اثربخشی برنامة شناخت و مقابله با قلدری بر باورها و دیدگاه‌های معلمان دربارة قلدری و خودکارآمدی آنان در مدیریت رفتار کلاس

‫اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري ﺑﺮ ﺑﺎورﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن درﺑﺎرة‬ ‫ﻗﻠﺪري و ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي آﻧﺎن در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ رﻓﺘﺎر ﮐﻼس‬ ‫ﺗﻮرج ﻫﺎﺷﻤﯽ‪1‬؛ ﻓﺮﺷﺘﻪ ﮔﻞﭘﺮور*‪2‬؛ اﺳﮑﻨﺪر ﻓﺘﺤﯽآذر‬ ‫‪3‬‬ ‫درﯾﺎﻓﺖ‪93/11/10 :‬‬ ‫ﭘﺬﯾﺮش‪94/04/11 :‬‬ ‫ﭼﮑﯿﺪه‬ ‫ﻫﺪف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺮ ﺑﺎورﻫﺎ و‬ ‫دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن درﺑﺎرة ﻗﻠﺪري و ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي‬ ‫ادراكﺷﺪة آﻧﺎن در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ رﻓﺘﺎر ﮐﻼس ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر‬ ‫اﺟﺮاي ﭘﮋوﻫﺶ‪ 40 ،‬ﻧﻔﺮ از ﻣﻌﻠﻤﺎن زن دورة اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﺳﺎده اﻧﺘﺨﺎب و ﺑﻪ دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﯾﺶ و‬ ‫ﮐﻨﺘﺮل ﮔﻤﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ از‬ ‫ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪﻫﺎي رﻓﺘﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ داﻧﺶآﻣﻮزان و‬ ‫ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي ﻣﻌﻠﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه‬ ‫ﺑﺮاي ﮔﺮوه آزﻣﺎﯾﺶ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮاي ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﻗﻠﺪري‪ ،‬در ﺷﺶ ﺟﻠﺴﮥ ﻧﻮد دﻗﯿﻘﻪاي ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﻮوارﯾﺎﻧﺲ ﭼﻨﺪﻣﺘﻐﯿﺮه ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﻪ ﻗﻠﺪري )ﺑﺎورﻫﺎي ﺟﺮأتﻣﻨﺪاﻧﻪ و‬ ‫ﻫﻨﺠﺎري( و ﻣﯿﺰان ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي آﻧﺎن در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ رﻓﺘﺎر‬ ‫ﮐﻼس ﺑﻪ وﺟﻮد آورد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ آﮔﺎﻫﯽ‬ ‫و داﻧﺶ ﻣﻌﻠﻤﺎن درﺑﺎرة ﻗﻠﺪري و ﮐﺴﺐ ﻣﻬﺎرت در‬ ‫ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺜﺒﺘﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﭘﮋوﻫﺶ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮ ﺿﺮورت اﺟﺮاي دورهﻫﺎي آﻣﺎدهﺳﺎزي و‬ ‫رﺷﺪ ﺣﺮﻓﻪاي ﻣﻌﻠﻤﺎن و ﻣﺸﺎوران ﻣﺪارس ﺑﺮاي ﻣﻮاﺟﮥ‬ ‫ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ رﻓﺘﺎري داﻧﺶآﻣﻮزان ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد و‬ ‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﺤﺘﻮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺿﻤﻦ ﺧﺪﻣﺖ‬ ‫ﻣﻌﻠﻤﺎن اﺛﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫واژﮔﺎن ﮐﻠﯿﺪي‪ :‬ﻗﻠﺪري‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري‪،‬‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن‪ ،‬ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ رﻓﺘﺎر‬ ‫ﮐﻼس‪.