Latest proposals of changes in the Republic of Poland Constitution

Pobrane z czasopisma Studia Iuridica Lublinensia http://studiaiuridica.umcs.pl Data: 11/02/2020 16:19:15 Studia Iuridica Lublinensia 2014, nr 22 Artykuły CS rySzarD ChruŚCiak Najnowsze propozycje zmian w Konstytucji rP Latest proposals of changes in the Republic of Poland Constitution M D WPROWADZENIE otychczasowy przebieg rozpoczętej jesienią 2011 r. VII kadencji Sejmu cechuje się brakiem formalnych inicjatyw ustawodawczych, których przedmiotem byłyby zmiany w obowiązującej Konstytucji RP U z 1997 r.1 Można też uznać, że ze strony podmiotów dysponujących prawem inicjatywy ustawodawczej w zakresie wniesienia projektu zmian w ustawie zasadniczej nie ma zapowiedzi świadczących o przygotowywaniu czy choćby planowaniu prac nad tego rodzaju inicjatywami. Nie oznacza to oczywiście wykluczenia możliwości pojawienia się projektów nowelizacji Konstytucji RP. Projekty takie mogą się bowiem narodzić, nawet jeśli nie były wcześniej planowane czy przygotowywane. Nie można również wykluczyć, że inicjatywa zmiany ustawy zasadniczej zostaje niejako wymuszona, mimo że pierwotnie nie była przewidywana.2 Jest to sytuacja odmienna od praktyki poprzedniej – VI kadencji (2007–2011), kiedy to w jej początkowym okresie (2008–2009) wniesiono 4 projekty zmian w Konstytucji RP. W całej kadencji do Sejmu wpłynęło 7 projektów nowelizacji obowiązującej ustawy zasadniczej. Ponadto przedstawione zostały stosunkowo liczne propozycje zmian wraz z propozycjami obejmującymi pełne teksty nowych konstytucji. Szerzej por. R. Chruściak, Prace konstytucyjne w latach 2008–2011, Warszawa 2013. 2 Podczas pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1236) przedstawiciele w zasadzie wszystkich klubów poselskich, poza klubami koalicji rządowej, podnosili – choć z rożną intensywnością – zarzut niekonstytucyjności przedłożonego projektu ustawy. W tej sytuacji przedstawiciel klubu Solidarna Polska poseł L. Dorn namawiał do „podjęcia dyskretnvch konsultacji, czy zmiana konstytucji jest możliwa”, i do tego, aby obóz władzy rozpoczął „proces konsultacyjny, jeżeli chodzi o zmianę konstytucji”. Por. Sprawozdanie stenograiczne z 38 posiedzenia Sejmu w dniu 17 kwietnia 2013 r., s. 109. 1 Pobrane z czasopisma Studia Iuridica Lublinensia http://studiaiuridica.umcs.pl Data: 11/02/2020 16:19:15 Ryszard Chruściak 432 U M CS Brak w początkowym okresie VII kadencji Sejmu inicjatyw ustawodawczych, znajdujących wyraz w postaci formalnie wniesionych projektów, nie może być jednak utożsamiany z brakiem jakichkolwiek przedsięwzięć dotyczących zmian w Konstytucji RP. Wiosną 2013 r. widoczną aktywność przejawiają bowiem podmioty nieposiadające samodzielnej zdolności do formalnego wniesienia projektu zawierającego zmiany w obowiązującej ustawie zasadniczej. Chodzi w szczególności o polityków Solidarnej Polski Zbigniewa Ziobry oraz Ruchu Palikota.3 Ruch Palikota zapowiadał przygotowanie na początek maja projektu zmian w Konstytucji RP. W praktyce 3 maja 2013 r. miała miejsce tylko debata ekspertów4 poświęcona kwestii nowelizacji obowiązującej ustawy zasadniczej. W podsumowaniu tej debaty stwierdzono, iż „ustawę zasadniczą można zmienić, ale z umiarem”. Jako regulacje wymagające nowelizacji wskazano zwłaszcza dotyczący stosunków państwo–Kościół art. 25 oraz zawierający skargę konstytucyjną art. 79. Podważano także zasadność dalszego utrzymywania Senatu. Jeżeli chodzi o egzekutywę, to wskazywano na konieczność wzmocnienia Rady Ministrów i