Tuturan Dhirektif Sajrone Proses Dol Tinuku Ing Dhusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan Kabupaten Tuban
Tuturan Dhirektif Sajrone Proses Dol Tinuku Ing Dhusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan Kabupaten
Tuban
Tuturan Dhirektif Sajrone Proses Dol Tinuku Ing Dhusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan
Bangilan Kabupaten Tuban
Ari Putra Kurniawan
Bahasa dan Sastra Jawa, Fakultas Bahasa dan Seni, Universitas Negeri Surabaya
Email :
Dr. Surana, S.S., M.Hum.
Abstrak
Basa minangka piranti kang baku ing proses komunikasi. Panganggone basa kang werna-werna
minangka sarana pilihan kanggo ngekspresikake kekarepan saben pawongan. Kekarepan manungsa
kadhang kala mbutuhake panyengkuyung saka manungsa liyane, kaya dene pakaryan dol tinuku. Panliten
iki njupuk obyek wong-wong sing cecaturan ing Dusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan
Kabupaten Tuban lan punjere panliten iki cundhuk klawan wujud dhirektif sing kadeleng saka legeyane
panutur lan pananggape mitra tutur.
Dhasar panliten iki yaiku nganani dhirektif sing mijil saka legeyane panutur lan pananggape
mitra tutur. Ancas saka panliten iki yaiku ngandharake kepriye wae wujud dhirektif sing katuturake dening
pawongan sing ana ing Dusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan Kabupaten Tuban. Paedah
teoritis saka panliten iki yaiku bisa menehi sumbangsih marang panliten ngenani panganggone basa. Paedah
praktise supaya bisa migunani tumrap pasinaon pragmatik.
Panliten iki minangka panliten pragmatik awit ngrembug basa sing ana sesambungane klawan
kahanan sosial kang ana ing bebrayan. Panliten iki sipate yaiku deskriptif kanthi teori sing dikemukakake
dening Searle. Metodhe kang kagunakake yaiku metodhe deskriptif kualitatif. Dhata saka panliten iki
kajupuk saka observasi ing lapangan kanthi dhata sing diolehi saka sumber dhata. Sumber dhata ing kene
yaiku pacaturan dol tinuku sung ditindakake dening bakul lan panuku ing Dusun Bahoro Desa Banjarworo
Kecamatan Bangilan Kabupaten Tuban.
Dhirektif sajrone pacaturan dol tinuku ing Dusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan
Kabupaten Tuban kajupuk saka legeyane panutur sing blaka-ora blaka, langsung-ora langsung. Sarta
pananggape mitra tutur sing nampa-nampik, lan nindakake-ora katindakake.
Asil saka panliten iki yaiku dhirektif kang mijil saka tuturan masyarakat dhusun kasebut dijupuk
saka lageyane panutur lan pananggape mitra tutur. Lageyane panutur diperang dadi papat yaiku blaka
langsung, blaka ora langsung, ora blaka langsung lan ora blaka ora langsung. Saka pananggape mitra tutur
kaperang dadi papat yaiku katampa katindakake, katampa ora katindakake, katampik katindakake, lan
katampik ora katindakake.
Tembung Wigati: Dhirektif, Pacaturan, Dol tinuku, Dusun Bahoro, Pragmatik.
Abstract
Language are very standard tools in the communication process. Use of diverse languages as a
means of choice to express the desires of every human being. Human desires sometimes need support from
other humans, including buying and selling activities. This study tooks the object of people who were
conversing in Bahoro Hamlet, Banjarworo Village, Bangilan District, Tuban Regency, and the core of this
research was leaning towards a directive that was seen from the behavior of speakers, and the response of
the partners.
The basis of this research is about directives that are created from speaker behavior and partner
partner responses. The purpose of this study is to explain how directive forms are spoken by the people of
Bahoro Hamlet, Banjarworo Village, Bangilan District, Tuban Regency. The theoretical benefit of this
research is that it can contribute to research on the use of language. The practical benefits that can be used
for pragmatic learning.
