Yavuz & Sürmen, 2016; Sürmen & Kara, 2018). Bu sorunun çözülebilmesi için ot verimi ve kalitesi düşmüş olan meraların ıslah edilerek yeniden yüksek verime sahip kaliteli yem üretir duruma getirilmeleri gerekir. Ancak, mera ıslahında başarılı olabilmek için, öncelikle ıslah edilecek meranın vejetasyon yapısının iyi bilinmesi önemlidir (Çınar vd., 2019). Meranın vejetasyon yapısını tespit etmek için öncelikle o yöreye ait botanik ve floristik kompozisyon çalışmaları yapılmalıdır. 1940’lı yıllarda yaklaşık 45 milyon olan mera alanı varlığımız sürekli azalma göstermiş ve günümüzde 14,6 milyon hektara kadar düşmüştür (TÜİK, 2019). Rize ilinde ise toplam 45,332 ha çayır-mera alanı bulunmaktadır (Anonim, 2018). Ülkemizde son yıllarda yapılan botanik kompozisyonla ilgili çalışmalara baktığımızda; Babalık ve Sarıkaya, (2015) tarafından yapılan çalışma da familyaların bitki ile kaplı alan ve botanik kompozisyon oranları sırasıyla buğdaygiller %13,90-65,31, baklagiller %3,50-16,39 ve diğer familya bitkileri %4,35-20,10 olduğu; Gür ve Altın, (2015) farklı mera uygulamalarında yaptığı çalışmada, bitki ile kaplı alan oranları otlatılan merada % 79,06, korunan merada % 84,48 ve sürülüp terk edilen merada % 65,85 oranında belirlediğini ve toplamda 206 farklı takson tespit ettiğini; Bilgin ve Özalp, (2016) tarafından yapılan çalışma da botanik kompozisyonun %46,19 ile buğdaygillerden, %14,36 ile baklagillerden ve %39,45 ile diğer familyalardan oluştuğu; İspirli vd., (2016) Kastamonu ili, Taşköprü ilçesine bağlı 12 köyün doğal meralarında yapılan çalışmalarda bitkiyle kaplı alan oranı ortalaması % 83,34, meraların 1 adedi “İyi”, 5 adedi “Orta” ve 6 adedi ise “Zayıf” mera durumu olduğu; Uzun vd., (2016) Bartın ili, merkez ilçesine bağlı 15 köyün meralarının bitkiyle kaplı alan oranı ortalaması % 93,57, meraların 1 adedi “Çok iyi”, 1 adedi “İyi”, 6 adedi “Orta” ve 7 adedi ise “Zayıf” mera durumu sınıfına girdiği; Babalık ve Fakır, (2017) Isparta ili Davraz Dağı Kozağacı Yaylası Kocapınar merasında botanik kompozisyonunda, toplam buğdaygil oranı %60,9, baklagil oranı %14,4 diğer familyalara giren takson oranları ise %24,7 ve bitki ile kaplı alan oranı %24,3 olduğu; Babalık ve Ercan, (2018) çalışma alanının bitkiyle kaplı alan değeri % 51,2, mera alanının botanik kompozisyonunun sırasıyla buğdaygiller, baklagiller ve diğer familyalar oranı (% 44, 23 ve 33) şeklinde oluştuğu; Sürmen ve Kara, (2018) ağırlığa göre botanik kompozisyonda buğdaygillerin oranı 37,09, baklagillerin oranı %4,24 ve diğer familya bitkilerin oranı %58,67 bulduğu; Çınar vd., (2019) meralarda bitki ile kaplı alanda ortalama olarak buğdaygillerin oranı % 36,9, baklagillerin oranı % 22,0 ve diğer familya bitkilerin oranı % 41,1, mera kalite derecelerinin 2,40-3,92 arasında değiştiği ve meraların durum sınıfının zayıf olduğu araştır (...truncated)