ograniczanie kompetencji i pozycji ustrojowej Prezydenta RP, zwłaszcza przez odejście od wyborów powszechnych. Dodano również, iż ewentualna zmiana Konstytucji RP powinna być związana z procesem redeiniowania Unii Europejskiej, który będzie trwać w najbliższych latach.5 Tak więc w wyniku debaty nie została przygotowana skonkretyzowana propozycja zmian. Trudno też przesądzić, czy propozycja taka zostanie przygotowana w najbliższym czasie. Zdecydowanie dalej idące stanowisko w odniesieniu do kwestii nowelizacji obowiązującej ustawy zasadniczej zostało wyrażone przez Solidarną Polskę Zbigniewa Ziobry. Czołowi politycy tej partii politycznej 3 maja 2013 r. przedstawili publicznie dokument, który nosi tytuł „Nowa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej”.6 Z punktu widzenia zagadnienia projektów i propozycji wprowadzenia zmian w Konstytucji RP z 1997 r. dokument ten zasługuje na uwagę i analizę kluczowych rozwiązań w nim zawartych. Klub Parlamentarny Ruchu Palikota liczy 40 posłów, a Klub Parlamentarny SP – 17 posłów. W debacie uczestniczyli profesorowie: E. Łętowska, J. Hartman i R. Markowski. 5 Por. Podsumowanie debaty ekspertów: Czy i jak zmieniać Konstytucję? – w 222 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja, www.ruchpolikora.org.pl/aktualności (2013/05–08). Por. również: Konstytucja według Ziobry i Palikota, „Rzeczpospolita”, 2–3 maja 2013, a także: E. Olczyk, Pora na zmianę konstytucji, „Rzeczpospolita”, 10 maja 2013. 6 Por. www.solidarna.org.pl. 3 4 Pobrane z czasopisma Studia Iuridica Lublinensia http://studiaiuridica.umcs.pl Data: 11/02/2020 16:19:15 Najnowsze propozycje zmian w Konstytucji RP 433 PROPOZYCJA KONSTYTUCYJNA SOLIDARNEJ POLSKI ZBIGNIEWA ZIOBRY U M CS Charakterystyka ogólna Choć analizowana propozycja została określona jako „Nowa Konstytucja”, to trzeba uznać, iż jest to nazwa zdecydowanie na wyrost. Wynika to przede wszystkim z tego, że propozycja ta nie jest nową oryginalną koncepcją ustawy zasadniczej. Jest bowiem jedynie zbiorem zmian w poszczególnych przepisach Konstytucji RP z 1997 r. Najbardziej uderzającą cechą tej propozycji jest niemal pełne powtórzenie systematyki obowiązującej ustawy zasadniczej. Przede wszystkim powtórzona została bez zmian konstrukcja rozdziałów. W rozdziale II zachowana została konstrukcja podrozdziałów. To samo co do zasady dotyczy również podrozdziałów w rozdziale IV poświęconym parlamentowi, a także podrozdziałów w rozdziale VIII (sądy i trybunały). Nowy podrozdział dodano jedynie w rozdziale IX regulującym organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Bardzo istotną cechą analizowanej propozycji jest bardzo daleko idące powtórzenie konstrukcji, a także treści większości artykułów Konstytucji RP. Należy dodać, iż propozycja Solidarnej Polski zawiera uzasadnienie, choć liczy ono tylko kilka stron. Uzasadnienie to rozpoczyna sie od wskazania, że przygotowane zmiany mają przede wszystkim na celu: – usprawnienie działania władzy wykonawczej przez wprowadzenie systemu prezydenckiego, – zapewnienie równości wszystkich wobec prawa, – zwiększenie wpływu obywateli na kształt prowadzonej polityki, – zmniejszenie kosztów funkcjonowania państwa. Propozycje zmian w Preambule i rozdziale I i II Propozycja nie zawiera żadnych zmian w Preambule. Jeżeli chodzi o rozdział I, to zaproponowane zostały dwie zmiany. Są to zmiany dotyczące art. 10 i art. 18. Proponowaną nowelizację art. 10 należy uznać za jedną z najbardziej znaczących nowości w całej propozycji. Przedł (...truncated)