Sprawozdanie z Konferencji „Przyroda – Człowiek – Bóg. Wokół myśli filozoficznej Arcybiskupa Józefa Życińskiego”, Lublin, 10 lutego 2012 r.

Piotr Karpiński Sprawozdanie z Konferencji „Przyroda – Człowiek – Bóg. Wokół myśli filozoficznej Arcybiskupa Józefa Życińskiego”, Lublin, 10 lutego 2012 r. Studia Philosophiae Christianae 48/2, 174-184 2012 174 RECENZJE I SPRAWOZDANIA [16] także jako niosące ze sobą aktualne pytania. Autorzy poszczególnych rozdziałów wykazali podwójną kompetencję: doskonałe znawstwo i erudycję w klasycznych problemach metafizyki, a także biegłość w filozofii analitycznej i różnych współczesnych narzędziach analitycznych. Co więcej, tymi ostatnimi potrafią się posługiwać, nie ograniczając się jedynie do ich słownikowej znajomości. Ukazali bogaty wachlarz współczesnych koncepcji filozoficznych, tak metafizycznych, jak epistemologicznych i semantycznych. Krajobraz, jaki dzięki temu powstał, to filozofia pierwsza niezwykle żywa, barwna, będąca miejscem dialogu i ścierania się różnych poglądów i opinii. Lektura tekstów Przewodnika nie jest łatwa. Wymaga ona znajomości specjalnego języka logicznego, w którym teksty zostały napisane. Niemniej, wysiłek uważnego czytania bardzo się opłaca. Dzięki niemu można poczuć się włączonym w starożytny dyskurs metafizyczny, choć przetłumaczony na język współczesnej filozofii. Przewodnik po metafizyce to książka niezwykle potrzebna i warta polecenia nie tylko studentom filozofii i teologii, ale wszystkim poszukującym głębszego zrozumienia i sensu rzeczywistości. Dzieło młodych polskich naukowców wykazuje brak racji tym, którzy wieszczyli kres metafizyki w ponowoczesnych czasach. Piotr Karpiński Wyższe Seminarium Duchowne w Łowiczu PIOTR KARPIŃSKI Wyższe Seminarium Duchowne w Łowiczu SPRAWOZDANIE Z KONFERENCJI PRZYRODA – CZŁOWIEK – BÓG. WOKÓŁ MYŚLI FILOZOFICZNEJ ARCYBISKUPA JÓZEFA ŻYCIŃSKIEGO LUBLIN, 10 LUTEGO 2012 R. 10 lutego 2011 roku zmarł nagle Ksiądz Arcybiskup Józef Życiński, metropolita lubelski, wybitny filozof. Wiadomość ta zaskoczyła [17] RECENZJE I SPRAWOZDANIA 175 wszystkich. Odszedł niespodziewanie, w wieku niespełna 63 lat, dynamicznie wypełniając swoje pasterskie, naukowe i publicystyczne zadania. Rok od śmierci jest minimalnym okresem, po którym możliwa staje się rezygnacja z bezpłodnego pytania „dlaczego?”, a trajektorie dalszych losów przestawiane są z żałoby ku rozumieniu dzieła i jego kontynuacji. Służyć temu miała konferencja naukowa, jaka odbyła się 10 lutego 2012 roku, na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, pt. Przyroda – Człowiek – Bóg. Wokół myśli filozoficznej Arcybiskupa Józefa Życińskiego, a która została zorganizowana przez trzy ośrodki akademickie, z którymi Filozof był związany: Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie i Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Już samo sformułowanie tematu Konferencji pokazuje, że mamy do czynienia z jakimś punktem wyjścia, niejako remanentem, bilansem otwarcia. Działalność naukowa Arcybiskupa była niezwykle bogata. Teraz, w nowej sytuacji dzieła zamkniętego i dokonanego, trzeba ją policzyć, pozbierać, wstępnie uporządkować. Potem będzie można badać dokładniej, ale bez tego wstępnego bilansu nie dałoby się dalej zapuszczać w szczegóły. Stąd Konferencja została pomyślana jako zaprezentowanie całokształtu myśli filozoficznej Arcybiskupa Życińskiego, w jej wszystkich aspektach: filozofii przyrody, metodologii nauk, relacji między wiarą a nauką, filozofii Boga, człowieka i kultury. Zanim przejdziemy do