‬‬ ‫ﻣﺪاﺧﻠﮥ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻌﻨﺎداري در دو ﻧﻮع از‬ ‫‪ .1‬اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه روانﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺒﺮﯾﺰ ‪‬‬ ‫‪ .2‬داﻧﺸﺠﻮي دﮐﺘﺮي ﺗﺨﺼﺼﯽ روانﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺒﺮﯾﺰ )*ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل( ‪‬‬ ‫‪ .3‬اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺒﺮﯾﺰ ‪‬‬ ‫‪ 28‬ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﯽ ‪ -‬ﭘﮋوﻫﺸﯽ‪ ،‬ﭘﮋوﻫﺶ در ﯾﺎدﮔﯿﺮي آﻣﻮزﺷﮕﺎﻫﯽ و ﻣﺠﺎزي‪ ،‬ﺳﺎل دوم‪ ،‬ﺷﻤﺎره ﻫﻔﺘﻢ‪ ،‬زﻣﺴﺘﺎن ‪93‬‬ ‫ﻧﮑﺮده ﺑﻮد )دوﭘﺮ و ﻣﺎﯾﺮ‪ -‬آداﻣﺰ‪2002 ،5‬؛ ﻫﺎﻧﯿﺶ‪ ،‬رﯾﻦ‪،‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺟﺪﯾﺪ در زﻣﯿﻨﮥ ﮐﺎرﮐﺮدﻫﺎي روانﺷﻨﺎﺳﯽ‬ ‫ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﻣﺮوزه روانﺷﻨﺎﺳﺎن ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﻪ اﻧﺪازه داﻧﺶآﻣﻮزان ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻨﺪ و‬ ‫ﻃﺮاﺣﯽ و اﺟﺮاي دورهﻫﺎي آﻣﺎدﮔﯽ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﺣﺮﻓﻪاي‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪ .‬اﯾﻦ‬ ‫ﺿﺮورت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ روزاﻓﺰون ﺑﻪ دورهﻫﺎي روانﺷﻨﺎﺳﯽ‬ ‫در ﻣﺤﺎﻓﻞ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺣﺲ ﻣﯽﺷﻮد )ﭘﺎﺗﺮﯾﮏ‪ ،‬آﻧﺪرﻣﻦ‪،‬‬ ‫ﺑﺮوﻧﯿﻨﮓ و دوﻓﯿﻦ‪ .(2012 ،1‬ﯾﮑﯽ از ﭘﯿﭽﯿﺪهﺗﺮﯾﻦ‬ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ در ﮐﻼسﻫﺎ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﺎ ﮔﺮوه‬ ‫ﻧﺎﻣﺘﺠﺎﻧﺴﯽ از داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺎﻃﻔﯽ‪،‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و‪ ...‬روﺑﺮو ﻫﺴﺘﻨﺪ )ﮔﻞﭘﺮور‪.(1389 ،‬‬ ‫ﯾﮑﯽ از ﭘﺪﯾﺪهﻫﺎي ﭼﺎﻟﺶﺑﺮاﻧﮕﯿﺰ در رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ‬ ‫اﻓﺮاد‪ ،‬ﻗﻠﺪري اﺳﺖ ﮐﻪ آن را ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﻧﻮع‬ ‫ﺧﺸﻮﻧﺖ در ﻣﺪارس ﻣﯽﺗﻮان ﻧﺎﻣﯿﺪ‪ .‬ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻣﺘﻔﺎوت‬ ‫ﻗﻠﺪري ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان آن را از ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮي‬ ‫ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ ﮐﺮد زﯾﺮا ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮي ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﭘﺪﯾﺪة ﻃﺒﯿﻌﯽ‬ ‫و ﺑﺨﺸﯽ از رﺷﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﻗﻠﺪري در اﺷﮑﺎل ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﻼﻣﯽ‪ ،‬ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ‪ ،‬راﺑﻄﻪاي و‬ ‫ﻣﺠﺎزي ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﺳﯿﺴﺘﻤﺎﺗﯿﮏ از‬ ‫ﻗﺪرت ﮐﻪ داراي ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺗﮑﺮار ﻋﻤﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺜﺎل داﻧﺶآﻣﻮز رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ ﺧﻮد را ﻣﮑﺮراً درﺑﺎره‬ ‫ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪﯾﻦ داﻧﺶآﻣﻮز دﯾﮕﺮ ﺗﮑﺮار ﻣﯽﮐﻨﺪ )ﻣﺎرﺷﺎل‪،‬‬ ‫‪ .