La salute del christifidelis celiaco tra dieta gluten free e invalidità delle ostie quibus glutinum ablatum est

Stato, Chiese e Pluralismo Confessionale, Apr 2015

contributo sottoposto a valutazione SOMMARIO: 1. L’Eucarestia: “augusto” strumento per la salute deichristifideles nell’economia della salvezza - 2. La transustanziazione - 3. La malattia celiaca e l’unico rimedio terapeutico: la dieta gluten free - 4. Ilchristifidelis affetto dalla sprue celiaca tra dieta gluten free e pane mere triticeus - 5. Prime disposizioni sul divieto dell’uso di ostie quibus glutinum ablatum est - 6. La particola con “una minima quantità di glutine” - 7. Le vigenti prescrizioni sulla validità della materia eucaristica e l’uso di ostie a basso contenuto di glutine - 8. La normativa sulla comunione dei celiaci tra sospetti e apprezzamenti - 9. Ultime precisazioni sull’uso del pane con poca quantità di glutine - 10. Conclusioni. The health of the christifidelis celiac between diet gluten free and invalidity of the hosts quibus glutinum ablatum est. ABSTRACT: The communion of celiac has aroused the attention of the Congregation for the Doctrine of the Faith for the direct connection between gluten, cause of the disease, and bread mere triticeus, precious element of the Eucharist. The complex matter concerns the impelling urgency to allow the christifidelis celiac to follow a super stricte gluten free diet, necessary way to the protection of his mental and physical health, without expelling him from the eucharistic banquet, indispensable instrument of salvation of his own soul. Therefore, in the saving mission of the Church called to the salus animarum of every man, without discriminating exclusions, direct specific norms are emanated to harmonize the dogmatic demands, connected to the Eucharestic, and the therapeutic needs related to mental and physical health of the faithful with the disease. Such norms have faced the validity of the eucharistic matter sealing the invalidity of the hosts quibus glutinum ablatum est, with a meaningful evolution, during the time. It stays, nevertheless, the suspect of an exhaustive solution of the question that induces to wish new interventions.

Article PDF cannot be displayed. You can download it here:

https://riviste.unimi.it/index.php/statoechiese/article/download/4777/4851

La salute del christifidelis celiaco tra dieta gluten free e invalidità delle ostie quibus glutinum ablatum est