omówienia poszczególnych tematów Sympozjum, warto nakreślić pokrótce biografię intelektualną Arcybiskupa. O niezbędności tego zabiegu poświadczyła niezbicie dyskusja na Konferencji, w czasie której podnoszono problemy z ustaleniem podstawowych faktów z życia Filozofa. Arcybiskup Józef Życiński urodził się w 1948 roku w Nowej Wsi koło Piotrkowa Trybunalskiego. W 1966 roku ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim i, bezpośrednio po maturze, rozpoczął studia w Wyższym Częstochowskim Seminarium Duchownym, które wówczas mieściło się w Krakowie. Tutaj spotkał profesorów: 176 RECENZJE I SPRAWOZDANIA [18] ks. Ignacego Różyckiego (dogmatyka), ks. Wacława Schenka (liturgika), o. Augustyna Jankowskiego (biblistyka), ks. Alojzego Klawka czy ks. Stanisława Grzybka, nade wszystko zaś ks. Kazimierza Kłósaka, wybitnego filozofa przyrody, który wywarł największy wpływ na przyszłego arcybiskupa. To pod jego kierunkiem przygotował magisterium teologiczne, pt. Zagadnienia absolutnego początku czasowego wszechświata a teoria jego ekspansji (1972 rok) oraz doktorat z teologii, pt. Zagadnienia filozoficznych implikacji fizykalnych ujęć stanu szczególnego modeli kosmologicznych (1976 rok) – obydwie prace obronione na nieuznawanym przez państwo Papieskim Fakultecie Teologicznym w Krakowie. W tym czasie młody ks. Życiński rozpoczyna wykłady z filozofii w częstochowskim i krakowskim Seminarium, a także pracę naukową na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie, przekształconym następnie w Papieską Akademię Teologiczną w Krakowie. W 1979 roku broni rozprawę doktorską z filozofii na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie pt. Filozoficzne aspekty kosmologicznej osobliwości początkowej, przygotowaną pod kierunkiem ks. prof. M. Lubańskiego. Rok później, na tej samej uczelni, przedstawia habilitację zatytułowaną Prostota i dyskonfirmowalność jako kryteria heurystyczne w kosmologii relatywistycznej. Od 1981 jest kolejno profesorem nadzwyczajnym, profesorem zwyczajnym i dziekanem Wydziału Filozoficznego Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Praca naukowa zeszła na drugi plan w roku 1990, kiedy został mianowany biskupem tarnowskim, by ponownie się pojawić w roku 1997, kiedy to jako arcybiskup lubelski został jednocześnie Wielkim Kanclerzem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Do śmierci kierował Katedrą Relacji między Nauką a Wiarą Wydziału Filozofii KUL. Był autorem około 50 książek i 350 artykułów. W dyskusji na Konferencji padło pytanie o rolę ks. prof. K. Kłósaka w intelektualnej formacji Arcybiskupa. Warto przywołać tutaj słowa samego Arcybiskupa: „Ja osobiście dziękuję Bogu, że spotkałem na mojej życiowej drodze księdza profesora Kazimierza Kłósaka. Jego książki fascynowały mnie jeszcze w szkole średniej. (…) mogłem uczęszczać na jego wykłady. U niego robiłem też kolejne stopnie naukowe, przy współpracy z nim [19] RECENZJE I SPRAWOZDANIA 177 przygotowałem habilitację (…). To on uczył mnie filozofii otwartej na nauki przyrodnicze”1. Konferencja Przyroda – Człowiek – Bóg. Wokół myśli filozoficznej Arcybiskupa Józefa Życińskiego rozpoczęła się o godz. 10.00. Otwarcia dokonał Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, JM Ks. prof. Stanisław Wilk. W swojej okolicznościowej mowie podkreślił przede wszystkim humanizm Arcybiskupa i jego skupienie się na człowieku. Choć Arcybiskup uprawiał trudne dyscypliny, wydawałoby się, że wręcz oderwane od człowieka i jego spraw, to jednak swoją filozofię pojmował (...truncated)