Filozoficzne aspekty ideologii "gender"
Zdzisław Pawlak
Filozoficzne aspekty ideologii
"gender"
Studia Włocławskie 16, 229-244
2014
16(2014), s. 229–244
KS. ZDZISŁAW PAWLAK
FILOZOFICZNE ASPEKTY IDEOLOGII GENDER
„Według ideologii gender nie istnieje ontologiczna różnica między
mężczyzną a kobietą. Męska czy żeńska tożsamość nie są wpisane w naturę, w rzeczywistość, ale są jedynie przypisane kulturze, są wynikiem
konstrukcji społecznej, rolą jaką odgrywają jednostki, spełniając zadania
i funkcje społeczne. Jej teoretycy twierdzą, że gender jest ideologią performatywną, a różnice mężczyzna – kobieta są jedynie normatywnymi uwarunkowaniami, kulturowymi stereotypami i społecznymi konstrukcjami,
które należy zdekonstruować, aby osiągnąć równość między mężczyzną
a kobietą, [...]. Mamy do czynienia z rewolucją, próbującą odwrócić
porządek stworzenia mężczyzny i kobiety, zaplanowany od początku
przez Boga w jego planie wiecznej miłości. Ta prowadzona przez Zachód
rewolucja postępuje z niezwykłą przebiegłością, niemal całkowicie poza
debatą publiczną. Jej konsekwencje są bardzo poważne – dotyczą bowiem
nie tylko nauk medycznych, humanistycznych i społecznych; jej niszczące
skutki mogą z coraz większą oczywistością objawiać się w konkretnym
życiu pojedynczych osób i społeczeństw, do których należymy”1.
Rzeczywiście, można powiedzieć, że modna dziś rewolucja genderowa gwałtownie rozprzestrzenia się po całym świecie i z niespotykaną
siłą atakuje komplementarność mężczyzny i kobiety, ich tożsamość jako
męża i żony, atakuje wprost macierzyństwo i ojcostwo. Niszczy także
ludzką potrzebę miłości oraz bezinteresownego dawania siebie, wspólnoty i szczęścia. W krajach Zachodu ta rewolucja wprowadza do polityki
KS. ZDZISŁAW PAWLAK – dr hab. nauk humanistycznych w zakresie filozofii,
emerytowany prof. UMK, wykłady zlecone na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu
Mikołaja Kopernika w Toruniu.
1
R. S a r a h, Przedmowa, w: M.A. P e e t e r s, Gender – światowa norma polityczna
i kulturowa. Narzędzie rozeznania, Warszawa 2013, s. 15–16.
229
państw i nowego ustawodawstwa tzw. małżeństwo poszerzone o pary
jednopłciowe lub kreację „trzeciej” („neutralnej”) płci. W państwach zaś
rozwijających się rewolucja genderowa skupia się głównie na tzw. walce
o prawa kobiet, opierającej się zwłaszcza na powszechnym dostępie do
antykoncepcji i aborcji.
W ten sposób gender jako ideologia równouprawnienia obowiązuje
jako polityczna norma, poczynając od konferencji w Pekinie w 1995
roku. Hasła tejże ideologii są narzucane poprzez prawo, politykę władz,
propagandę i reformę szkolnictwa. Propagowana szeroko rewolucja seksualna, której efektem jest obecny kryzys rodziny na zachodzie Europy,
„wykreowała nową kulturę i osiągnęła stadium, w którym jej cele stały
się globalnymi normami. Na naszych oczach tworzy się nowa globalna
kultura. Radykalne mniejszościowe lobby sterowane z Zachodu, ale o zasięgu międzynarodowym, przeprowadza światowy przewrót, a zachodnie
społeczeństwa pogrążone w zagubieniu i chaosie ochoczo podążają we
wskazywanym kierunku”2.
W niniejszym artykule zostanie podjęta najpierw próba określenia,
czym jest gender, a następnie charakterystyka głównych podstaw tej ideologii, zwłaszcza jej filozoficznych korzeni. Na koniec zaś jako konsekwencje
zostaną podkreślone jej najważniejsze zagrożenia dla życia człowieka, jego
relacji międzyludzkich, chrześcijańskiego modelu małżeństwa i rodziny,
edukacji, kultury i cywilizacji.