(2012‬رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻨﻮع وﺳﯿﻌﯽ از‬ ‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻏﯿﺮ ﮐﻼﻣﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺧﯿﺮه ﻧﮕﺎه ﮐﺮدن‪ ،‬ﮐﺸﯿﺪن‬ ‫ﻣﻮ‪ ،‬ﻟﻘﺐ دادن ﺑﻪ دﯾﮕﺮان‪ ،‬ﻣﺴﺨﺮه ﮐﺮدن‪ ،‬آزار و‬ ‫اذﯾﺖﻫﺎي راﺑﻄﻪاي ﺗﺎ ﺣﻤﻠﻪﻫﺎي ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﻣﯽﺷﻮد )اﻟﻮﯾﺰ‬ ‫‪7‬‬ ‫‪6‬‬ ‫ﻣﺎﺗﺮﯾﻦ و ﻓﺎﺑﺲ ‪2005 ،‬؛ ﮐﻮﭼﻨﺪرﻓﺮ‪ -‬ﻻد و ﭘﻠﺘﯿﺮ ‪،‬‬ ‫‪.(2008‬‬ ‫از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻗﻠﺪري ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪،‬‬ ‫‪8‬‬ ‫ﻧﻈﺮﯾﻪ زﯾﺴﺘﯽ‪ -‬اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ؛ ﺑﺮ اﺳﺎس اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ‪،‬‬ ‫ﻗﻠﺪري‪ ،‬رﻓﺘﺎري ﺑﺎز داﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﯾﺎ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺷﺪه در‬ ‫ﻧﺘﯿﺠﮥ رواﺑﻂ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﻣﻌﻠﻤﺎن‪،‬‬ ‫ﻣﺪارس‪ ،‬ﻫﻤﺴﺎﻻن‪ ،‬ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﺖ و اﻫﻤﯿﺖ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي روزاﻧﮥ داﻧﺶآﻣﻮز را در ﻣﺤﯿﻂ ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎﯾﯽ در ﻓﻬﻢ ﭘﻮﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﻗﻠﺪري ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ )اﻟﻮﯾﺰ و ﻟﯿﻤﺒﺮ‪2010 ،‬؛ ﻫﺎرل ﻓﯿﺴﭻ‪،‬‬ ‫‪9‬‬ ‫واﻟﺶ‪ ،‬ﮔﺮﯾﻨﻮال‪ ،‬اﻣﯿﺘﺎي‪ ،‬ﭘﯿﮑﺖ و ﺳﺎﯾﺮ ﻫﻤﮑﺎران‪،‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪ .(2011‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺿﺪ ﻗﻠﺪري ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ‬ ‫رﻓﺘﺎرﻫﺎي آﺳﯿﺐزا و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي آﻧﻬﺎ در ﻣﺪارس ﻃﺮاﺣﯽ‬ ‫و اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺿﺪ ﻗﻠﺪري ﻣﻌﻠﻢﻣﺤﻮر‬ ‫‪11‬‬ ‫ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻤﺮﮐﺰ اﺻﻠﯽ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻌﻠﻤﺎن و ﺑﻪوﯾﮋه‬ ‫ﺑﺮ ﻣﯿﺰان داﻧﺶ و آﮔﺎﻫﯽ ﻣﻌﻠﻤﺎن از ﻗﻠﺪري و آﻣﻮزش و‬ ‫ارزﯾﺎﺑﯽ راﻫﺒﺮدﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري‬ ‫ﺑﻪﮐﺎر ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ )ﻣﺎرﺷﺎل‪2012 ،‬؛ ﻧﯿﻮﻣﻦ‪ -‬ﮐﺎرﻟﺴﻮن و‬ ‫‪12‬‬ ‫ﻫﻮرن ‪.