Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z okazji 740-lecia śmierci św. Tomasza z Akwinu oraz św. Bonawentury z Bagnoregio

Anna Kazimierczak-Kucharska Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z okazji 740-lecia śmierci św. Tomasza z Akwinu oraz św. Bonawentury z Bagnoregio Rocznik Tomistyczny 4, 297-301 2015 Anna Kazimierczak-Kucharska Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z okazji 740-lecia śmierci św. Tomasza z Akwinu oraz św. Bonawenturyz Bagnoregio W dniach 13-14 listopada 2014 roku na szczególną uwagę poświęciła ujęciu Papieskim Wydziale Teologicznym we zaproponowanemu przez Mieczysława Wrocławiu odbyła się Ogólnopolska Gogacza, według którego doświadczeKonferencja Naukowa z okazji 740-lecia nie mistyczne jest nagłym, niespodzieśmierci św. Tomasza z Akwinu OP oraz wanym, a także niewypracowanym dośw. Bonawentury z Bagnoregio OFM. znaniem istnienia Boga przez intelekt W przedsięwzięciu aktywnie uczestni- możnościowy człowieka. Dr Andrzejuk czyli historycy filozofii z Warszawy: dr wskazała na fakt, że sam Akwinata nie Izabella Andrzejuk, dr Anna Kazimier- podejmował problematyki doświadczeczak-Kucharska, dr Magdalena Płotka, nia mistycznego sensu stricto, lecz analidr Michał Zembrzuski oraz mgr Karo- za wielu jego tekstów pozwala na postalina Ćwik, a ponadto ks. dr hab. Tomasz wienie tezy, iż doświadczenia mistyczne Stępień, który w drugim dniu konferen- wielu znanych mistyków zawierają liczcji wygłosił wykład plenarny, oraz dr ne elementy kontemplacji w ujęciu Marcin Trepczyński. Tomasza z Akwinu, zwłaszcza w konDr Izabella Andrzejuk wygłosiła wy- tekście poznania per raptum. Według kład pt. Kontemplacja i poznanie „per rap- Akwinaty raptus także jest poznaniem tum”. Tomaszowe źródła rozumienia isto- Boga, lecz nigdy nie zachodzi ono z init y d o ś w i a d c z e n i a m i s t y c z n e g o. cjatywy człowieka. Kontemplacja jest zaś W wystąpieniu tym zaprezentowała pro- prostym ujęciem prawdy i również moblematykę kontemplacji i poznania per że dotyczyć Boga, z tą jednak różnicą, raptum w ujęciu Tomasza z Akwinu. że jest to sposób poznania wypracowaWydaje się, że wymienione powyżej dwa ny przez człowieka. Wniosek końcowy sposoby poznania stanowią inspirację dla prelegentki jednoznacznie wskazywał na współczesnych tomistów. Prelegentka wpływ myśli Tomasza z Akwinu na te297 Anna Kazimierczak-Kucharska zy formułowane przez współczesnych poszukiwać w zakłóceniu właściwego tomistów w obszarze problematyki do- funkcjonowania w człowieku uczuć, świadczenia mistycznego. emocji i władz intelektualnych. Dr Anna Kazimierczak-Kucharska Wystąpienie dr Magdaleny Płotki dowygłosiła wykład pt. Antropologiczne tyczyło tematu Św. Tomasz z Akwinu uzasadnienie acedii w myśli Tomasza o pragnieniu , woli i powinności: z Akwinu oraz wybranych tomistów. Za- tomistyczna koncepcja praktycznej nim prelegentka przedstawiła kilka waż- samowiedzy. Już na wstępie prelegentka nych elementów w antropologii Akwi- podkreśliła, że w obszarze zagadnień naty, które mogą w pewien sposób dotyczących poznania samego siebie potłumaczyć acedię, zaznaczyła, że proble- jawia się problematyka samopoznania matyka acedii w sposób szczególny in- w kontekście działania charakteryzująteresowała myślicieli starożytnych, cego się racjonalnością i wolnością. Wolzwłaszcza mnichów, z Ewagriuszem ny wybór, namysł, decyzja, zmiana poz Pontu na czele. Są jednak autorzy, któ- stanowień, a także moralna powinność, rzy mocno akcentują istnienie i silne od- są to zagadnienia, które prelegentka wydziaływanie acedii w czasach