"Studia Soborowe, t. 2: Historia i recepcja Vaticanum II, cz. 2", Toruń 2015 : [recenzja]

Krzysztof Kiełpiński "Studia Soborowe, t. 2: Historia i recepcja Vaticanum II, cz. 2", Toruń 2015 : [recenzja] Studia Włocławskie 18, 517-520 2016 szego kontekstu historycznego. Wśród pozytywnych elementów dostrzega się różnorodne formy ujęć artykułów, jak np. mowy Ariusza i Atanazego zawarte w formie literackiej fikcji. Autorzy wskazują na pewnego rodzaju pozytywną rolę ówczesnych błędów doktrynalnych tak dla początków, jak i dla współczesnego Kościoła. Z pewnością inspirowały pogłębione studia nad doktryną katolicką i troskę o ortodoksyjność jej przekazywania. Wiele z artykułów inspiruje do podejmowania dalszych badań w zakresie rozważanych zagadnień. Lublin, KUL Tomasz Wróbel Studia Soborowe, t. 2: Historia i recepcja Vaticanum II, cz. 2, red. M. Białkowski, Toruń : Łoś, GroupMedia 2015, 856 s. „Chrystus wczoraj i dziś, ten sam także na wieki” (Hbr 13, 8) – te słowa zawarte w Liście do Hebrajczyków należy odnieść do instytucji soborów, które w Kościele posiadają czcigodną tradycję. Sobór w Kościele katolickim to zwołanie przez papieża biskupów w celu sprecyzowania prawdziwej nauki Kościoła. To nauczanie ma charakter uroczysty oraz wskazuje na depozyt wiary, który stanowi fundament złożony przez Chrystusa w Kościele. W Kościele katolickim odbyło się 21 soborów powszechnych. Właśnie na nich zostały określone dogmaty oraz sprecyzowana nauka Kościoła. Sobory w Kościele były wydarzeniami, które określały naukę wspólnoty ludu Bożego – Kościoła pod względem doktrynalnym, prawnym oraz pastoralnym. Sobór Watykański II wpisuje się w historię soborów powszechnych, które odcisnęły znaczące znamię na życiu członków tej wspólnoty. Postanowienia soborowe miały na celu ukazać naukę Kościoła w wymiarze życia współczesnego człowieka. Papież Jan XXIII zwołując ten sobór chciał ukazać Kościół jako Matkę i Nauczycielkę. W 2015 r. Kościół katolicki przeżywał 50. rocznicę zakończenie obrad Vaticanum II. W tym duchu należy spojrzeć na dosyć obszerne dzieło mające upamiętnić tę rocznicę pt. Studia soborowe. W pierwszym jego tomie (wydanym w 2013 r.) zostały poruszone tematy związane z nauczaniem Vaticanum II. Natomiast tom drugi pt. Historia i recepcja Vaticanum II ukazał się w dwóch częściach. Część pierwsza została opublikowana w roku 2014. Druga część, która jest przedmiotem niniejszej recenzji, zajmuje się przede wszystkim recepcją postanowień soborowych, które dokonywały się w ciągu tych lat w Kościele na świecie. Recepcja jest to przełożenie postanowień, w tym przypadku postanowień Vaticanum II, na codzienność życia Kościoła lokalnego. Monografia została podzielona na dwie części. Otrzymały one właściwe sobie tytuły: pierwsza część to – Historia epoki Vaticanum II, a druga – Recepcja Vaticanum II. W zamieszczonym na początku liście kard. Kazimierz Nycz podkreśla, że 50. rocznica zakończenia Vaticanum II ma stać się szansą intelektualnej refleksji nad tajemnicą Kościoła oraz umocnienia wiary ludu Bożego. Zachęca, 517 aby czytelnik zauważył, że wspólnota ludu Bożego ciągle odkrywa na nowo osobę Jezusa Chrystusa obecnego w swoim Kościele w słowie Bożym i sakramentach. Artykuły zamieszczone w pierwszej części (osiem) ukazują przede wszystkim okoliczności zwołania Soboru Watykańskiego II, jego przebieg oraz podejmowaną na nim problematykę. Poddając analizie poszczególne artykuły, możemy się przekonać, że autorzy (większość z nich to Polacy, ale są również autorzy zagraniczni) to osoby, które posiadają ogromną