(2004 ،‬‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن راﺟﻊ ﺑﻪ ﻗﻠﺪري ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎ‬ ‫و روﯾﮑﺮدﻫﺎي آﻧﻬﺎ درﺑﺎره ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻗﻠﺪري‪ ،‬ﻋﻮاﻣﻞ‬ ‫ﺑﻪوﺟﻮد آورﻧﺪه‪ ،‬ﺗﺪاومﺑﺨﺶ و ﻣﺘﻮﻗﻒ ﮐﻨﻨﺪه ﻗﻠﺪري‬ ‫ﺑﻮده و در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ادراك آﻧﻬﺎ ﻧﻘﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪه در‬ ‫ﺗﺪاوم ﻗﻠﺪري دارد‪ .‬ﺗﺮوپ و ﻻد‬ ‫‪13‬‬ ‫)‪،(2002‬‬ ‫ﮐﻮﭼﻨﺪرﻓﺮ‪ -‬ﻻد و ﭘﻠﺘﯿﺮ )‪ (2008‬و ﻫﻮرن‪،‬‬ ‫و ﻟﯿﻤﺒﺮ‪ .(2010 ،2‬ﻗﻠﺪري ﻋﻠﯽرﻏﻢ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي آن ﺑﺮاي‬ ‫ﻫﺮ ﮐﺪام از داﻧﺶآﻣﻮزان ﻗﻠﺪر و ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ‪ 3‬و ﺗﻤﺎﺷﺎﮔﺮ‪ ،4‬ﺗﺎ‬ ‫ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﭼﻨﺪاﻧﯽ را در ﻣﺪارس درﯾﺎﻓﺖ‬ ‫‪1. Patrick, Anderman, Bruning & Duffine‬‬ ‫‪2. Olweus & Limber‬‬ ‫‪3. Victims‬‬ ‫‪4. Bystanders‬‬ ‫‪5. Dupper & Meyer-Adams‬‬ ‫‪6. Hanish, Ryan, Martin & Fabes‬‬ ‫‪7. Kochenderfer-Ladd & Pelletier‬‬ ‫‪8. Bio-Social‬‬ ‫‪9. Hareh-Fisch, Wals, Grinval, Amitai,& Pickett‬‬ ‫‪10. School-wide anti-bullying programs‬‬ ‫‪11. A Teacher-Targeted Anti-Bullying Program‬‬ ‫‪12. Newman-Carlson & Horne‬‬ ‫‪13. Troop & Ladd‬‬ ‫ﺗﻮرج ﻫﺎﺷﻤﯽ و ﻫﻤﮑﺎران‪ :‬اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري ﺑﺮ ﺑﺎورﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن ‪29 ...‬‬ ‫اوﺑﺎرﺗﻮﻟﻮﻣﺴﯽ‪ 1‬و ﻧﯿﻮﻣﻦ‪ -‬ﮐﺎرﻟﺴﻮن )‪ (2003‬درﯾﺎﻓﺘﻨﺪ‬ ‫ﺧﻮدﺷﺎن ﻣﺴﺌﻠﻪ را ﺣﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﺎ ﺑﺎورﻫﺎي‬ ‫ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﺮ اﺳﺎس روﯾﮑﺮدﻫﺎ و ﺑﺎورﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ درﺑﺎرة‬ ‫ﻫﻨﺠﺎري ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﮐﻤﺘﺮي اﻋﻤﺎل ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ‬ ‫ﻗﻠﺪري داﻧﺶآﻣﻮزان دارﻧﺪ‪ ،‬راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪاي‬ ‫داﻧﺶآﻣﻮزان را ﺗﻨﺒﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻤﺎن‬ ‫ﻣﯿﺰان آﮔﺎﻫﯽ و ﻣﻬﺎرت ﻣﻌﻠﻤﺎن در اﯾﻨﮑﻪ آﻧﻬﺎ ﻗﻠﺪري‬ ‫ﺿﺮوري ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ و ﻣﺎﯾﻞ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از راﻫﺒﺮدﻫﺎي‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺄﺛﯿﺮ دارد‪ .‬ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي ادراك ﺷﺪه‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎي اﺟﺘﻨﺎﺑﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫اﺳﺎﺳﯽ دارد‪ .‬ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي ﻣﻌﻠﻤﺎن‪ ،‬ﻣﯿﺰان‬ ‫ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ را در ﮐﻼس ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ‬ ‫آﮔﺎﻫﯽ و ﺷﻨﺎﺧﺖ از ﭘﺪﯾﺪهﻫﺎ‪ ،‬اﻟﮕﻮﻫﺎي ﻓﮑﺮي و ﺑﺎورﻫﺎ‬ ‫)ﺗﺮوپ و ﻻد‪2002 ،‬؛ ﮐﻮﭼﻨﺪرﻓﺮ‪ -‬ﻻد و ﭘﻠﺘﯿﺮ‪2008 ،‬؛‬ ‫ﺗﺒﯿﯿﻦ اﺳﺖ‪ .