współcze- mieniła w kontekście ujęcia św. Tomasnych, co wskazuje na zdecydowaną sza z Akwinu. Najważniejsze pytanie, ponadczasowość i uniwersalność tego jakie podczas swojego wystąpienia pozjawiska, które niejednokrotnie określa stawiła, brzmiało: czy samowiedza biesię również jako depresję duchową lub rze udział w procesie wolnego wyboru lenistwo duchowe. Dr Anna Kazimier- i działania? Kolejne ważne pytanie, nieczak-Kucharska zauważyła, że Tomasz jako wynikające z poprzedniego, było: z Akwinu niewiele mówi o acedii, po- jeśli samowiedza bierze udział w procenadto ów stan zniechęcenia opisał on sie wolnego wyboru, to w jakim stopniu głównie od strony przejawów, jednocze- poznanie samego siebie modyfikuje chaśnie wskazując na acedię jako rodzaj rakter podejmowanych decyzji i działań? smutku. Aby dojść do źródeł powszech- W punkcie wyjścia rozważań dr Płotki ności acedii, prelegentka zaproponowa- znajdowała się tomistyczna koncepcja ła, aby przeanalizować w myśli Toma- działania, zawierająca związki przyczysza z Akwinu proces podejmowania nowo-skutkowe jako pragnienia i dziadecyzji, co ściśle wiąże się z działaniem. łania. Po ukazaniu teorii działania oraz Niemałą rolę odgrywają również cnoty jej konsekwencji w myśli Tomasza z Akwii wady, co niejako skłania do sięgnięcia nu prelegentka, wykorzystując teorię do samych źródeł antropologii. Dlatego związku rozumu z aktami woli, pokazadr Kazimierczak-Kucharska skorzysta- ła, że ów związek przyczynowo-skutkoła również z koncepcji antropologicznych wy pragnienia i działania można rozbić, w ybranych tomistów, tak ich jak poprzez co zostaje zapewniona wolność Mieczysław Gogacz, Artur Andrzejuk wyboru i działania, a także działająceczy Krzysztof Wojcieszek. We wnio- mu podmiotowi zostaje przypisana odskach dr Anna Kazimierczak-Kuchar- powiedzialność. W ostatniej części swoska stwierdziła, że źródeł acedii należy jego wystąpienia prelegentka podała 298 Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z okazji 740-lecia śmierci św. Tomasza z Akwinu... szereg argumentów za przyjęciem stanowiska Akwinaty, który twierdził, że krytyczna refleksja człowieka nad swoimi pragnieniami i dążeniami stanowi warunek wolności działań. W ten bowiem sposób człowiek działający wyraża wiedzę o samym sobie. Dr Michał Zembrzuski wygłosił wykład zatytułowany „Donum intellectus” według Bonawentury i Tomasza z Akwinu – podporządkowanie rozumienia czy wnikanie w głębię? Prelegent już na wstępie stwierdził, że dar intelektu, nazywany też darem rozumu, zajmuje szczególne miejsce w charakterystyce darów Ducha Świętego zarówno w dziełach Bonawentury z Bagnoregio, jak i Tomasza z Akwinu. Dr Zembrzuski postanowił prześledzić, jak duży wpływ na teologiczne rozwiązania dotyczące daru intelektu miały wcześniejsze rozstrzygnięcia filozoficzne dotyczące samego intelektu. Jeśli chodzi o Bonawenturę, to skupił się on przede wszystkim na praktycznej stronie wyjaśnień, które dotyczą daru intelektu. Jak zauważył prelegent, o dary Ducha Świętego prosimy w Modlitwie Pańskiej, przy czym dar intelektu w szczególny sposób związany jest ze zwrotem: et ne nos inducas in tentationem, zatem jest to prośba do Boga o odpędzenie podstępnych nieprzyjaciół. Św. Bonawentura, zupełnie inaczej niż św. Tomasz, określał warunki, które dysponują człowieka do otrzymania daru intelektu. Są to według niego: świętość życia, łagodne usposobienie i podporządkowanie rozumienia najlepiej ukazującego sens daru intelektu. Prelegent zauważył również, że według Bonawentury działanie intelektu sprowadza się do potrójnego działa (...truncated)