wiedzę w konkretnym temacie. Godne zauważenia jest także to, że tematy zostały ukazane w wielu aspektach. Aparat krytyczny w postaci przypisów wskazuje, że autorzy wykorzystali bogaty zestaw opracowań i literatury, także w językach obcych. Zestaw przywołanych źródeł historycznych może być też cenną wskazówką dla innych naukowców, którzy w przyszłości będą zainteresowani dalszym opracowaniem podobnych tematów. Pierwszy artykuł w pierwszej części zatytułowany Vaticanum II między historią i teologią. Status quaestionis, którego autorem jest Philippe Chenaux, wskazuje na cel prac soborowych. Autor podkreśla, jakie pytania wpływały do komisji soborowych oraz na jakie elementy komisje zwracały uwagę. Autor wskazał na wiele ciekawych, ale kontrowersyjnych tematów, które miały być przedmiotem obrad. W kolejnym artykule zatytułowanym Konserwatyści i tradycjonaliści na Soborze Watykańskim II, autorstwa Jacka Bartyzela, czytelnik ma możność poznać istotę różnych opcji, które ujawniły się naVaticanum II. Autor analizuje tematy obrad, głosowania, określa różnorakie frakcje, które powstawały podczas sesji soborowych. Czytelnik poznaje myśli głównych teologów związanych z pracami soborowymi. Autor tej rozprawy wprowadza czytelnika w samo jądro sporu, aby mógł przekonać się sam, co stanowiło istotę konserwatyzmu oraz tradycjonalizmu. Następne artykuły w tej części stanowią serię biogramów polskich biskupów uczestniczących w pracach przygotowawczych czy sesjach soborowych. Została ukazana działalność następujących biskupów: Bolesława Kominka, Kazimierza Józefa Kowalskiego, Michała Klepacza, Edmunda Nowickiego, Franciszka Jopa. Autorzy wskazali na podwójny aspekt działalności tych biskupów; zostali ukazani nie tylko jako światli, mądrzy ojcowie soborowi, ale także troskliwi duszpasterze, którzy pierwsi, w porozumieniu z kard. Stefanem Wyszyńskim, dokonywali skutecznych recepcji postanowień soborowych. Ostatni artykuł pierwszej części opisuje działalność Kościoła katolickiego po Vaticanum II. Autor artykułu, Jan Ryszard Sielezin, konfrontuje naukę Kościoła katolickiego z przemianami, które miały miejsce w świecie. Wskazuje, że recepcja postanowień soborowych natrafiła na wiele przeciwności, nie tylko wśród ludzi świeckich, ale zwłaszcza wśród duchownych. Czytelnik ma szansę zapoznać się z różnorakimi przyczynami zahamowania recepcji oraz dokonać autoanalizy. Drugą część monografii (piętnaście artykułów) otwiera seria opracowań, w których został przedstawiony proces recepcji postanowień soborowych. Autorzy ukazali najpierw ten proces przykładowo, w wybranych krajach, mianowicie: 518 Włoszech, Austrii, Czechosłowacji. Specyfika sytuacji polityczno-społecznej i religijnej tych krajów określiła sposób recepcji postanowień soborowych w danym Kościele lokalnym. Recepcja nauczania soborowego zależała także w znacznej mierze od lokalnych biskupów i duszpasterzy. Ich autorytet i charyzmat przyczynił się do roztropnego wprowadzania odnowy soborowej. W dalszej perspektywie czytelnik może zauważyć stopniowy proces recepcji, który przyczynił się do ciągłości oraz zachowania tradycji i zwyczajów w danej wspólnocie. Należy stwierdzić, że recepcja nauki soborowej w tych krajach związana była z wieloma czynnikami. Czytelnik, śledząc dogłębnie artykuły, sam przekona się, jak środowisko, wspólnota, tradycje, laicyzacja oraz inne elementy miały wpływ na ten proces. Autorzy, którzy analizują ten problem, wskazują, że recepcja osiągała swój cel w przypadku silnej osobowości lokalnego pasterza. Można pokusić się (...truncated)