Türkiye’de 2015-2020 Yılları Arasında Pedagojik Alan Bilgisi ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

GEFAD/GUJGEF 41(1): 379-413(2021) Türkiye’de 2015-2020 Yılları Arasında Pedagojik Alan Bilgisi ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi * Investigation of Postgraduate Theses About The Pedagogical Content Knowledge in Turkey Between The Years 2015-2020 Volkan SAYIN1, Şafak ULUÇINAR SAĞIR2, Murat ERMİŞ3 1Amasaya Mili Eğitim Müdürlüğü. 2Amasya Üniversitesi, Temel Eğitim Bölümü, Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı. 3Tokat Mili Eğitim Müdürlüğü. . Makalenin Geliş Tarihi: 27.01.2021 Yayına Kabul Tarihi: 27.03.2021 ÖZ Eğitim değişen ve gelişen dünyayla beraber bir dönüşüm içerisindedir. Dönüşümde eğitimin uygulayıcıları olan öğretmenlerin bilgi ve yeterliliklerinin merkezinde bulunan pedagojik alan bilgilerinin (PAB) incelenmesi önemlidir. Bu nedenle çalışmada Türkiye’de 2015-2020 yılları arasında PAB ile ilgili yayınlanan lisansüstü tezler incelenerek PAB hakkında genel bir çevre oluşturup araştırmacılara rehberlik etmek amaçlanmıştır. Nitel desene sahip olan bu çalışmada, nitel bir anlayış benimsenerek meta-sentez araştırma yöntemi kullanılmıştır. İncelenen tezlere göre çalışmalarda 2018 ve 2019 yıllarında artış gösterdiği, genelde nitel desenin tercih edildiği, katılımcı olarak en çok öğretmen ve öğretmen adaylarına yer verildiği görülmüştür. Büyük çoğunluğu yüksek lisans tezi olan çalışmalarda genel veri toplama araçları dışında kavram haritası, kart gruplama haritası, çizim, yansıtıcı form ve Pap-eR gibi farklı yöntemlere de yer verilmiştir. PAB ile ilgili tezlerin en çok matematik ve fen alanında yoğunlaştığı sözel alanlarda ise pek fazla olmadığı görülmüştür. Tezlerde PAB’ın bileşenlerinden en çok öğrencileri anlama bilgisi, öğretimsel stratejiler bilgisi ve konu alan bilgisi incelenmiştir. Katılımcıların genel olarak PAB düzeylerinin istenen düzeyde olmadıkları ve bileşenlerinin etkileşim halinde olduğu ifade edilmiştir. PAB’la ilgili sözel alanlarda daha fazla çalışma yapılabilir. Aynı zamanda araştırmacılar öğrenci ve öğretim üyelerinin katılımcı olduğu PAB bileşenlerinin ilişkisini ortaya koyacak çalışmalara yönelebilir. *Alıntılama: Sayın, V., Uluçınar Sağır, Ş. ve Ermiş, M. (2021). Türkiye’de 2015-2020 yılları arasında pedagojik alan bilgisi ile ilgili lisansüstü tezlerin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(1), 379-413. Türkiye’de 2015-2020 Yılları Arasında Pedagojik Alan… 380 Anahtar Sözcükler: Pedagojik alan bilgisi, Lisansüstü tez, Meta-sentez. ABSTRACT Education is in a transformation with the changing and developing world. It is important to examine the pedagogical content knowledge (PCK), which is at the center of the knowledge and competencies of teachers, who are the implementers of education in transformation. Therefore, in examining postgraduate thesis work published between 2015-2020 years in Turkey about the PCK to create an overall environment it is intended to guide researchers on the PCK. In this study, which has a qualitative design, meta-synthesis research method was used by adopting a qualitative understanding. According to the theses examined, it was observed that the studies increased in 2018 and 2019, the qualitative pattern was generally preferred, and the teachers and teacher candidates were mostly included as participants. In the studies, most of which are master's thesis, different methods such as concept map, card grouping map, drawing, reflective form and Pap-eR were used in addition to general data collection