Stato, Chiese e pluralismo confessionale Rivista telematica (www.statoechiese.it), n. 12/2015 13 aprile 2015 ISSN 1971- 8543 Tiziana Di Iorio (aggregato di Diritto ecclesiastico dell’Università degli Studi di Teramo, Facoltà di Giurisprudenza) La salute del christifidelis celiaco tra dieta gluten free e invalidità delle ostie quibus glutinum ablatum est * SOMMARIO: 1. L’Eucarestia: “augusto” strumento per la salute dei christifideles nell’economia della salvezza - 2. La transustanziazione - 3. La malattia celiaca e l’unico rimedio terapeutico: la dieta gluten free - 4. Il christifidelis affetto dalla sprue celiaca tra dieta gluten free e pane mere triticeus - 5. Prime disposizioni sul divieto dell’uso di ostie quibus glutinum ablatum est - 6. La particola con “una minima quantità di glutine” - 7. Le vigenti prescrizioni sulla validità della materia eucaristica e l’uso di ostie a basso contenuto di glutine - 8. La normativa sulla comunione dei celiaci tra sospetti e apprezzamenti - 9. Ultime precisazioni sull’uso del pane con poca quantità di glutine - 10. Conclusioni. 1 - L’Eucarestia: “augusto” strumento per la salute dei christifideles nell’economia della salvezza La Chiesa, realtà visibile e spirituale1, è chiamata a promuovere la comunione dei christifideles e il mistero divino attraverso la parola, le opere * Contributo sottoposto a valutazione. In particolare “Unicus Mediator Christus Ecclesiam suam. sanctam, fidei, spei et caritatis communitatem his in terris ut compaginem visibilem constituit et indesinenter sustentat, qua veritatem et gratiam ad omnes diffundit” (Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio dogmatica de ecclesia, Lumen gentium, 21 novembris 1964, n. 8, in Acta Apostolicae Sedis, LVII (1965), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXV, p. 11 ss. La vera Chiesa, infatti, “est esse humanam simul ac divinam, visibilem invisibilibus praeditam, actione ferventem et contemplationi vacantem, in mundo praesentem et tamen peregrinam; et ita quidem ut in ea quod humanum est ordinetur ad divinum eique subordinetur, quod visibile ad invisibile, quod actionis ad contemplationem, et quod praesens ad futuram civitatem quam inquirimu” (Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio de Sacra liturgia, Sacrosanctum Concilium, 4 decembris 1963, n. 2, in Acta Apostolicae Sedis, LVI (1964), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXIV, p. 98 ss.). 1 Stato, Chiese e pluralismo confessionale Rivista telematica (www.statoechiese.it) n. 12/2015 13 aprile 2015 ISSN 1971- 8543 di apostolato e i sacramenti2, strumenti preminenti e ineludibili di salvezza e di santificazione del Popolo di Dio. Tra i sacramenti, l’Eucarestia3, “suapte natura incruentam esse divinae victimae immolationem”4, assume principale rilievo. Essa 2 Sullo specifico tema vedi, fra gli altri: A. DEL PORTILLO, Laici e fedeli nella Chiesa. Le basi dei loro statuti giuridici, Giuffrè, Roma, 1999, p. 64 ss.; D. CITO, La tutela dei diritti fondamentali del fedele nell’ordinamento canonico, in http://bibliotecanonica.net/docsad/btcadc. pdf, p. 1 ss.; J. HERVADA, LOMBARDÌA, El Derecho del Pueblo de Dios. Hacia un sistema de Derecho Canonico, vol. I, Ediciones Universidad de Navarra, Pamplona, 1970, p. 296 ss.; P.J. VILADRICH, Teoría de los derechos fundamentales del fiel, Ediciones Universidad de Navarra, Pamplona 1969. 3 JOHANNES PAULUS PP. II, presenta il Mistero Eucaristico come unico sacramento che evoca una triplice dimensione: “Est pariter Sacramentum-sacrificium, Sacramentumcommunio, Sacramentum praesentia”(Litterae encyclicae, Redemptor hominis, 4 martii 1979, n. 20, in Acta Apostolicae Sedis, LXXI (1979), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCLXXIX, p. 312). Tra i documenti più significativi vedi anche: Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio de Sacra liturgia, Sacrosanctum Concilium, 4 decembris 1963, cit., p. 97 ss.; Congretatio De Cultu Divino et disciplina sacramentorum, Instructio, Redemptionis sacramentum, 25 martii 2004, in Acta Apostolicae Sedis, XCIV (2004), Typis Vaticanis, Romae, MMIV, p. 549 ss.; Sacra Congregatio Rituum, Instructio de cultu misterii eucharistici, diei 25 maii 1967, in Acta Apostolicae Sedis, LIX (1967), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXVII, p. 539 ss.; Sacra Congregatio pro cultu divino, Instructio, Liturgicae instaurationes, diei 5 septembris 1970, in Acta Apostolicae Sedis, LXII (1970), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXX, p. 692 ss.; Congretatio De Cultu Divino et disciplina sacramentorum, Instructio de quibusdam normis circa cultum mysterii eucaristici, diei 3 aprilis 1980, in Acta Apostolicae Sedis, LXXII (1980), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXXX, p. 331 ss.; Congretatio De Cultu Divino et disciplina sacramentorum, Instructio quinta « ad exsecutionem Constitutionis Concilii Vaticani Secundi de Sacra Liturgia recte ordinandam » (ad Const. art. 36), diei 28 martii 2001, in Acta Apostolicae Sedis, XCIII (2001), Typis Vaticanis, Romae, MMI, p. 685 ss.; PAULUS PP. VI, Letterae Encyclicae, Mysterium fidei, diei 3 septembris 1965, in Acta Apostolicae Sedis, LVII (1965), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXV, p. 753 ss.; PAULUS PP. VI, Constitutio Apostolica, Missale Romanum, diei 3 aprilis 1969, in Acta Apostolicae Sedis, LXI (1969), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCLXIX, p. 217 ss.; IOANNES PAULI PP. II, Litterae Apostolicae Motu proprio datae, Sacramentorum sanctitatis tutela, diei 30 aprilis 2001, in Acta Apostolicae Sedis, XCIII (2001), Typis Vaticanis, Romae, MMI, p. 737 ss.; IOANNES PAULI PP. II, Litterae Encyclicae, Ecclesia de Eucharistia, diei 17 aprilis 2003, in Acta Apostolicae Sedis, XCV (2003), Typis Vaticanis, Romae, MMIII, p. 738 ss.; ID., Missale Romanum ex decreto sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli Pp. VI promulgatum, Ioannis Pauli Pp. II cura recognitum, diei 20 aprilis 2000, Typis Vaticanis, Romae, 2002; PIUS PP. XII, Litterae Encyclicae, Mediator Dei et hominum, 20 novembris 1947, in Acta Apostolicae Sedis, 39 (1947), Typis Polyglottis Vaticanis, Romae, MDCCCCXLVII, p. 521 ss. Per uno studio approfondito dell’evoluzione storico-dogmatica del sacrificio eucaristico vedi, fra gli altri: G. DE ROSA, L’Eucarestia dal Concilio di Trento al Vaticano II, in La Roma cattolica, 2002, vol. 3, 239-251; G. DE ROSA, Questo è il mio corpo. Questo è il mio sangue. L’istituzione 2 Stato, Chiese e pluralismo confessionale Rivista telematica (www.statoechiese.it) n. 12/2015 13 aprile 2015 ISSN 1971- 8543 identifica l’apice del culto cristiano “in qua ipsemet Christus Dominus continetur, offertur ac sumitur, et qua continuo vivit et crescit Ecclesia”5 e, se traduce e realizza l’unità del Popolo di Dio 6, porta finanche a compimento l’edificazione del Corpo di Cristo. Perciò i christifideles sono esortati alla ricezione di tale “salutare”7 sacramento, farmaco spirituale dell’intera comunità. La loro partecipazione all’augusto sacrificio8 tratteggi (...truncated)


This is a preview of a remote PDF: https://riviste.unimi.it/index.php/statoechiese/article/download/4777/4851
Article home page: https://doaj.org/article/420ceb4b83cc47ad8c5714fdb054e641

Tiziana Di Iorio. La salute del christifidelis celiaco tra dieta gluten free e invalidità delle ostie quibus glutinum ablatum est, Stato, Chiese e Pluralismo Confessionale, 2015, Volume 0, DOI: 10.13130/1971-8543/4777