Zagórze, st. 13, gm. Mucharz, woj. bielskie, AZP 107-53/-

Teresa Kosmala Zagórze, st. 13, gm. Mucharz, woj. bielskie, AZP 107-53/Informator Archeologiczny : badania 27, 103-104 1993 Inform ator Archeologiczny 103 — architekt, m gr H alina Rojkowska — historyk. Finansow ane przez Fundację „Tropsztyn”. Późne średniowiecze (X1V-XV w,). Zamek Tropsztyn, reprezentujący typ wyżynny, nieregularny, składa się z murowanej warowni, rozlokowanej na kulm inacji niewielkiego powierzchniowo wzniesienia o stro mych stokach, podzamcza gospodarczego od strony północnej i północno-zachodniej oraz umocnień ziemnych i zapewne drew niano-ziem nych od strony zachodniej, bardziej do stępnej, Od strony południowej i wschodniej dostępu do zam ku broniło pionowe urwisko skalne. W 1993 r. wyeksplorowano 19 wykopów szerokoprzestrzennych, pokrywających 75% obszaru w obrębie murów zamkowych, i 11 wykopów w najbliższym otoczeniu. Rozplano wanie wykopów archeologicznych podporządkowane zostało obrysowi m urów zamkowych zew nętrznych, z zachowaniem jednak dwóch głównych osi X i Y, przecinających się pod kątem prostym. Odsłonięto pełny rzu t murowanego założenia zamkowego, zachowanego w większości w p artii fundam entowej, ustalono poziomy użytkowe w pomieszczeniach zamkowych i na dziedzińcu oraz odczytano układ warstw archeologicznych w najbliższym otoczeniu. Prace pozwoliły określić funkcję poszczególnych elem entów zabudowy oraz ustalić fazy rozbudowy założenia od XIV do XVI w. W pierwszej fazie zam ek składał się z m uru obwodowego na planie w przybliżeniu owalnym i domu mieszkalnego w kształcie trapezu, którego narożnik zawieszony był nad urwiskiem . Otw ór bram ny znąjdowai się od strony północno-wschodniej, do którego dostęp mogła umożliwić jedynie konstrukcja drewniana. W XV w. założenie zamkowe powiększone zostało o czworoboczną wieżę, umieszczoną poza pierwotnym obrysem od strony północno-zachodniej, zespoloną z zamkiem nowym murem. Zmienione zostało również rozplanowanie domu mieszkalnego, którego narożnik oberwał się w skutek słabego posadowienia. W XVI w. powstała zabudowa przy m u r na od strony wschodniej, gdzie mieściły się dwie działobitnie. Strzelnice w m urze obwodowym skierowane były w stronę wschodnią, zapewne na przepraw ę przez Dunajec. W wykopie przecinąjącym stok północny uchwycono dwa poziomy fosy przedzieląjącej zam ek właści wy i podzamcze gospodarcze oraz odkryto ślady po slupach podpierających drew niany pomost, prowadzący do bram y zamkowej. Znaleziono wiele tysięcy fragm. zabytków ruchomych, stanowiących bogaty zbiór form naczyń glinianych, głównie z XIV i XV w., uzupełniony przedm iotam i z żelaza i szkła. Z a g ó rz e , s t. 13 gm . M u c h a rz , w o j, b ie ls k ie A Z P 107-53/— K onserw ator Zabytków Archeologicznych w B ielsku-Białej Badania prowadziła m gr Teresa Kosmala („A rcheo-H ortua" Cze ladź). Finansow ane przez inw estora ODGW-Kraków. Badania ratow nicze w związku z budową zbiornika wodnego „Świnna Poręba”. D ru gi sezon badań. Gródek, XIV-XVII w. Stanow isko położone jest n a plateau cypla wcinającego się w terasę prawobrzeżnej Skawy. N a obszarze stanow iska obecnie istnieje XVIII-wieczny budynek. Pierw sza wzm ianka źródłowa o wsi pochodzi z 1389 r. M etiyka Józefińska podaje, że w latach 1785-1788 tu, w miejscu Niwy Dzielnej znajdował się Stary Folwark Dom Pański. Założono dwa wykopy wzdłuż osi wschód-zachód i pólnoc-poludnie pośrodku cypla i jeden u podnóża cypla w naturalnej „fosie", obecnie suchym wąwozie okresowo zapełnia jącym się wodą. W