KÜREKTE FYZYOLOJYK PERFORMANSIN VE FARKLI ANAEROBYK E?YK SAPTAMA YÖNTEMLERYNYN YNCELENMESY

ISSN:1306-3111 e-Journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 1, Article Number: 2B0066 SPORTS SCIENCES Received: October 2010 Accepted: January 2011 Series : 2B ISSN : 1308-7312 © 2010 www.newwsa.com Fırat Akça Cengiz Akalan Kadir Gökdemir Ankara University Ankara-Turkey KÜREKTE FİZYOLOJİK PERFORMANSIN FARKLI PARAMETRE VE YÖNTEMLERE GÖRE İNCELENMESİ ÖZET Bu çalışmada; kürekçilerde fizyolojik performansı ortaya koymak ve anaerobik eşiğin belirlenmesi için kullanılan farklı yöntemleri karşılaştırarak aralarındaki ilişkileri belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmaya 18 kürekçi gönüllü olarak katılmıştır (yaş 17.38±0.6 yıl). Denekler boy ve vücut ağırlığı ölçümlerinin yanısıra, Avustralya Spor Enstitüsünün önerdiği aşamalı kürek ergometresi ve 2000 m. maksimal kürek ergometresi testlerini tamamlamışlardır. Dinlenmelerde laktik asit alımı yapılmış ve tüm test süresince oksijen tüketimini ergospirometre vasıtasıyla ölçülmüştür. Yapılan korelasyon analizi sonucunda laktat eşiği, ventilasyon eşiği ve 4mmol anaerobik eşikteki mutlak ve relatif oksijen tüketimi, kalp atım hızı, güç ve işyükü değerleri arasında r=0.85 ile r=0.99 arasında değişen anlamlı istatistiksel ilişkiler saptanmıştır (p<0.01). Sonuç olarak, kürek ergometresi performansında laktat ve ventilasyon eşiklerinde üretilen güç ve oksijen tüketimi parametrelerinin önemli yer teşkil ettiği görülmüştür, farklı anaerobik eşik saptama yöntemlerinin arasında da gözlenen yüksek ilişki gözönüne alındığında gaz değişim parametrelerinin kullanıldığı noninvasif yöntemle anaerobik eşik belirlenmesinin genç kürekçilerde anaerobik eşiğin belirlenmesinde invasif yöntemlere alternatif olarak geçerli ve kullanışlı bir yöntem olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Maksimal Oksijen Tüketimi, Ventilasyon Eşiği, Kürek Ergometresi Anaerobik Eşik, Laktat Eşiği INVESTIGATION OF PHYSIOLOGICAL PERFORMANCE IN ROWING BASED ON DIFFERENT PARAMETERS AND METHODS ABSTRACT The aim of this study was to demonstrate physiological performance and different anaerobic threshold determination methods in rowers. 18 rowers participated in this study voluntarily(age 17.38±0.6 years). Besides the measurements of height and weight, subjects performed 2000 meter maximal rowing ergometer test and incremental rowing ergometer test which is recommended by Australian sports institute. Blood samples for lactate analysis were collected at rest. Oxygen uptake kinetics also measured via ergospirometer during test. Results of Pearson product moment correlations indicated that significant relationships between the values of r=0.85 and r=0.99 were determined in absolute and relative VO2, heart rate, power and workload at lactate threshold, ventilator threshold and 4 mmol anaerobic threshold (p<0.01). As a conclusion, power and oxygen consumption at lactate and ventilatory thresholds seemed to share an important part in rowing ergometer performance besides given into consideration of the high relationship between different anaerobic threshold determination methods noninvasive determination of anaerobic threshold with the use of gas exchange parameters seems to be valid and useful alternative to determination of anaerobic threshold in junior rowers. Keywords: Maximal Oxygen Consumption, Ventilatory Threshold, Rowing Ergometer, Anaerobic Threshold, Lactate Threshold e-Journal of New World Sciences Academy Sports Sciences, 2B0066, 6, (1), 54-64. Akça, F., Akalan, C. ve Gökdemir, K. 1. GİRİŞ (INTRODUCTION) Kürek yarışması sırasında kürekçiler, hem maksimal oksidatif hemde anaerobik metabolizma eforlarını kullanırlar [1]. 