1. Pojęcie gender i jego historia
Samo wyrażenie gender opiera się na istnieniu podwójnej terminologii
angielskiej na określenie płci: sex i gender. Termin sex odwołuje się do płci
biologiczno-naturalnej. Człowiek rodzi się mężczyzną lub kobietą, a więc
z natury posiada określoną płeć. Z kolei pojęcie gender pierwotnie (do lat
pięćdziesiątych XX w.) stosowane było jako termin gramatyczny (określający czy wyraz jest rodzaju męskiego, żeńskiego lub nijakiego)3. W sensie
ścisłym (w jego dzisiejszym rozumieniu) pojęcie gender jako płeć kulturowa,
społeczna, pojawiło się po raz pierwszy w 1955 roku u amerykańskiego
2
B. Fa l k o w s k a, Wywiad z dr Marguerite A. Peeters, „Nasz Dziennik” [Magazyn],
2013, 21–22 IX, s. 9.
3
Por. P. M o r c i n i e c, Rodzina wobec ideologii gender, „Teologia i moralność”, 4(2008),
s. 157; także P. B o r t k i e w i c z, Ideologia gender – istota i konsekwencje dla duszpasterstwa,
w: Wierzę w Syna Bożego. Program duszpasterski Kościoła w Polsce na lata 2013–2017, red.
S. Stułkowski, Poznań 2013, s. 285–288.
230
psychologa i seksuologa Johna Moneya (1921–2006), jednego z bardzo
kontrowersyjnych twórców koncepcji tzw. płci kulturowej. Twierdził on,
zgodnie z przyjętą przez siebie zasadą „wychowanie zamiast natury”, że
płeć dziecka można przez pierwsze lata życia dowolnie formować.
Odbywając staż i przygotowując doktorat na Harvardzie, Money
spotkał się z klinicznymi przypadkami hermafrodytyzmu (osób z biologicznymi cechami obu płci) i wtedy też użył terminu gender identity
w odniesieniu do tożsamości płciowej, nie pokrywającej się z tożsamością
biologiczną. Wprowadził też rozróżnienie między „płcią” (w znaczeniu
biologicznym) a gender (w znaczeniu roli społecznej, doświadczania męskości i kobiecości przez jednostki, ich subiektywnych odczuć). Zespół,
z którym pracował nad swoimi badaniami, ustalił również, że dziecko do
co najmniej dwóch lat pozbawione jest poczucia tożsamości płciowej i że
tożsamość ta może być zmieniona, nie wywołując u niego poważniejszego
wstrząsu psychicznego4.
John Money wprowadzając termin gender identity (gender role) przedefiniował ten termin. Miał on służyć wskazaniu, czy dana osoba czuje się
mężczyzną, czy kobietą. Zgodnie z powyższymi koncepcjami gender identity
byłoby zależne od tego, jak dziecko było wychowywane. Niekiedy mogło się
różnić od płci biologicznej. „Uwzględniając to zróżnicowanie płci, Money
podkreślał nowoczesną rolę płci, którą jego zdaniem należy odróżnić od
pojęcia bardziej tradycyjnego. Według Moneya płeć obejmuje nie tylko
status człowieka jako mężczyzny lub kobiety, ale przede wszystkim jest
przedmiotem osobistego uznania, wynikiem presji społecznej lub determinacji prawnej. Rozróżniając rolę płci od tożsamości płciowej, Money
ukuł nowy termin gender – identity/role”5.
Idea płci (gender) doktora Moneya trafiła bardzo szybko na podatny
grunt wśród psychiatrów, psychologów i psychoanalityków, najpierw
w Ameryce, a później można obserwować transfer tego pojęcia do dziedziny nauk społecznych, gdzie począwszy od końca lat sześćdziesiątych
4
Zob. M.A. P e e t e r s, Gender – światowa norma polityczna i kulturowa..., dz. cyt.,
s. 52–53. Autorka przytacza tragiczny w skutkach eksperyment dr. J. Moneya, którego dokonał
na braciach bliźniakach – Brusie i Brianie Reimerach. Pierwszemu z nich Money postanowił
chirurgicznie zmienić płeć, czyniąc z niego dziewczynkę. Jednak mimo że poddał dziecko
leczeniu hormonalnemu, dorastając, nigdy nie utożsamiło się ono z płcią żeńską. W wieku
15 lat chłopiec chciał poddać się operacji, aby znowu stać się mężczyzną. W k (...truncated)