بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر وب، رایانه و یادگیری سیار بر مهارت تفکر انتقادی و تفکر خلاق دانشجویان دانشگاه‏های استان مازندران

‫ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ﺑﺮ ﻣﻬﺎرت ﺗﻔﮑﺮ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎدي و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎي اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران‬ ‫آﻣﻨﻪ اﻣﺎنزاده*‪1‬؛ ﻣﻨﺼﻮر ﻧﻌﻤﺎناف‬ ‫‪2‬‬ ‫درﯾﺎﻓﺖ‪1394/02/24 :‬‬ ‫ﭘﺬﯾﺮش‪1394/06/31 :‬‬ ‫ﭼﮑﯿﺪه‬ ‫ﻫﺪف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش‬ ‫ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ﺑﺮ ﻣﻬﺎرت ﺗﻔﮑﺮ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎدي و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎي اﺳﺘﺎن‬ ‫ﻣﺎزﻧﺪران اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ از ﻧﻈﺮ ﻫﺪف‪ ،‬ﮐﺎرﺑﺮدي و‬ ‫از ﻧﻈﺮ ﻣﺎﻫﯿﺖ‪ ،‬ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ و از ﻧﻈﺮ روش‪ ،‬زﻣﯿﻨﻪﯾﺎﺑﯽ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎﻣﻌﮥ آﻣﺎري ﺷﺎﻣﻞ ﮐﻠﯿﮥ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن داﻧﺸﮕﺎه‪-‬‬ ‫ﻫﺎي اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران در ﺳﺎل ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ‪ 1391-92‬ﺑﻪ‬ ‫ﺗﻌﺪاد ‪ 312586‬ﻧﻔﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻤﻮﻧﻪ‪-‬‬ ‫ﮔﯿﺮي ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﺧﻮﺷﻪاي‪ ،‬ﺳﻪ واﺣﺪ داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ اﻧﺘﺨﺎب‬ ‫و ﺑﺎ روش ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻃﺒﻘﻪاي ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد‬ ‫‪ 385‬ﻧﻔﺮ داﻧﺸﺠﻮ در دو ﮔﺮوه ﻣﺮدان و زﻧﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ آﻣﺎري اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﺑﺰار ﮔﺮدآوري اﻃﻼﻋﺎت‪،‬‬ ‫در دو ﺑﻌﺪ ﺗﻔﮑﺮ اﻧﺘﻘﺎدي و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق اﺳﺖ‪ .‬رواﯾﯽ‬ ‫ﺻﻮري و ﻣﺤﺘﻮاﯾﯽ آن ﺑﻪ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن اﻣﺮ رﺳﯿﺪه و‬ ‫ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ آن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎي ﮐﺮوﻧﺒﺎخ‬ ‫‪ 0/86‬اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ از آزﻣﻮنﻫﺎي ﺗﺤﻠﯿﻞ‬ ‫وارﯾﺎﻧﺲ و ‪ t‬ﺗﮏ ﻧﻤﻮﻧﻪاي‪ t ،‬ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻓﺮﯾﺪ ﻣﻦ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎدهﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش‬ ‫ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ﺑﺮ ﻣﻬﺎرت ﺗﻔﮑﺮ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎدي و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﻣﻌﻨﺎدار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و‬ ‫ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ﺑﺮ ﺗﻔﮑﺮ اﻧﺘﻘﺎدي و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق‬ ‫داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﻨﺴﯿﺖ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫واژﮔﺎن ﮐﻠﯿﺪي‪ :‬آﻣﻮزش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و‬ ‫ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر‪ ،‬ﺗﻔﮑﺮ اﻧﺘﻘﺎدي‪ ،‬ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق‪ ،‬داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﮥ ﻣﺤﻘﻖ ﺳﺎﺧﺘﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ داراي ‪ 22‬ﺳﺆال‬ ‫‪ .1‬داﻧﺸﺠﻮي دﮐﺘﺮي ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي آﻣﻮزﺷﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه آﻣﻮزﮔﺎري ﺗﺎﺟﯿﮑﺴﺘﺎن )*ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل( ‪‬‬ ‫‪ .2‬اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه آﻣﻮزﮔﺎري ﺗﺎﺟﯿﮑﺴﺘﺎن‬ ‫‪ 58‬ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﯽ ‪ -‬ﭘﮋوﻫﺸﯽ‪ ،‬ﭘﮋوﻫﺶ در ﯾﺎدﮔﯿﺮي آﻣﻮزﺷﮕﺎﻫﯽ و ﻣﺠﺎزي‪ ،‬ﺳﺎل ﺳﻮم‪ ،‬ﺷﻤﺎره ﻧﻬﻢ‪ ،‬ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ‪94‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﻓﻦآوري اﻃﻼﻋﺎت و ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﻣﺮوز ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫اﺑﺰاري ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪ در ﺧﺪﻣﺖ ﺑﺸﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻫﻤﻪ اﻣﻮر‬ ‫را در اﮐﺜﺮ ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺟﻬﺎن ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻧﻔﺠﺎر اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﺷﯿﻮه‬ ‫ﭘﯿﭽﯿﺪة ﮐﺎر و زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺸﺮ در ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ دارد‬ ‫)ﮔﻞاﻓﺸﺎﻧﯽ‪ .(1389 ،‬ﻓﻦآوري اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻤﭽﻮن‬ ‫آﺧﺮﯾﻦ دﺳﺘﺎورد ﻓﻦآوراﻧﻪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﻀﻮر ﮔﺴﺘﺮده‬ ‫در ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎ و روﯾﺪادﻫﺎي‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ‪ ،‬ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﭘﺮﺳﺶ ﺧﺮدﻣﻨﺪاﻧﻪ ﯾﺎ ﻓﻠﺴﻔﯽ‬ ‫اﺳﺖ )ﺿﺮﻏﺎﻣﯽ‪ ،‬ﻋﻄﺎران‪ ،‬ﻧﻘﯿﺐزاده و ﺑﺎﻗﺮي‪.(1386 ،‬‬ ‫ﻓﻦآوري ﻧﻮﯾﻦ در دﻧﯿﺎي ﮐﻨﻮﻧﯽ ﻣﺘﻨﻮع اﯾﻦ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ را‬ ‫دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪ آﻣﻮزش و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﺆﺛﺮ آﻣﻮزﺷﯽ را‬ ‫ﺗﺴﻬﯿﻞ ﮐﻨﻨﺪ )ﮐﺎﯾﺮك وود‪ 1‬و ﭘﺮاﯾﺲ‪ .(2005 ،2‬ﻓﻦآوري‬ ‫اﻃﻼﻋﺎ ت‪ 3‬و ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺸﺎرﮐﺖﻫﺎي‬ ‫ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ در آﻣﻮزش و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺣﺮﻓﻪاي آﻣﻮزش‬ ‫ﺣﻤﺎﯾﺖ ﮐﻨﺪ )زﻣﺎﻧﯽ‪ ،‬ﮐﺮﯾﻤﯽ‪ .(1386 ،‬در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ‬ ‫ﻓﻦآوريﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ وارد ﺷﺪه در ﺣﻮزة آﻣﻮزش‬ ‫ﮔﺴﺘﺮة وﺳﯿﻌﯽ از روشﻫﺎي ﯾﺎدﮔﯿﺮي و ﻣﻬﺎرت‬ ‫آﻣﻮزﺷﯽ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮان را اﯾﺠﺎد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﻓﻦآوري ﺟﺪﯾﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ روش ﮐﺎرﺑﺮدي‪ ،‬آﻣﻮزش‬ ‫اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ‪ 4‬اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر از آﻣﻮزش اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫راﯾﺎﻧﻪ‪ ،‬اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ‪ ،‬دﯾﺴﮏﻫﺎي ﭼﻨﺪ رﺳﺎﻧﻪاي‪ ،‬ﻧﺸﺮﯾﻪﻫﺎي‬ ‫اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ‪ ،‬ﺧﺒﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻣﺠﺎزي و ﻧﻈﺎﯾﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﻫﺪف ﮐﺎﺳﺘﻦ از رﻓﺖ و آﻣﺪﻫﺎ‪ ،‬ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در وﻗﺖ و‬ ‫ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﮐﺎﻫﺶ اﺗﻼف اﻧﺮژي ﺿﻤﻦ ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺑﻬﺘﺮ و‬ ‫ﻣﺆﺛﺮﺗﺮ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬اﯾﻦ روش داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن را‬ ‫ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﺎن از ﺧﻮد ﺧﻼﻗﯿﺖ‪ ،‬ﻧﻮآوري و‬ ‫ﮐﻨﺠﮑﺎوي ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻧﺸﺎن ﺑﺪﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪1. Wood‬‬ ‫‪2. Prass‬‬ ‫‪3. Information Commuonication Technology‬‬ ‫‪4. E-Learning‬‬ ‫ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﯾﺎد ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻓﻦآوريﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ و ﺳﺮﯾﻊ دﺳﺖ ﯾﺎﺑﻨﺪ‪ .‬اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫ﻓﻦآوريﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ و ارﺗﺒﺎﻃﺎﺗﯽ در آﻣﻮزش‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ‪،‬‬ ‫اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ‪،‬‬ ‫ﻧﺸﺮﯾﻪﻫﺎي‬ ‫اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ‬ ‫و‬ ‫ﺧﺒﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻣﺠﺎزي ﻧﻈﺎﯾﺮ اﯾﻦﻫﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف‬ ‫ﮐﺎﺳﺘﻦ از رﻓﺖ و آﻣﺪﻫﺎ و ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در وﻗﺖ و‬ ‫ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﺿﻤﻨﺎً ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺑﻬﺘﺮ و آﺳﺎنﺗﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫)ﺻﺎﻟﺤﯽ‪ ،‬ﻗﻠﺘﺎش‪ ،‬آزادﻣﻬﺮ‪ .(1389 ،‬ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ‪،‬‬ ‫‪5‬‬ ‫ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺑﻪ ﮐﻤﮏ اﺑﺰارﻫﺎي راﯾﺎﻧﻪاي ﺑﯽﺳﯿﻢ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫راﯾﺎﻧﻪي دﺳﺘﯽ‪ ،‬دﺳﺘﯿﺎر دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ ﺷﺨﺼﯽ و ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه‬ ‫)ﺣﺘﯽ راﯾﺎﻧﻪ ﻫﻤﺮاه و راﯾﺎﻧﻪﻫﺎي ﺷﺨﺼﯽ( اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﯿﺎن‬ ‫دﯾﮕﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ‪ ،‬ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر‪ ،‬ﯾﺎدﮔﯿﺮي ارﺗﺒﺎط‬ ‫ﺑﯽﺳﯿﻢ ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد اﺳﺖ‪ .‬ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر‪ ،‬زﯾﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ‬ ‫ﯾﺎدﮔﯿﺮي اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ اﺳﺖ )ﻓﺘﺢﻧﮋاد‪ .