wykopach sytuowanych na plateau stwierdzono w arstw ę kulturow ą, zalegającą tu ż pod ściółką leśną o miąższości 0,05-0,1 m (w wykopie L pod sam ą ściółką — ślady bruku). W arstwa zalegała n a calcu. W wykopie I stanow iła b ru n a tn ą próchnicę i zawierała dużo fragm. ceram iki i kafli, w wykopie II stanow iła w arstw ę gruzu drobnych kam ieni. W arstwa o niewielkiej miąższości kiedyś była już porządkow ana, niwelowana. Późne średniowiecze 104 Wykop II krótszym bokiem na m etrze czwartym przylega! do ściany południowej m uru wystającego z obniżenia terenu znajdującego się n a południe od budynku Zagórze 37. M ur zbudowany jest z drobnych kam ieni wapiennych na zapraw ie wapiennej (fragm. m uru widoczne w górnych partiach wykopu i dole). J e s t on bardzo zniszczony, kam ienie odłącza ją się od spoiwa. M ateria! zabytkowy w obu wykopach datuje je na XIV-XVII w. w stropo wych częściach warstwy. Obiekt m urow any nie został szczegółowo rozpoznany ze względu na sprzeciw właścicielki posesji. W wykopie u podstawy cypla nie stwierdzono warstwy kulturow ej ani m ateriału zabytkowego. Badania będą kontynuow ane po wykupieniu obiektu przez inw estora budowy zbiorni ka wodnego w Świnnej Porębie. Z a to r, s t. 2 g m . lo c o , w o j. b ie ls k ie A Z P 104-51/2 W ojewódzki K o n serw a to r Zabytków Archeologicznych w B ielsku-B iałej Badania prowadził m gr Jacek Reyniak. Pierwszy sezon badań. Ś re dniowieczny, miejski system obronny — wał i fosa. 2 W ykonano 3 wykopy o łącznej powierzchni 23 m . Dwa z nich obejmowały obronny wal ziemny, jeden — fosę. Uzyskano przekrój poprzeczny wału oraz fosy miejskiej, pozwalające określić ich konstrukcję oraz chronologię. W wykopach nie uchwycono reliktów miejskich m urów obronnych, wzm iankowanych w przekazach historycznych. Pozyskany m ateria! zabytkowy pozwala datować te konstrukcje n a schyłek XIV w. Badania będą kontynuow ane. Z aw ichost, kościół p. w. Wniebowstąpienia NMP, woj. tarnobrzeskie — patrz: okres nowożytny Zgłow iączka, gm. Lubraniec, woj. włocławskie — patrz: wczesne średniowiecze Z ielona G óra, st. 18 — patrz: okres nowożytny Ż ary , s t. 50, p la c Ł u ż y c k i g m , lo co , w o j. z ie lo n o g ó r s k ie A Z P 68-10/31 M uzeum Archeologiczne Środkowego N adodrza w Zielonej Górze B adania prowadził mgr Jerzy T. Nowiński. Finansow ane przez Urząd M iasta Żary. Pierwszy (ostatni) sezon badań. Fosa miejska i przepra wa mostowa z XIII-XIX w. Stanowisko zlokalizowane je st we wschodniej części m iasta, w odległości ok. 40 m na wschód od murów miejskich, na dużym nie zabudowanym placu. W trakcie nadzoru archeologicznego prowadzonego przez Muzeum od wczesnej wiosny 1993 r, ustalono przebieg wschodniego skraju fosy miejskiej, który mocowały pionowo bite pale rozstawione co 0,8-2,3 m. W centralnej części wykopu pod kolektor ściekowy stw ier dzono występowanie nieokreślonej konstrukcji drewnianej, w wyniku czego Wojewódzki K onserw ator Zabytków Archeologicznych w Zielonej Górze w strzym ał roboty ziemne i zo bligował inw estora do sfinansow ania ratowniczych badań archeologicznych. Prace prowadzono od 14.07 do 13.08.1993 r. w wykopie badawczym o wymiarach 12,1 X 1,6-2,2 m. W ram ach wykopu wystąpiło kilka układów konstrukcji drewnianych. W części południowej odsłonięto 5 nałożonych na siebie pólokrąglaków, z których najwyż szy zalegał n a głębokości ok. 155 cm poniżej poziomu jezdni. Tworzyły one rodzaj „ściany” o wysokości ok. 95 cm i długości ok. 2,7 m. Od północy sąsiadował z nim i kolejny układ  (...truncated)