LİTERATÜRDE IN VITRO ELEKTRONİK APEKS BULUCU ÇALIŞMALARINDA KULLANILAN ORTAM ÇEŞİTLERİ: BİR DERLEME

Atatürk Üniv Diş Hek Fak Derg (J Dent Fac Atatürk Uni) Cilt:31, Sayı:3, Yıl: 2021, Sayfa: 454-8 CUDAL, ASLAN, Derleme/ Review ÜSTÜN LİTERATÜRDE IN VITRO ELEKTRONİK APEKS BULUCU ÇALIŞMALARINDA KULLANILAN ORTAM ÇEŞİTLERİ: BİR DERLEME Makale Kodu/Article code: 3998 Makale Gönderilme tarihi: 28.02.2019 MEDIA VARIETIES USED Kabul IN INTarihi: VITRO10.06.2019 ELECTRONIC APEX LOCATORS STUDIES IN LITERATURE: A REVIEW Uzm. Dt. Hamza CUDAL* Doç. Dr. Tuğrul ASLAN* Doç. Dr. Yakup ÜSTÜN* Makale Kodu/Article code: 4382 Makale Gönderilme tarihi: 04.05.2020 Kabul Tarihi: 02.10.2020 DOI : 10.17567/ataunidfd.804415 Hamza Cudal : ORCID ID: 0000-0002-1195-7196 Tuğrul Aslan : ORCID ID: 0000-0002-5055-1551 Yakup Üstün: ORCID ID: 0000-0002-9290-5661 ÖZ Kök kanalı tedavisinde uzun vadeli başarı, kök kanal sisteminin en uygun şekilde dezenfeksiyonu, preparasyonu ve doldurulması ile mümkündür. Kanal tedavisinin sonlanacağı yeri belirlemek tedavinin en önemli basamaklarından biridir. Preparasyonun taşkın yapılması post-operatif ağrıyı artırabilirken, kısa kök kanal dolgusu yeterli dezenfeksiyonun yapılamamasına sebep olabilir. Bu aşamada, elektronik apeks bulucular (EAB) yüksek bir doğruluk seviyesinde apikal daralımın yerinin tespit edilmesine yardımcı olmaktadırlar. Çalışma prensibi genel olarak dokular arasındaki empedans farkının tespitine dayanmaktadır. Elektronik apeks bulucu cihazların, hastada kullanılmadan önce doğruluğunun araştırılması başarılı tedaviler açısından önemlidir. Aynı zamanda, apeks bulucuların ölçme başarısını etkileyebilecek kanal içi solüsyonların, ilaçların, enstrümanların in vitro çalışmalarla değerlendirilmesi önemlidir. Piyasada bulunan apeks bulucuların ölçüm doğruluklarını değerlendiren birçok in vitro çalışma yapılmıştır. Bu in vitro çalışmalar gerçekleştirilirken periapikal dokuları taklit edecek elektro-iletken test ortamları gereklidir. Kullanılan test ortamları jelatin, aljinat, agar agar, salin solüsyonu, çiçek süngeridir. Bu derlemenin amacı, literatürdeki in vitro çalışmalarda kullanılan test ortamları hakkında bilgi vermektir. Anahtar kelimeler: endodonti, kök kanal tedavisi, diş apeksi. ABSTRACT Long-term success in root canal treatment is possible with appropriate disinfection, preparation and filling of the root canal system. Determining the ending point of root canal therapy is one of the most important steps of the treatment. While overpreparation can increase the post-operative pain, short root canal filling may cause inadequate disinfection. At this point, electronic apex locators (EAL) help to locate the apical constriction with high accuracy level. The principle of operation is generally based on the detecting the impedance difference between tissues. It is important to investigate the accuracy of electronic apex locators before using them in patients with regard to successful treatments. To evaluate the intra-canal solutions, medicaments, instruments, which may affect the measuring success of apex locators, is important by means of in vitro studies. Many in vitro studies have been done to evaluate the accuracy of apex locators on the market. Electroconductive test environments that mimic periapical tissues are required when performing these in vitro studies. The test media used are gelatin, alginate, agar agar, saline solution, flower sponge. The purpose of this review is to provide information about in vitro test environments used in the literature. Keywords: endodontics, root canal therapy, tooth apex. * Erciyes Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Endodonti Anabilim Dalı, Kayseri. Kaynakça Bilgisi: Cudal H, Aslan T, Üstün Y. Literatürde ın vıtro elektronik apeks bulucu çalışmalarında kullanılan ortam çeşitleri: bir derleme. Atatürk Üniv Diş Hek Fak Derg 2021; 31: 454-8. Citation Information: Cudal H, Aslan T, Ustun Y. Media varieties used in ın vitro electronic apex locators studies in literature: a review. J Dent Fac Atatürk Uni 2021; 31: 454-8. GİRİŞ Başarılı kök kanal tedavisi, kök kanalının yeterli miktarda şekillendirilmesi, dezenfeksiyonu ve ardından üç boyutlu olarak doldurulabilmesine bağlıdır. Bunun için apikal daralımın yerinin doğru olarak belirlenmesi gerekmektedir. Apikal daralma, minör apikal çap ola- rak da bilinmektedir.1 Kök kanal tedavisinin başarısını en yüksek noktaya çıkarabilmek için kanal enstrümanları, irrigasyon solüsyonları ve kanal dolgu materyalleri apikal daralım noktasının ötesine geçmemelidir.2 Elektronik apeks bulucu (EAB) cihazlar çalışma uzunluğu tespiti için günümüzde önemli araçlar haline gelmişlerdir.2 İki boyutlu periapikal radyografilerin 454 CUDAL, ASLAN, ÜSTÜN apikal daralımı belirlemedeki bazı dezavantajlarının üstesinden gelmek noktasında EAB’ler faydalı bir yardımcıdır.3 Klinik olarak, çoğu vakada, gerçek apikal daralım noktası radyografik apeks ile çakışmaz ve EAB’ler kullanılmadığında yanlış çalışma uzunluğu tespiti yapılabilir.4 İlk EAB, 1918'de Custer5 tarafından tanıtılmıştır ve 1962'de Sunada6 tarafından geliştirilmiştir. Apeks bulucuların birinci nesli sabit elektrik direnci, ikinci nesli tek elektrik akımının dokulardaki empedans farkı ve üçüncü nesli dokuların iki farklı elektrik akımındaki empedans farkına dayanarak çalışmaktadır. Dördüncü nesil apeks bulucular ise, iki farklı frekans arasında orantı kurarak apikal daralım noktasını belirlemektedir.7 Pek çok firmanın ürettiği farklı tiplerde EAB’ler kullanıma sunulmuştur. Bu cihazların farklı klinik koşullar altında ölçüm hassasiyetlerini değerlendiren pek çok çalışma literatürde yerini almıştır.8-10 Bu çalışmalar hem in vivo11-13, hem de in vitro14-16 olarak gerçekleştirilmiştir. Farklı EAB’lerin farklı kullanım yöntemleri bulunmakla beraber, EAB’lerin genel olarak kullanım şekli şu şekildedir: Çekilmiş dişler periapikal dokuları taklit eden elektro-iletken ortamlara gömülür. Hazırlanmış olan düzenekte eğe kanala yerleştirilir ve dudak klipsi elekro-iletken ortama temas ettirilerek devre tamamlanır.7,17 Üretici firmanın kullanım klavuzuna göre, eğe apikal daralıma ulaşınca eğenin stoperi referans noktasına göre ayarlanarak boy ölçümü yapılır ve çalışma boyu belirlenir.18 Hazırlanan tüm modellerde dudak klipsi ile diş arasındaki mesafenin sabit tutulması çalışmanın güvenilirliği açısından önemlidir.7 EAB’lerin in vitro değerlendirilmesi ile ilgili literatürdeki çalışmalarda insan dokularının empedans değerlerini taklit edebilen diş gömme ortamları aşağıdaki gibi sıralanabilir: Jelatin, aljinat, salin solüsyonu, agar agar ve çiçek süngeri. Aşağıda bu ortamlardan ve literatürde kullanıldıkları in vitro çalışmalardan kısaca bahsedilmiştir: Jelatin Lifli protein içeren kemik, kıkırdak ve deride olan kollajenin, kısmi hidrolizi ile elde edilen çözünür bir protein bileşiğidir.19 Şişme ve çözünürlük gibi temel özelliklerinin yanı sıra, jel oluşumu, kalınlaşma, su bağlama kapasitesi, emülsiyon, köpük oluşumu ve stabilizasyonu, yapışma ve kohezyon, koruyucu kolloid fonksiyonu ve film oluşturma kapasitesi vardır.20 1987'de Nahmia (...truncated)