‬در ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﻨﺪورا ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮق در ارﺗﺒﺎط‬ ‫ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻗﻠﺪري ﻧﺰد‬ ‫ﻣﻔﻬﻮمﺳﺎزي ﺑﺎورﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن راﺟﻊ ﺑﻪ ﻗﻠﺪري در ﻣﺪل‬ ‫اﻧﺘﺨﺎب راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻠﺪري و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ اﺷﺎره ﺷﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ دﯾﮕﺮ در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻗﻠﺪري‪،‬‬ ‫ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ داﻧﺶآﻣﻮزي ﮐﻪ روي ﭘﺎي ﺧﻮدش ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪،‬‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﯽ آﻧﺎن در ادارة ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻫﺎﯾﯽ‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ را در ﮐﻼس ﺑﻪﮐﺎر ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪ .‬از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ‬ ‫ﮐﺮدن و ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﺷﺪن در ﮐﻼس را ﭼﮕﻮﻧﻪ رﻓﺘﺎري در‬ ‫ﻣﻌﻠﻤﺎن در ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺿﺪ ﻗﻠﺪري ﻧﻘﺶ‬ ‫و ﻧﮕﺮشﻫﺎي آﻧﺎن ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﻨﺪورا )‪ (1977‬ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻓﺮد را ﺟﻬﺖدﻫﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﮥ ﺗﺮوپ و ﻻد )‪ (2002‬ﺑﻪ ﺳﻪ ﻃﺒﻘﮥ‬ ‫از ﺑﺎورﻫﺎي ﺟﺮأتﻣﻨﺪاﻧﻪ‪ ،2‬ﮐﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ آن ﻣﻌﻠﻤﺎن‬ ‫ﻣﻮرد ﻗﻠﺪري و آزار و اذﯾﺖ ﻗﺮار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ اﺷﺘﺒﺎه و ﺧﻄﺎﯾﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﺪاﺧﻠﻪ را‬ ‫ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻧﻈﯿﺮ اﺟﺘﻨﺎب از دﻓﺎع‪ 5‬ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺎﻻﺧﺮه‬ ‫‪6‬‬ ‫از راﻫﺒﺮدﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺟﺪا ﮐﺮدن داﻧﺶآﻣﻮزان ﻗﻠﺪر و‬ ‫ﻧﯿﻞ و اﺳﺘﻔﺴﻮن‪ .(2012 ،7‬ﻣﻮارد ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﻧﺸﺎن‬ ‫ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﻧﻮع ﺑﺎورﻫﺎ و ﻧﮕﺮشﻫﺎي ﻣﻌﻠﻤﺎن‪،‬‬ ‫ﻣﯿﺰان ﻣﺪاﺧﻠﮥ آﻧﺎن در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺛﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎنﻃﻮر‬ ‫ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪي ادراكﺷﺪه‬ ‫‪8‬‬ ‫ﻣﻌﻠﻤﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﻧﻈﯿﺮ ﻗﻠﺪري ارﺗﺒﺎط دارد‪ .‬زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﻼس‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎي ﻫﻨﺠﺎري‪ 3‬ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ‬ ‫داراي درﺟﺎت ﺑﺎﻻي ﭼﺎﻟﺶ و اﺿﻄﺮاب ﺑﺎﺷﺪ‪ (...truncated)