Sprawozdanie za rok 2004
Zagadnienia F ilozoficzne
w Nauce
XXXVI (2005)
VIII KRAKOWSKA KONFERENCJA METODOLOGICZNA
VIII Krakowska Konferencja Metodologiczna (KKM), której
tytuł brzmiał: Informacja a rozumienie, podzielona została na
dwie części.
Pierwsza z nich obejmowała dyskusję panelową, która odbyła
się jeszcze w 2002 r. Pierwotnie miała ona stanowić wstęp do
dyskusji na forum internetowym (zob. Ł. Skrobot, „Sprawozda
nie z I części Krakowskiej Konferencji Metodologicznej”, Semina
Scientiarum, 2 (2003), 79-82). Niestety nie udało się w pełni zre
alizować planów związanych z prowadzeniem dyskusji w Interne
cie, w związku z czym Krakowska Konferencja Metodologiczna
powróciła do swej dawnej formuły, poszerzyło się równocześnie
grono organizatorów. Obok Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych
i Instytutu Informatyki UJ pojawiła się Polska Akademia Umie
jętności, która objęła rolę gospodarza, Konferencja odbyła się
w ramach Krakowskiego Festiwalu Nauki.
W dniach 14-15 maja 2004 r. w przestronnej auli Polskiej
Akademii Umiejętności odbyła się druga część VIII Krakowskiej
Konferencji Metodologicznej.
Podczas Konferencji w czasie 7 sesji zaprezentowano 11 refe
ratów i przeprowadzono 2 dyskusje. Otwarcia konferencji dokonał
prof. A. Białas (prezes PAU).
W pierwszym dniu (14 maja 2004 r.) w sesji przedpołudniowej
wystąpił prof. R. Duda (Instytut Matematyczny UWr.) z refera
tem Jaką informację o śmiecie niesie probabilistyczny opis zjawisk
w nim zachodzących? oraz prof. W. Marciszewski (Katedra Lo
giki, Informatyki i Filozofii Nauki UwB) z referatem Wolny ry
nek jako system przetwarzania informacji. Uwagi w nawiązniu do
sporu Hayek-Lange.
Z DZIAŁALNOŚCI OBI
135
Podczas drugiej sesji referat pt. Informacja a wiedza wygłosiła
prof. E. Kałuszyńska (Instytut Filozofii i Socjologii PAN z War
szawy). Następnie zapowiedziany był referat prof. J. Jadackiego
(Instytut Filozofii UW). Referat ten obfitował w liczne niespo
dzianki, wynikające z nietypowej formy prezentowanych treści
i obecności niezapowiedzianego wcześniej drugiego referenta, któ
rym okazała się A. Brożek (PAT, Kraków).
Ostatnia sesja tego dnia obejmował a referat dr. hab. S. Kra
jewskiego (Instytut Filozofii UW) Jak wzmocnić test Turinga?
oraz dyskusję na temat Informacja a nauczanie, w której udział
wzięli prof. K. Musioł (Prorektor UJ, Instytut Fizyki UJ), prof.
A. Pelczar (Instytut Matematyki UJ), dr Jacek Urbaniec (Insty
tut Informatyki UJ).
Drugi dzień konferencji (15 maja 2004 r.) podzielony został na
cztery sesje. W pierwszej sesji przedpołudniowej prof. M. Tempczyk (Instytut Filozofii UMK) przedstawił referat Od informacji
statystycznej do kwantowej, a dr K. Wojtowicz (Instytut Filozfii UW) wygłosił referat Modele obliczeń a filozofia matematyki
Podczas drugiej sesji odbyła się dyskusja na temat Informacja
w biologii, w której udział wzięli prof. A. Koj (Wydział Biotech
nologii UJ), prof. J. Weiner (Instytut Nauk i Środowisku UJ),
prof. W. Korohoda (Wydział Biotechnologii UJ).
Trzecia sesja składała się z dwóch referatów: dra R. Poczobuta (Katedra Filozofii UwB) pt. Informacja fenomenalna oraz
dra hab. M. Hetmańskiego (Instytut Filozofii UMCS) pt. Negentropijny charakter percepcji ludzkiej.
Ostatnia sesja obejmowała również dwa referaty. Pierwszy, za
tytułowany Między materią a formą, wygłosił dr M. Tałasiewicz
(Instytut Filozofii UW). Ostatni referat pt. O rozumieniu teorii
fizycznej na przykładzie szczególnej teorii względności wygłosił dr
hab. L. Sokołowski (Obserwatorium Astronomiczne UJ). Konfe
rencję zamknął ks. prof. M. Heller.
•
«>
•
, y
•*•
.
