Analiza porównawcza stałych urządzeń gaśniczych - część I

TECHNIKA I TECHNOLOGIA mgr inż. Tomasz SOWA Zespół Laboratoriów Sygnalizacji Alarmu Pożaru i Automatyki Pożarniczej CNBOP ANALIZA PORÓWNAWCZA STAŁYCH URZĄDZEŃ GAŚNICZYCH - część I.* The analysis of fire extinguish systems – part I* Streszczenie Artykuł zawiera podstawowe informacje o stałych urządzeniach gaśniczych: wodnych, gazowych, i alternatywnych dla nich. Podstawowe informacje obejmują opis ogólny systemu, jego wady i zalety oraz typowe miejsca instalacji. Podstawą dla artykułu były informacje zebrane z pozycji literaturowych, doświadczeń projektantów, instalatorów, użytkowników i informacje uzyskanych od firm projektujących i wykonujących stałe urządzenia poszczególnych typów. Przeanalizowano elementy wpływające bezpośrednio i pośrednio na niezawodność, praktyczność i kosztowność poszczególnych systemów gaśniczych, takie jak m.in. koszt 1 m3 chronionej powierzchni, bezpieczeństwo ludzi, skuteczność działania. W ten sposób dokonana analiza pozwala wskazać, jakie elementy wpływają na optymalne wykorzystanie stałych urządzeń gaśniczych i jak wybrać odpowiedni środek gaśniczy w zależności od cech charakterystycznych powierzchni chronionej i priorytetów inwestora. Summary This article contains a basic information about fire extinguishing systems, especially: sprinklers and other systems based on water, gaseous and alternative systems. It includes introduction and overview of the systems, their advantages and disadvantages as well as application areas. Specialist literature, experience of the designers, fitters and users as well as information from producers of these systems were used by the author in order to write this paper. Elements which have the indirect influence on reliability, practical sense and cost of individual fire suppression systems (e.g. 1 m3 cost of a protected area), people security and effectiveness were discussed. This type of analysis leads to the conclusions, which can give the answer for the following problems: what elements are important for effectiveness of fire suppression and what suppression agents should be used in the case of various types of buildings and facilities such as manufactured homes, high-rise buildings, warehouse facilities and manufacturing facilities. Słowa kluczowe: tryskacze, mgła wodna, gaszenie, instalacje przeciwpożarowe, klasyfikacja SUG Key words : sprinklers, water mist, suppression, fire protection installations, fire extinguish systems classification Wstęp Poszukując wciąż nowych skuteczniejszych rozwiązań w zakresie stałych urządzeń gaśniczych, międzynarodowe korporacje, jak również firmy o zasięgu krajowym inwestują ogromne pieniądze, by wyniki ich prac trafiały w potrzeby klientów. *Strony w druku - 113-132 *Pages in print - 113-132 TECHNIKA I TECHNOLOGIA Obecnie istnieje szeroki wachlarz możliwości w zakresie stałych urządzeń gaśniczych. Klient może wybierać w zależności od potrzeb spośród: systemów bazujących na wodzie (urządzenia tryskaczowe, zraszaczowe, mgła wodna), systemów gazowych (inergen, FM-200, CEA 410, dwutlenek węgla itd.), lub systemów zabezpieczających działających na zasadzie inertyzacji (stała redukcja ilości tlenu w przestrzeniach). Określony system ma swoją grupę docelową w której może być zastosowany, aby mógł właściwie spełniać funkcję gaśniczą. Co więcej, urządzenia gaśnicze muszą być właściwie zaprojektowane przez przeszkolony i doświadczony personel, wykonane zgodnie z założeniami projektowymi i zaleceniami producenta