(1386 ،‬ﯾﮑﯽ از‬ ‫اﺻﻄﻼﺣﺎﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎر ﯾﺎدﮔﯿﺮي اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮏ‬ ‫‪5‬‬ ‫ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ راﯾﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ‬ ‫روش ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﻌﻠﻢ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ وي را از‬ ‫وﻇﺎﯾﻒ ﻣﻌﻤﻮل ﺧﻮد ﺟﺪا ﺳﺎزد و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ‬ ‫ﻓﺮاﮔﯿﺮان اﯾﻦ ﻓﺮﺻﺖ را ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮاد آﻣﻮزﺷﯽ در‬ ‫ﺗﻤﺎم اوﻗﺎت و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ دﺳﺘﺮﺳﯽ داﺷﺘﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﻘﺶ و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻣﻌﻠﻢ از ﯾﮏ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎلدﻫﻨﺪة ﻣﻄﻠﻖ داﻧﺶ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺮﺑﯽ و ﺗﺸﻮﯾﻖﮐﻨﻨﺪه‬ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ )ﻓﺘﺢﻧﮋاد‪ .(1386 ،‬ﻓﻦآوريﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ از‬ ‫ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮﻫﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ آﻣﻮزﮔﺎر‬ ‫ﺑﻪ داﻧﺶآﻣﻮز ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺑﺮاﻧﮕﯿﺰاﻧﻨﺪه و‬ ‫ﻣﺤﺮك ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ داﻧﺶآﻣﻮزان را ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﻣﺬاﮐﺮه و‬ ‫ﺗﻔﮑﺮ اﻧﺘﻘﺎدي ﺑﺮاﻧﮕﯿﺰﻧﺪ )ﺑﮑﺲ ‪ .(2003 ،‬ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از‬ ‫‪6‬‬ ‫روشﻫﺎي آﻣﻮزش اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮏ ﮐﻪ ﺷﺒﯿﻪ ﺑﻪ )درﻣﺎن‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ‪ /‬رﻓﺘﺎري( اﺳﺖ آﻣﻮزش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب اﺳﺖ‬ ‫‪7‬‬ ‫ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺷﯿﻮه‪ ،‬ﻣﻔﺎد و ﻣﺤﺘﻮاي آﻣﻮزﺷﯽ از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫‪5. M-learning‬‬ ‫‪6. Bax‬‬ ‫‪7. Web-Based –learning‬‬ ‫آﻣﻨﻪ اﻣﺎنزاده؛ ﻣﻨﺼﻮر ﻧﻌﻤﺎناف‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ وب‪ ،‬راﯾﺎﻧﻪ و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﯿﺎر ﺑﺮ ﻣﻬﺎرت ‪59 ...‬‬ ‫اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ و ﺑﻪ وﺳﯿﻠﮥ ﻣﺮورﮔﺮ وِب ﺑﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﻣﻨﺘﻘﻞ‬ ‫ﺑﺎ اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮي‪ ،‬ﻧﻮآوري و ارزش اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻫﻤﺮاه‬ ‫ﻧﻮع »ﺑﺪون ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺸﺨﺺ«‪ ،‬ﮔﺮاﯾﺶ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮ اﮐﺘﺸﺎف‬ ‫و ﺑﯿﻦ ﺗﻤﺎم اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻣﺸﺘﺮك اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻗﺪرت‬ ‫ﯾﺎﻓﺘﻦ آن‪ .‬اراﺋﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﮑﺎﻟﯿﻔﯽ ﺑﻪ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫ﺗﻮأم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻗﺪرت اﺳﺘﺪﻻل ذﻫﻨﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫‪2‬‬ ‫)‪ (2003‬ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ از ﻓﻦآوري اﻃﻼﻋﺎت و ارﺗﺒﺎﻃﺎت‬ ‫ﻣﯽآﯾﺪ ﻣﻬﺎرت ﺗﻔﮑﺮ آﻓﺮﯾﻨﻨﺪه و ﺧﻼق ﺧﻠﻖ آﺛﺎر ﺟﺪﯾﺪ‪،‬‬ ‫ﺗﺼﻮﯾﺮﺳﺎزي از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت در ذﻫﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻔﮑﺮ‬ ‫ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪﻋﻨﻮان اﺑﺰارﻫﺎي ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﺧﻼق‪ ،‬از ﭘﯿﭽﯿﺪهﺗﺮﯾﻦ و ﻋﺎﻟﯽﺗﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮهﻫﺎي ذﻫﻦ‬ ‫اﺑﺰارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﺮدازش اﻃﻼﻋﺎت‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﻦ‬ ‫آدﻣﯽ اﺳﺖ؛ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﺗﺨﯿﻞ و ﺷﻬﻮد اﺳﺖ و‬ ‫آنﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد؛ ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﻧﺮماﻓﺰار وبﺳﺎزي ﺑﻪ‬ ‫اﯾﺠﺎد اﯾﺪهﻫﺎي ﻧﻮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد )ﮔﻠﮑﺎري‪ ،‬راﺳﺘﮕﻮ‪،‬‬ ‫ﻣﺨﺼﻮص ﺧﻮدﺷﺎن اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪ و اﯾﺪهﻫﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ‬ ‫ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي و ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ‬ ‫اﺻﻠﯽ ﺷﻨﺎﺧﺖ و اراﺋﮥ راهﺣﻞﻫﺎي ﻣﻤﮑﻦ در ﻫﻨﮕﺎم‬ ‫ﻫﺮﯾﮏ از آنﻫﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻓﺮد‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎ و رﻣﻮزي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺑﺎ آن ﻣﯿﺰان‬ ‫ﺷﺪه ﺧﻮد درﯾﺎﺑﺪ )ﺳﯿﻒ‪ .(1380 ،‬ﻻوﻟﺲ‪(2003) 3‬‬ ‫ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪» .‬ﺗﻔﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ‬ ‫ذﻫﻨﯽ ﯾﺎدﮔﯿﺮﻧﺪﮔﺎن را ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻋﻤﺪه ﺧﻼﻗﯿﺖ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد )آلﺣﺴﯿﻨﯽ‪ .(1384 ،‬در ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﯾﺎدﮔﯿﺮي از‬ ‫و ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺮ ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺧﺎﺗﻤﻪ‬ ‫از ﻓﻦآوري ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ و اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ و ﺳﻬﻮﻟﺖ‬ ‫اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ )داﯾﻠﻦ‪ .(2003 ،1‬ﻻﯾﻢ و ﭼﺎي‬ ‫داﻧﺶ ﯾﺎ ﺑﺮاي ﻋﯿﻨﯿﺖ دادن ﺑﻪ ادراك ﻓﺮد ﻣﯽﺗﻮان از‬ ‫داﻧﺶآﻣﻮزان اﯾﻦ اﻣﮑﺎن را ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺻﻔﺤﺎت وب‬ ‫ﺟﻬﺎن ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ )رﺣﻤﺎﻧﯽ‪ .(1388 ،‬ﺗﻔﮑﺮ‪ ،‬ﻣﺤﻮر‬ ‫ﻣﻮاﺟﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻔﮑﺮ داراي ﻋﻨﺎﺻﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺧﻮد را ﮔﺴﺘﺮش داده‪ ،‬آﻣﻮﺧﺘﻪﻫﺎﯾﺸﺎن را‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻔﮑﺮ درﻫﻤﮥ اﺑﻌﺎد زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺸﺮي ﺑﺮوز ﮐﺮده‬ ‫آﮔﺎﻫﯽ و اﻃﻼﻋﺎت ذﻫﻦ اﻓﺮاد ﺑﺎ رﺷﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻓﮑﺮي‬ ‫و ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق ﮐﻪ ﺗﻔﮑﺮي ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ وﺟﻮد‬ ‫ﻣﯽﺗﻮان آن را ﻓﺮاﯾﻨﺪي ذﻫﻨﯽ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ از آن ﺑﺮاي‬ ‫‪ .(1392‬ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻼق ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ اﺳﺖ از ﻣﻬﺎرتﻫﺎ در‬ ‫ﻧﻮع ﺗﻔﮑﺮ راهﺣﻞﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي‬ ‫ﻗﺎدر ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺴﺎﯾﻞ را از وراي راهﺣﻞﻫﺎي ﺗﺠﺮﺑﻪ‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﻦآوريﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ در ﭘﺮورش ﺗﺼﻮرات‬ ‫ﺟﻬﺖدار ذﻫﻦ ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ اﺳ (...truncated)