Supervision in Counselor Education: Exploration of Current Status and Standards in Turkey

Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 2019, 9(2), 271-290 Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi ADYÜEBD ISSN:2149-2727 DOI: http://dx.doi.org/10.17984/adyuebd. 592894 Psikolojik Danışman Eğitiminde Süpervizyon: Türkiye’deki Mevcut Durumun ve Standartların Araştırılması Bilal KALKAN1* Nesime CAN2 1 Adıyaman Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Adıyaman 2 Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakülte, Ankara MAKALE Bİ LG İ Ö Z ET Makale Tarihçesi: Alındı 17.07.2019 Düzeltilmiş hali alındı 25.11.2019 Kabul edildi 29.11.2019 Çevrimiçi yayınlandı 31.12.2019 Makale Türü: Derleme Makalesi Süpervizyon, psikolojik danışma ve psikolojik danışman eğitiminin ana unsurlarından biridir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki psikolojik danışman eğitimi programları, psikolojik danışmanlık eğitim müfredatının pratik bölümü olarak öğrencilerin süpervizyon altında danışmanlık uygulamasını ve stajını tamamlamalarını zorunlu tutmaktadır. Ancak, supervizyon Türkiye'de oldukça yeni bir alandır. Bu makale, süpervizyonun temelini, uluslararası ve ulusal standartlarla birlikte açıklar. Daha sonra, süpervizör ve psikolojik danışman adayının süpervizyon sürecindeki rolünü ele alır ve sıkça kullanılan süpervizyon modellerini kısaca açıklar. Türkiye'de klinik süpervizyonun güncel durumunu ve artan süpervizyon literatürünü 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış süpervizyon ile ilgili makaleleri inceleyerek açıklar. Daha sonra ulusal standartlardaki süpervizyon eksikliğini ve süpervizyondaki sınırlılıkları tartışır. En son kısımda ise psikolojik danışma alanındaki eğitimciler, karar vericiler ve gelecek araştırmacılar için tavsiyeler sunar. © 2019 AUJES. Tüm hakları saklıdır Anahtar Kelimeler: Süpervizyon, Akreditasyon, Psikolojik Danışmanlık, Psikolojik Danışman Eğitimi, Standart Geniş Özet Giriş Uygulama ve staj deneyimleri, psikolojik danışman eğitimi öğrencileri için psikolojik danışma programlarının ayrılmaz bir parçasıdır (Coursol, 2004). Geleneksel olarak süpervizyon, süpervizör ile daha az deneyimli bir danışman/danışman adayı arasında gerçekleşir. Amerikan Psikolojik Danışma Derneği (ACA) Etik Kuralları ve Amerikan Psikoloji Derneği (APA) Psikolog ve Davranış Kuralları Etik İlkeleri, öğrencilerin uygulama ve staj deneyimleri sırasında staj kurumu ve danışmanlık bölümü süpervizörlerinden düzenli olarak süpervizyon almalarını zorunlu tutmaktadır (ACA, 2014; APA, 2010; Coursol, 2004). *Sorumlu Yazarın Adresi: Adıyaman Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Adıyaman e-posta: * 271 Kalkan, Can Bu derlemenin üç ana amacı bulunmaktadır: Birincisi, süpervizyonun temelleri, uluslararası ve ulusal standartlarını açıklanmak; ikincisi, süpervizörün ve danışman adayının rolü hakkında bilgi vermek, sık kullanılan süpervizyon modellerini kısaca açıklamak ve Türkiye'deki klinik süpervizyonun mevcut durumunu tartışmaktadır. Son amacı ise, süpervizyonun sınırlılıkları, süpervizyon için ulusal standartların eksikliği konusunda tartışılma ve önerilerde bulunmaktır. Psikolojik Danışma'da Süpervizyonun Temelleri ve Standartları Bernard ve Goodyear (2014) süpervizyonu; mesleğin daha kıdemli bir üyesi tarafından aynı meslekte daha yeni veya az tecrübesi olan başka bir üyeye sunulan müdahale olarak tanımlamıştır. Bu ilişki değerlendirici ve hiyerarşiktir, zamana yayılır ve meslekteki yeni/daha az deneyimli kişinin danışana sunduğu profesyonel hizmetlerin kalitesini izleme, danışman adayının girmek