•
•
* ,
>
,
*
'
•
•
i */*•
•
.
•
'
_
,•
* ••
/
,
•
.
,
•
■,
*
t
;
•
..
*•
.
.
•
,
•
%
V
_■. •
.
'
136
Z DZIAŁALNOŚCI OBI
SYMPOZJUM W PASIERBCU
W dniach 24-25 kwietnia 2004 r. uczestnicy Seminarium Fi
lozofii Przyrody przy Wydziale Filozoficznym PAT zorganizowali
w gościnnym Pasierbcu trzecie już z kolei wiosenne Sympozjum.
Tym razem zgłoszone referaty podzielone zostały na cztery grupy
tematyczne. Na dwóch sesjach sobotnich (24 kwietnia 2004 r.)
zatytułowanych „Mind & Body Problem” prezentowano szero
kie spektrum zagadnień związanych z tytułowym tematem. Nie
dzielne sesje miały odmienny charakter — pierwsza dotyczyła hi
storii relacji: nauka a metafizyka, druga omawiała relację nauki
i metafizyki z perspektywy współczesnej nauki. Część materia
łów z Sympozjum zostanie opublikowana w czasopiśmie Semina
Scientiarum nr 4.
FESTIWAL NAUKI
W 2004 r. Ośrodek Badań Interdyscyplinarych po raz pierw
szy włączył się w przygotowania Festiwalu Nauki, organizowanego
przez środowiska akademickie Krakowa. Oprócz opisanej już Kon
ferencji Metodologicznej, członkowie OBI uczestniczyli w dyskusji
panelowej pt. „Granice Nauki”, która odbyła się w dniu 11 maja
2004 r.
Wieczorową porą w pięknej auli Collegium Novum UJ zgro
madziła się liczna grupa słuchaczy, wśród których dominowali stu
denci i doktoranci. Dyskusję poprowadził ks. dr hab. J. Mączka.
Grono prelegentów składało się z czterech osób: prof, dr hab. Ma
rek Kutschera i prof, dr hab. Marek Jeżabek reprezentowali In
stytut Fizyki Jądrowej PAN, prof, dr hab. Andrzej Staruszkiewicz
— Uniwersytet Jagielloński. Przedstawicielem Papieskiej Akade
mii Teologicznej i OBI był ks. prof. Michał Heller. Prelegenci re
prezentowali nauki fizyczne (od fizyki cząstek elementarnych po
kosmologię), w związku z czym w dyskusji często odwoływano się
do przykładów z różnych gałęzi fizyki.
Dyskusja rozwijała się wokół różnorodnych problemów, które
mogą być kojarzone z zagadnieniem granic nauki — począwszy
Z DZIAŁALNOŚCI OBI
137
od ograniczeń tkwiących w samym badaczu, poprzez ograniczenia
socjologiczne, techniczne, fizyczne i teoretyczne. M. Heller pod
kreślił również znaczenie problemu granic wynikających z natury
metody matematyczno-empirycznej. Jak widać z tego krótkiego
streszczenia treść dyskusji była bardzo bogata. Rozległość pre
zentowanej tematyki ukazywała dobitnie, jak złożonym przedsię
wzięciem jest nauka.
Dyskusja od samego początku była ożywiona. Jej przebieg
angażował zarówno prelegentów, jak i słuchaczy — niepostrzeże
nie upłynęły prawie dwie godziny. Miejmy nadzieję, że w kolejnej
edycji Festiwalu Nauki udział OBI będzie równie owocny.
DZIAŁALNOŚĆ WYDAWNICZA
.
•
.
.
*
’
.
.
.’
.
’
/’ .%
W roku 2004 Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych prowadził
ożywioną działalność wydawniczą. We współpracy z wydawnic
twem Biblos wydano kolejne zeszyty Zagadnień Filozoficznych
w Nauce oraz 4 pozycje w serii Rozprawy OBI, dzięki czemu seria
ta liczy obecnie 18 prac. Wydano również jedną pracę zbiorową.
W serii Rozprawy OBI ukazały się następujące pozycje:
•
.
.
.
•
r.
•
:
T
•
/•
’•
•
J
.
\
,4
..
•
•
•
*
,
:
•:*
’*
*
;;
• Anna Brożek, Symetria w muzyce, czyli o pierwiastku racjo
nalnym w komponowaniu dzieł muzycznych;
• Teresa Obolevitch, Nauka w poszukiwaniu metafizyki.
Aspekty poznania naukowego w teorii wiedzy integralnej
Włodzimierza Sołowjowa;
• Maria Piesko, Naukowa metafizyka Zygmu (...truncated)