tools. It has been observed that theses on PCK mostly focused on mathematics and science, but not much in the verbal areas. In the theses, most of the components of PCK, understanding of students, knowledge of instructional strategies and subject area knowledge were examined. It was stated that the PCK levels of the participants in general were not at the desired level and that their components were in interaction. More work can be done in verbal areas related to PCK. At the same time, researchers can turn to studies that will reveal the relationship of PCK components in which students and faculty members participate. Keywords: Pedagogical content knowledge, Graduate thesis, Meta-synthesis Sayın, Uluçınar Sağır & Ermiş 381 GİRİŞ Dünyada hızla değişen bilim ve teknoloji eğitim, sanayi, kültür, ekonomi gibi alanları da etkilemiştir. Değişimle birlikte diğer ülkelerle rekabet edebilme ve milli kültürümüzü, değerlerimizi koruma ihtiyacı doğmuştur. Bundan dolayı eğitimin hedefi 21. yüzyıl becerilerini kazandırmak olmuştur. Bu beceriler problem çözebilme, eleştirel düşünebilme, yenilikçi düşünerek üretebilme, kültürü önemseme, manevi değerleri dikkate alma, iş birliği yapabilme ve ulusu üst düzeylere taşıma bilincine sahip olma olarak ifade edilebilir (Millî Eğitim Bakanlığı [MEB], 2017). Öğretmenler eğitim sürecinin her safhasında bir rehber konumunda yerini almıştır. Eğitim öğretim faaliyetlerinin önemli paydaşlarından olan öğretmenler de değişim sürecine ayak uydurmak zorundadırlar. Yeni yüzyılın becerilerinin kazandırılmasında uygulayıcı olan öğretmenlerin kişisel ve mesleki açıdan kendilerini geliştirmeleri gereği ortaya çıkmıştır (Çelik, Yorulmaz ve Çokçalışkan, 2019). Çünkü eğitim çıktılarının çağa uygun oluşabilmesi ve eğitimle ilgili hedeflere ulaşabilmek için öğretmenin niteliği ve yeterliliği dikkate alınmalıdır. Öğretmenlerin mesleklerini icra ederken sahip olmaları gereken bilgi, tutum ve becerileri öğretmen yeterlilikleri olarak ifade edilebilir (MEB, 2017). Öğretmen yeterlilikleri ile yapılan çalışma sonuçlarına göre eğitimin kalitesini artırmak için kendini geliştiren, yenilikleri takip ederek toplumun ihtiyaçlarının karşılayabilen, öğrencilere rehberlik edebilen, farklı ve yenilikçi yöntem-teknikleri takip eden öğretmenlerin sınıflarda görev yapması gerektiğini ifade etmiştir (Buldu, 2014). Çünkü öğretmen yeterlilik ve nitelikleriyle öğrenci başarısının ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır (Angrist ve Lavy, 2001; Darling-Hammond, 2000; Goe ve Stickler, 2008). Shulman (1986) öğretmenin sahip olması gereken bilginin sadece konu alan bilgisi olmadığını ifade ederek ilk defa pedagojik alan bilgisini (PAB) tanımlamıştır. Tanımlama yaparken kayıp paradigma olarak ifadesini kullanarak öğretmenin neyi nasıl öğreteceği tartışmasından yola çıkmıştır. Shulman (1986) PAB’ı konunun öğrencilerin anlayabileceği şekilde uygun stratejilerle birlikte standart bir hâle getirebilme bilgisi Türkiye’de 2015-2020 Yılları Arasında Pedagojik Alan… 382 olarak ifade ederek öğretmen bilgisini konu bilgisi, müfredat bilgisi ve pedagojik alan bilgisi olarak ortaya koymuştur. Shulman (1987) öğretmenlerin sahip olması gereken öğretmen bilgisini yedi boyutta açıklamıştır. Bu boyutlar alan bilgisi, genel pedagojik bilgi, müfredat bilgisi, pedagojik alan bilgisi, öğrenenler ve özellikler bilgisi, bağlam bilgisi, amaç, değerler ve bunların felsefesi ile tarihi bilgisidir. Shulman’la birlikte PAB kavramının ortaya çıkışından itibaren öğretmen bilgisi üzerine çalışmalar artarak devam etmiş ve fark (...truncated)