Sprawozdanie z IX Dni Interdyscyplinarnych Wydziału Teologii UWM pt. "Na progu życia. Teologia ewolucji wobec wiary chrześcijan"

Katarzyna Parzych-Blakiewicz Sprawozdanie z IX Dni Interdyscyplinarnych Wydziału Teologii UWM pt. "Na progu życia. Teologia ewolucji wobec wiary chrześcijan" Forum Teologiczne 10, 235-240 2009 RECENZJE I OMÓWIENIA 235 że człowiekowi wolno to robić. W tym wypadku, a także w wypadku zamraża nia ludzkich zarodków to, co możliwe technicznie, nie oznacza, że jest godzi we moralnie. Człowiek stworzony został na obraz i podobieństwo Boga i to go radykalnie odróżnia od pozostałych stworzeń. U początku każdej istoty ludz kiej jest stwórczy akt Boży, w który rozmnażanie ludzkie wpisuje sią na zasa dzie współpracy. Tutaj z kolei niezwykle ważny jest moment począcia, które winno odbywać sią na sposób ludzki, a miejscem wyłącznym do przekazywa nia życia powinno być małżeństwo mążczyzny i kobiety. Sposób i miejsce począcia osoby ludzkiej definiuje ją na całe życie. Sztuczna reprodukcja zakłada kontrolą nad narodzinami człowieka, zatem wchodzi w prerogatywy Stwórcy. Człowiek, bądący wynikiem pracy w labora torium, przestaje być darem, lecz zostaje potraktowany jako produkt. Począcie zgodne z naturą ludzką, w naturalnym akcie seksualnym jest owocem transcen dencji i wyrazem otwarcia na transcendencją. Przy metodzie wspomaganego rozrodu in vitro mamy do czynienia z produkcją istoty ludzkiej. Techniki wspomaganej reprodukcji są jednoznacznie negatywnie oceniane przez Magi sterium Kościoła Katolickiego (por. Instrukcja Donum vitae z 1987 r. oraz Dignitas personae 22008 r.). Wypowiedzi prelegentów wywołały żywe zainteresowanie słuchaczy, wyrażone w licznych pytaniach i dopowiedzeniach. Dyskusja dotyczyła przede wszystkim regulacji prawnych kwestii bioetycznych. Zastanawiano sią, czy problemy takie, jak zapłodnienie in vitro winny być w ogóle regulowane przez prawo stanowione, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Za główny wniosek semina rium można uznać zdanie zawarte w jego tytule - już jednak bez znaku zapyta nia: naprotechnologia jest skuteczną i moralnie godziwą alternatywą dla sztucznej reprodukcji. K r z y s z t o f Gu z e k Spraw ozdanie z IX D ni Interdyscyplinarnych W ydziału Teologii UW M pt. „Na progu życia. Teoria ewolucji wobec w iary chrześcijan” W Bibliotece Głównej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olszty nie 16-17 października 2008 r. odbyła się dziewiąta konferencja naukowa z serii dorocznych Dni Interdyscyplinarnych Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie zatytułowana: „Na progu życia. Teoria ewolucji wobec wiary chrześcijan. W 150-lecie ogłoszenia teorii ewolucji bio logicznej Karola Darwina”. Zorganizowano ją we współpracy środowiska bio 236 RECENZJE I OMÓWIENIA logicznego i teologicznego UWM. Na każdą z trzech sesji składały się wystą pienia z trzech obszarów badawczych: filozofii, biologii oraz teologii. W pierwszej sesji wystąpiło sześciu prelegentów. Ks. prof. dr hab. Zyg munt Hajduk (Katedra Filozofii Przyrody Nieożywionej KUL Jana Pawła II) przedstawił zagadnienie metodologicznego statusu teorii ewolucji biologicznej. Zwrócił uwagę na konieczność oddzielenia trzech zakresów metodologicznych ściśle związanych z dyskusją na temat ewolucji, które odzwierciedlają pojęcia: „ewolucja”, „teoria ewolucji biologicznej” oraz „ewolucjonizm”. Prof. dr hab. Eugeniusz Biesiadka (Katedra Ekologii i Ochrony Środowiska UWM) przed stawił rozwój koncepcji ewolucyjnych od czasów Darwina. Omawiając ele menty darwinowskiej teorii ewolucji, prelegent wyakcentował fakty dostępne