istediği spesifik alanın gözetleyici rolünü üstlenme ve kişilerin mesleki işleyişini geliştirme amacına sahiptir (Bernard ve Goodyear, 2014). Ayrıca, Psikolojik Danışma ve İlgili Eğitim Programlarının Akreditasyonu Konseyi (CACREP; 2016), süpervizyonu “danışmanlık meslek alanının bir üyesi ile bir danışmanlık öğrencisi arasında öğretici ve mentorluk ilişkisi” olarak tanımlayarak (s. 46) süpervizyon gerekliliğini vurgulamak adına konuyla ilgili pek çok standart belirlemiştir. Türkiye'de Psikolojik Danışman Eğitimi Standartları Türkiye'de, tüm yüksek öğretim kurumları, Yüksek Öğretim Kurulu'na (YÖK) bağlıdır ve bu kurum tüm lisans ve lisansüstü programları onaylar (CoHE, 2018). YÖK yakın zamanda psikolojik danışmanlık eğitimi programlarının müfredatını güncellenmiş, zorunlu ve seçmeli derslerin bir listesini sunmuştur (CoHE, 2018). Bu listede, süpervizyon içeren sadece iki ders (Bireysel Psikolojik Danışma Uygulaması-I ve Bireysel Psikolojik Danışma Uygulaması-II) bulunmaktadır. Akreditasyon konusunda, son iki yıldır Türkiye'de bir dernek (Eğitim Fakülteleri Eğitim Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği [EPDAD]) ve bir kurul (Yükseköğretim Kalite Kurulu [YOKAK]) öne çıkmaktadır. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs' ta bulunan 96 psikolojik danışma programının altısı, 2018 ve 2019 yıllarında EPDAD tarafından akredite edilmiştir (EPDAD, n.d; YOKATLAS, 2018). EPDAD tarafından Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık programlarına özgü standartlar (EPDAD, 2016) geliştirilmiş olmasına rağmen süpervizyon ile ilgili maddelerin eklenerek iyileştirilmesine ihtiyaç olduğu gözlenmektedir. Danışman Adayının ve Süpervizörün Rolü ACA (2014) ve Danışman Eğitimi ve Süpervizyon Derneği (ACES; 1993), Psikolojik Danışma Süpervizörlerinin Etik Yönergelerinde süpervizörlerin ve danışman adaylarının rollerini tanımlar. Bir süpervizörün sorumluluklarının temeli danışan refahını izlemek, klinik uygulama için ilgili yasal, etik ve mesleki standartlara uygunluğu teşvik etmek, danışman 272 Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 2019, 9(2), 271-290 adaylarının klinik performansını ve mesleki gelişimini izlemek ve değerlendirilmek olarak listelenmiştir. Ayrıca bu rol ve sorumluluklara akademik, seçme, yerleştirme, istihdam amacıyla danışman adayının mevcut performansını ve potansiyelini belgelendirmek de eklenmiştir. Süpervizyon Modelleri Bernard ve Goodyear (2014) göre süpervizyon ilerlerken, üç tip süpervizyon modeli ortaya çıkarmaktadır: a) Psikoterapiye Dayalı Modeller, b) Gelişimsel Modeller ve c) Süpervizyon Süreci Modelleri. Psikoterapiye dayalı süpervizyonun odağı, danışman adayının teorik bağlamda yetkinliğine odaklanır. Psikoterapiye dayalı modellerde, süpervizör danışman adayına bir vakayı belli bir bakış açısından kavramsallaştırmada rehberlik eder. Gelişimsel modeller ise danışman adayının gelişiminin süpervizyon altında gerçekleştiğini iddia eder. Gelişimsel modellerin bakış açısına göre, süpervizörler danışman adaylarının gelişim düzeylerini göz önünde bulundurmalıdırlar çünkü eğitimlerinde farklı seviyelerde bulunan danışman adayları farklı ihtiyaçlara sahip olacaktır. Son olarak, süpervizyon süreci (sosyal rol) modelleri, işlemin ne kadarını tanımlamayı amaçladıklarına ve kaç seviyeye sahip olduklarına bağlı olarak basit veya karmaşık olabilirler. En yaygın kullanılan süreç modellerinden biri olan ayrımcılık modeli, danışman adaylarının müdahale becerileri, kavramsallaştırma becerileri ve kişiselleştirme becerilerine odaklanırken, süpervizörün üç rolü değişimli olarak kullanmasını önerir; d (...truncated)