2000 m.’lik kürek yarışı 5.5 – 8 dk. arası yüksek oranda kuvvet gerektiren bir efordur [2]. Enerjinin %70-75’inin aerobik enerji sisteminden geldiği düşünülür. Geri kalan %20-25 ise anaerobik metabolizma tarafından karşılanır [3 ve 4]. Steinacker yarış ortamında enerji ihtiyacının %67’sinin aerobik sistem tarafından, %21’inin alaktik anaerobik ve %12’sininde laktik anaerobik sistemce karşılandığını belirtmektedir [1]. Aerobik metabolizmanın kapladığı büyük orandan dolayı VO2Max kürekte yarış performansının ve başarısının önemli bir belirleyicisidir. VO2Max’ın mutlak değeri ile birlikte spesifik kan laktat konsantrasyonlarında VO2Max’ın ne kadarının [%VO2Max] kullanıldığı büyük önem taşır. Anaerobik eşik VO2Max'ın sürekli kullanılan yüzdesinin ve çalışma kapasitesinin belirlenmesinde önemli bir kriterdir [5]. Başarılı kürekçilerin başarısı sadece VO2Max'ın büyüklüğüne değil atletin anaerobik eşikte kullanabildiği VO2Max'ın yüzdesine de bağlıdır [6]. Antrene olmayanlarda anaerobik eşik VO2Max'ın %50-60’ında iken bu oran antrenmanlılarda VO2Max'ın %80-90’ı gibi değerlere çıkabilmektedir [7]. Dayanıklılık performanda yalnızca yüksek VO2max değerleri değil, bunun yanısıra, yüksek laktik asit üretimi ve birikimine bağlı olarak yorgunluk ortaya çıkmadan bu yüksek VO2max değerinin kullanılabilirliği de egzersiz şiddetinde efor harcayabilmekte önem taşımaktadır. Maksimal oksijen tüketimine göre relatif egzersiz şiddeti yükseldikçe anaerobik enerji yolunun katılım payı daha yüksek olacak ve laktik asit üretimi artacaktır. Laktik asitin kandaki düzeyinin belirli bir konsantrasyonunun üzerine çıktığı nokta anaerobik eşik [AE] olarak adlandırılmaktadır [8]. Anaerobik eşik, sporcunun uygulayabileceği optimal antrenman dozunu saptamada faydalı olduğu için önemlidir. Anaerobik eşik LA kanda birikmeye başlamasının hızlandığı, bir başka deyimle anaerobik metabolizmanın hızlandığı yani efor için lüzumlu total enerjide anaerobik proseslerin payının belirgin bir şekilde artmaya başladığı efor düzeyidir. Ancak steady-state submaksimal efordaki kan laktat değerleri, kas laktat metabolizmasını temsil edebilirler. Bu efor düzeyine eforla linear bir şekilde artar ve submaksimal efordaki La düzeyinde bir plato kendisini gösterir. Bu düzey 4-5 milimol/Litre [mM/L] yoğunlukta olup kana geçen laktat ile kandan uzaklaştırılan laktat arasındaki dengeyi ifade eder [9]. Birçok sporcunun 4 mM/L’lik hızda yaklaşık 30 dk. çalışabildikleri saptanmış ve 4 mM/L kan laktat değeri birçok araştırmacı tarafından anaerobik eşik noktası olarak belirlenmiştir [10]. Kürek performansında VO2Max değerinin yüksek olması önemli bir faktörken, kürekçinin anaerobik eşiğe ulaştığı noktada VO2Max’ının ne kadarlık bir yüzdesini kullanabildiği de önemli bir faktördür. Üst düzey kürekçilerin anaerobik eşik noktasında VO2Max’larının %80-85’lerini kullanabildikleri bilinmektedir [11 ve 12]. Ventilasyon eşiği, aşamalı bir egzersiz sırasında pulmoner ventilasyonun artışının oksijen tüketimi artışına olan lineerliğinin bozulduğu oksijen tüketimi veya iş yükü değeri olarak tanımlanır [13 ve 14]. Laktat eşiği ise aşamalı artan bir egzersiz sırasında kan laktat konsantrasyonun belirgin şekilde artmaya başladığı egzersiz şiddetine karşılık gelen iş yükü veya oksijen tüketimi değeri olarak düşünülmektedir [15 ve 13]. Laktat eşiğine denk gelen egzersiz şiddetinin ventilasyon eşiğindeki değerle kesiş (...truncated)