obserwacji oraz recepcję teorii Darwina w świecie nauki ze szczególnym uwzględnieniem Augusta Weismanna, Richarda Goldschmidta, Stephena Jay Goulda, Motoo Kimury, Piotra Kropotkina, Vero C. Wynne-Edwardsa czy Wil liama Hamiltona. Prof. dr hab. Ryszard Górecki (Katedra Fizjologii i Biotech nologii Roślin UWM) przedstawił zagadnienia ewolucyjne na poziomie gene tycznym. Prelegent wskazał na istnienie w przyrodzie duplikacji genomów, mutacji, rearanżacji genów, zjawisko zmian w genomach przez przyjmowanie genów od innych gatunków. Szczególnie interesujące było omówienie czterech wersji ewolucji Hominidae: dwóch „teorii pożegnania z Afryką”, „teorii multiregionalnej” oraz „teorii wulkanicznej zimy”. Prof. dr hab. Alicja Boroń (Katedra Zoologii UWM) w wykładzie Ewolucja zwierząt na poziomie chromosomów ukazała problematykę śledzenia procesu ewo lucji gatunków spokrewnionych na podstawie różnic i podobieństw w strukturze chromosomów. Zwróciła uwagę na istotne znaczenie duplikacji segmentowych w ewolucji ssaków. Czynnikiem wyróżniającym człowieka wśród naczelnych jest, w opinii prelegentki, sposób funkcjonowania genomu a nie jego struktura. W opozycji do klasycznych zwolenników teorii ewolucji ks. prof. dr hab. Piotr Lenartowicz (Instytut Filozofii, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogicz na „Ignatianum” w Krakowie) w wystąpieniu Scenariusze darwinizmu a rekon strukcje szczątków praczłowieka podzielił się z audytorium wątpliwościami odnośnie do zbyt harmonijnie prezentowanej teorii ewolucji. Problemem, jaki zasygnalizował, jest wpływ apriorycznych scenariuszy darwinizmu na inter pretację starożytnych szczątków istot podobnych do człowieka epoki polodowcowej. Omówił trzy interpretacje teorii darwinizmu: uniwersalnej ciągłości po krewieństwa, gradualizmu w genezie lokomocji bipedalnej człowieka oraz zmian w powłokach ciała praczłowieka. Przekonanie o słuszności założeń darwinizmu w kwestii pochodzenia człowieka od przedludzkich, małpich przod ków, a stąd przeświadczenie o wzajemnym pokrewieństwie gatunków zwierzę cych z ludzkim jest, zdaniem prelegenta, dyskusyjne. RECENZJE I OMÓWIENIA 237 Ks. dr hab. Marian Machinek, prof. UWM (Zakład Teologii Moralnej UWM) w swoim zatytułowanym Spór o trzeci gatunek szympansa. Ewolucjonizm jako wyzwanie dla chrześcijańskiej antropologii skupił się na teologicznej odpowiedzi na pytanie o filogenezę człowieka, które dla teologa ma nieunik nione implikacje ontogenetyczne i ontologiczne. Akcentując złożoność materialno-duchową, prelegent podkreślił wagę adekwatnej koncepcji ontologicznej, uwzględniającej komplementarność ludzkiego ciała i duszy. Nie brakuje teologów (przykładem może być Ulrich Lücke), którzy przekroczenie „Rubi konu hominizacji” widzą w śladach świadomości religijnej praprzodków czło wieka. Zdaniem prelegenta, nauki przyrodnicze powinny unikać wyjaśnień ca łościowych, zaś nauki teologiczne powinny głębiej wnikać w osiągnięcia nauk przyrodniczych. W drugiej sesji uczestnicy konferencji wysłuchali czterech w ykła dów. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor Endler, w opracowanym we współpracy z dr Barbarą Juśkiewicz-Swaczyną (Katedra Ekologii Stosowanej UWM) w wykładzie Przemiany krajobrazu przyrodniczego ziem polskich pod wpły wem makroklimatu i antropopresji ukazał historyczny proces przemian klimatu i roślinności oraz terytorialnych zależności tych zmian. Na podstawie zaobser wowanych prawidłowości możliwe jest ustalenie prognozy klimatycznej dla Polski i świata. Istotnym czynnikiem jest tu ocieplanie klimatu związane ze wzrostem temperatury w (...truncated)