Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin bilişsel esneklik ve yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Sağlık Akademisyenleri Dergisi http://dergipark.gov.tr/sagakaderg Sağ Aka Derg, 2021; 8(2): 97-102 Araştırma / Research Article Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin bilişsel esneklik ve yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi* Investigation of the relationship between cognitive flexibility and creativity levels of the faculty of health sciences students Özüm Erkin1, İlknur Göl2 İzmir Demokrasi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, , Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, , 0000-0003-3259-3886. 1 2 * Bu çalışma, 20-21 Haziran tarihlerinde İzmir Demokrasi Üniversitesinde düzenlenen Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresinde sözel bildiri olarak sunulmuştur. ÖZ Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Yaratıcı Düşünme, Sağlık Bilimleri, Öğrenci. Key Words: Cognitive Flexibility, Creative Thinking, Health Sciences, Student. Sorumlu Yazar/Corresponding Author: İlknur Göl, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, . Gönderme Tarihi/Received Date: 25.09.2020 Kabul Tarihi/Accepted Date: 05.05.2021 Yayımlanma Tarihi/Published Online: 01.06.2021 Amaç: Bu çalışma sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin bilişsel esneklik ve yaratıcılık düzeyleri ile aralarındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte araştırma, 20182019 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de Ege Bölgesinde bir devlet üniversitesindeki Sağlık Bilimleri Fakültesi “Hemşirelik, Beslenme ve Diyetetik ile Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon” bölümlerinde öğrenim gören 180 öğrenci ile yürütülmüştür. Verilerin toplama aşamasında sosyo-demografik bilgi formu, “Bilişsel Esneklik Ölçeği” ve “Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği” kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunun %34.1’i hemşirelik, %34.1’i beslenme ve %31.7’si fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencisidir. Öğrencilerin Bilişsel Esneklik Ölçeği toplam puanı 48.35±5.03, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği toplam puanı 94.64±11.62 olarak saptanmıştır. Ayrıca; “Bilişsel Esneklik Ölçeği” toplam puanı ile “Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri” ölçeğinin hem toplam puanı hem de alt boyut puanları arasında pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada sağlık bilimleri öğrencilerinin bilişsel esnekliğinin orta, yaratıcı düşünme eğilimlerinin ise yüksek olduğu ve bilişsel esneklik düzeyleri arttıkça yaratıcı düşünme eğilimlerinin de arttığı belirlenmiştir. ABSTRACT Aim: This study was carried out to determine the relationship between cognitive flexibility and creativity levels of health sciences students. Material and Methods: Cross-sectional descriptive study was carried out in 20182019 academic year in the Faculty of Health Sciences at a state university in the Aegean region in Turkey. 167 students from the departments of “Nursing, Nutrition and Dietetics and Physical Therapy and Rehabilitation participated in the study. Socio-demographic information form, Cognitive Flexibility Scale and Marmara Creative Thinking Dispositions Scale were used to collect data. Results: Of the research group, 34.1% were nursing, 34.1% were nutrition-dietitician and 31.7% were physical therapy and rehabilitation students. The total score of the students’ “Cognitive Flexibility Scale” was 48.35 ± 5.03 and the total score of “Marmara Creative Thinking Dispositions Scale” was 94.64 ± 11.62. A significant positive correlation was found between the total score of the “Cognitive Flexibility Scale” and the total score and the subscale scores of the “Marmara Creative Thinking Dispositions Scale”. Conclusion: In this study, it was found that cognitive flexibility of health sciences students was moderate, creative thinking dispositions were high. As the cognitive flexibility levels increased, creative thinking dispositions increased. GİRİŞ VE AMAÇ “Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan… Değişime en çok adapte olabilendir, hayatta kalan…” Charles Darwin Bilişsel esneklik kişinin çevre değişikliğine karşı kendi bilişsel kalıplarını değiştirebilmesi ve yeni ortama uyum sağlayabilmesi olarak tanımlanmaktadır (1). Bilişsel Health Care Acad J ● Year 2021 ● Vol 8 ● Issue 2 esnekliği olan bireylerin bireysel potansiyellerinin farkında olabilen ve zor durumlarla karşı karşıya geldiklerinde yaşanan rahatsızlık duygusuyla mücadele edebilen, kendine özgü baş etme stratejileri olan bireyler olduğu bildirilmiştir (2,3). Bilişsel boyutla ilgili bir kavram olan bilişsel esneklik, zorlayan ve mücadele gerektiren bir durumda kişinin hayatını kolaylaştıran ve bu zorlayıcı durumlardan alternatifler bularak 97 Erkin ve Göl: Bilişsel esneklik ve yaratıcılık problemin çözülmesinde etkilidir (4). Martin ve Rubin bilişsel esnekliğin kişilerin değişik alternatifleri fark etmesini sağlayarak, kişinin başkalarının duygularını anlamasına yardımcı olacağını ve kendi farkındalıklarını arttırabileceğini ifade etmişlerdir (5). Tüm bunlar dikkate alındığında bilişsel esnekliği yüksek olan sağlık profesyonellerinin problem durumlarında alternatifler üretebilecekleri, hastaları ve diğer sağlık çalışanları ile iyi bir iletişim kurabilecekleri ve stresle başa çıkabilecekleri, hastalarının farklı özelliklerine daha kolay uyum sağlayabilecekleri, bakım verdiği birey ve/ya ailesi ile daha kolay iş birliği yapabilecekleri söylenebilir. GEREÇ VE YÖNTEM Araştırmanın tipi Kesitsel tipte tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmanın yeri ve zamanı Araştırma, Ege Bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesindeki “Beslenme ve Diyetetik, Hemşirelik, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon” bölümlerinde 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında yürütülmüştür. Bireysel olarak herhangi bir durumla ya da bir problemle ilgili olarak farklı seçeneklerin ve çözüm yollarının farkında olma, yeni durumlara uyum sağlamada isteklilik ve kendini yetkin hissetme olarak tanımlanan bilişsel esneklik kavramı, sahip olunan benzer bilgiler ve alışkanlıklardan faydalanılarak yeni bilgileri yaratıcı bir şekilde kombine etme ve yeni temsiller oluşturabilmeye olanak sağlar (6,7). Bilişsel esnekliğin tanımından da yaratıcılık ile iç içe olduğu fark edilmektedir (6). Günümüzde hem kişisel hem de mesleki olarak yaratıcılık olmazsa olmaz bir durum haline gelmiştir. Çünkü yaratıcılık, bireyin kendini gerçekleştirmiş olmasının yansımasıdır. Yaratıcılık, gerçekte olmayan bir şeyi yaratmak değil var olan şeyi ortaya çıkarmaktır. Sorun çözmenin sadece insan zekâsı ile ilgili olmadığı yaratıcı zekayla da ilgili olduğu belirtilmektedir. Değişen sağlık bakım ihtiyaçları ele alındığında; sağlık bakım hizmetlerinde görev alan meslek üyelerinin yaratıcı olma, araştırma yapabilme, bilgiye ulaşabilme, bilgi üretme ve bilgiyi kullanabilme gibi özelliklere sahip olmaları beklenmektedir (8). Kurumsal sistemlerde yaratıcılığın yaygın hale gelmesi, sağlık bakım hizmetlerinin gelişmesine, iyileşmesine olanak sağlar, problem çözm (...truncated)