systemu, oraz właściwie konserwowane. Każdy system posiada ograniczenia w zastosowaniu i niestety nie ma uniwersalnego systemu, który sprawdza się w każdych warunkach. Trudnym zadaniem jest nawet porównywanie ich wszystkich tylko pod jednym kątem, ponieważ takie analizy mogą doprowadzić do fałszywych wniosków niesłusznie dyskryminujących którekolwiek ze stałych urządzeń gaśniczych. Jednak przy właściwym podejściu do tematu możliwa jest konstruktywna analiza bazująca na porównaniu systemów pomiędzy sobą w ściśle określonym zakresie. Niniejszy artykuł ma na celu porównanie różnych rozwiązań z zakresu stałych urządzeń gaśniczych pod względem skuteczności gaśniczej, zakresu zastosowania, ograniczeń w stosowaniu, kosztów instalacji i eksploatacji oraz próba podziału systemów gaśniczych ze wskazaniem, przy spełnieniu jakich warunków optymalnie spełniają swoje zadanie. Klasyfikacja stałych urządzeń gaśniczych Klasyfikacja SUG-ów nie jest zadaniem prostym i efekty końcowe w zależności od przyjętych kryteriów mogą być diametralnie różne. Przykładem instalacji trudnej do klasyfikacji jest system zapobiegania pożarom poprzez obniżanie stężenia tlenu w pomieszczeniach chronionych. Metoda ta w gruncie rzeczy nie jest urządzeniem gaśniczym, ponieważ nie gasi lecz zapobiega powstaniu pożaru, czyli pełni funkcje profilaktyczną i w związku z tym nie może być zaliczana do urządzeń gaśniczych. Jednak systemy redukcji tlenu stają się bezpośrednią konkurencją dla SUG-ów, szczególnie tych przeznaczonych do gaszenia pożarów w pomieszczeniach typu: serwerownie, centrale telefoniczne i nie ujęcie ich w poniższym zestawieniu byłoby błędem, biorąc pod uwagę fakt, że ich rola w ochronie przeciwpożarowej prawdopodobnie będzie się zwiększać. W zestawieniu nie zostały umieszczone urządzenia gaśnicze halonowe, ponieważ obecnie są one wycofywane z użytku, choć ze względu na skuteczność są w bardzo ograniczonym stopniu stosowane, z zastrzeżeniem spełnienia określonych wymagań. *Strony w druku - 113-132 *Pages in print - 113-132 TECHNIKA I TECHNOLOGIA Przedstawiona poniżej klasyfikacja jest wynikiem przemyśleń autora i została skonstruowana w oparciu o kryterium wykorzystywanego przez poszczególne instalacje środka gaśniczego. Na rysunku 1 pokazano w postaci schematu blokowego klasyfikację stałych urządzeń gaśniczych. Ryc. 1. Klasyfikacja stałych urządzeń gaśniczych Źródło: Opracowanie własne autora. Charakterystyka systemów gaśniczych Stałe urządzenia gaśnicze tryskaczowe Urządzenia tryskaczowe od wielu lat znajdują zastosowanie przy ochronie życia ludzkiego oraz dóbr materialnych. Jeżeli urządzenie tryskaczowe zostało poprawnie zaprojektowane oraz wykonane i jest regularnie przeglądane i badane, to statystycznie w 80% zdarzeń do ugaszenia pożaru lub powstrzymania jego rozwoju wystarczą dwa tryskacze, a tylko w przypadkach bardzo szybko rozwijających się pożarów zdarza się, że otworzy się więcej tryskaczy.1 Korzyści płynące z zastosowania urządzenia tryskaczowego są bardzo różnorodne. Jest to urządzenie aktywne, które nie tylko wykrywa pożar, ale również zapobiega jego dalszemu rozprzestrzenianiu się i w niektórych przypadkach gasi pożar. Ponieważ wykrycie i gaszenie pożaru następuje we wczesnej fazie pożaru, to przez uruchomienie urządzeń alarmowych (np. DSO) możliwa jest skuteczniejsza ewakuacja ludzi z zagrożonej strefy. Bardzo istotny jest również fakt, że tryskacze ograniczając rozprzestrzenianie się pożaru i tym samym ułatwiają akcję ratowniczą prowadzoną przez straż pożarną.2 Istotną (...truncated)