This research is a pragmatic research that discusses language that has to do with social conditions
found in society. This research is descriptive by using the theory proposed by Searle. The method used is
descriptive qualitative method. The data from this research is taken from field observations with data
obtained from data sources. The data sources referred to here are buying and selling conversations carried
out by sellers and buyers in Bahoro Hamlet, Banjarworo Village, Bangilan District, Tuban Regency.
1
Tuturan Dhirektif Sajrone Proses Dol Tinuku Ing Dhusun Bahoro Desa Banjarworo Kecamatan Bangilan Kabupaten
Tuban
The directive in buying and selling conversations in Bahoro Hamlet, Banjarworo Village, Bangilan
District, Tuban Regency is taken from the delivery method from the honest-dishonest, direct-indirect
speaker. As well as partner responses that accept-reject, and implement-do not implement.
The results of this study are directives that emerge from the public speeches that are taken from
the speakers' behavior and the responses of the speech partners. Try directors' behavior is divided into four
namely honest direct, honest indirect, indirect honest and dishonest indirect. From the response of the
partner, it was divided into four, which were
honest, undirect honest, rejected, and undirect rejected.
Important words: Directive, Conversation, Buying and selling, Bahoro Hamlet, Pragmatics.
uga sing kanthi cara ngongkon “mbak, aku wenehi
bawangem seprapat!”, tembung “aku wenehi” bisa
ditegesi yen panutur kuwi kepengin nuku samubarang.
Panganggone tindak tutur dhirektif sajrone cecaturan dol
tinuku minangka salah sawijine wujud panganggone
ragam tindak tutur. Sajrone dhirektif ing proses dol-tinuku,
panutur bisa nggunakake cara mesen, amrintah, lan njaluk.
Dhata kang bakal dianalisis ing panliten iki yaiku
awujud tetembungan sing digunakake antarane bakul lan
panuku ing Dusun Bahoro, Desa Banjarworo, Kecamatan
Bangilan, Kabupaten Tuban. Tetembungan kang bakal
kaanalisis tuladhane kaya: (1) “Dhek, aku tulung angkatna
klapaku dhek!” (2) “Mbak aku tukoni mbak. Murah wae
mbak!”. Rong dhata kasebut diolehi nalika nglakokake
observasi ing lokasi panliten. Saka dhata kasebut menawa
kadeleng saka wujude nduweni rong wujud, yaiku
ngongkon utawa mrintah, lan pangarep-arep. Tata carane
panutur nindakake dhirektif biyasane uga maneka warna,
gumantung sapa kang dadi mitra tuture. Kaya kang wis
sumebar ing bebrayan Jawa yen unggah ungguh kuwi
kudu dadi padatan saben dinane. Ana golongan tartamtu
sing pancen kudu diwenehi unggah-ungguh yen ta diajak
uatawa ngajak cecaturan kaya dene golongan priyayi,
golongan sepuh, golongan kang dikurmati. Kaping
pindhone yaiku golongan sing bisa kanthi cara biyasa,
yaiku golongan nom utawa golongan bocah, sarta
golongan kanca plek sing wis saben dinane lumrah
nggunakake basa ngoko.
Panliten ngenani tindak tutur dhirektif iki wis tau
ana sing nliti, kaya dane tindak tutur njaluk sing ditliti
dening mahasiswa Unesa angkatan 2013, sarta panliten
liyane sing ngrembug ngenani dhirektif. Nanging kang
dadi pambeda antarane panliten iki lan liyane yaiku lokasi
panliten lan wujud direktif kang bakal katuturake.
Panliten iki bakal dilaksanakake ing Dusun
Bahoro, Desa Banjarworo, Kecamatan Bangilan,
Kabupaten Tuban. Kanthi pangajab supaya panliten iki
bisa nduweni guna tumrap bebrayan. Panliten iki bakal
nggoleki apa w (...truncated)