Mikrosatellit Belirteçleri ile Darboğaz (Bottleneck) Testi

Erciyes Üniv Vet Fak Derg 8(3) 181-185, 2011 J Fac Vet Med Univ Erciyes 8(3) 181-185, 2011 T. AYAŞAN, H. HIZLI, K. GÖK, N. KILIÇALP, U. KARA, Araştırma A. ÇAMLIDAĞ, Makalesi E. KARAKOZAK, H. MUTLU, S. ÇOBAN, M.S. Research SEĞMENOĞLU Article Donör İneklerde Mevsimin Embriyo Kalitesi Üzerine Etkisi Tugay AYAŞAN1, Hatice HIZLI1, Kurtuluş GÖK1, Numan KILIÇALP1, Uğur KARA2, Aysun ÇAMLIDAĞ1, Emel KARAKOZAK1, Hasan MUTLU1, Serdal ÇOBAN1, M. Seymen SEĞMENOĞLU3 1 Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Adana-TÜRKİYE 2 Saimbeyli Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü, Adana-TÜRKİYE 3 Adana Veteriner Kontrol Araştırma Enstitüsü, Adana-TÜRKİYE Özet: Sunulan çalışma, donör ineklerde mevsimin embriyo kalitesi üzerine etkisini saptamak amacıyla yapıldı. Denemede, yaz (n=34), sonbahar (n=21), ilkbahar (n=67), kış (n=45) mevsimlerinde yapılan embriyo transfer çalışmaları kullanıldı. Elde edilen bulgulara göre, mevsimin transfer edilebilir ve edilemeyen embriyo oranı üzerine etkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edildi. Ayrıca, mevsimin transfer edilebilen ve edilemeyen embriyo sayı ortalaması ile toplam embriyo sayı ortalaması üzerine etkisinin istatistiksel olarak önemsiz olduğu da tespit edildi. Sonuç olarak, ineklerde mevsimin transfer edilebilir ve edilemeyen embriyo oranı üzerine önemli bir etkisinin olduğu kanısına varıldı. Anahtar Kelimeler: Donör inek, embriyo kalitesi, mevsim Effect of Season Upon The Embryo Quality in Donor Cows Summary: The objective of the study was to evaluate the effects of season on the embryo quality in donor cows. In the experiment, embryo transfer results of autumn (n=21), spring (n=67) winter (n=45) and summer seasons (n=34) were used. According to the study, the season affected the rates of transferable and non-transferable embryos. In addition, the season did not affect the numbers of transferable, non-transferable and total embryos. In conclusion, the findings suggest that the season affects the rates of transferable and non-transferable embryos in donor cows. Key Words: Donor cow, embryo quality, season Giriş Embriyo transfer (ET) çalışmalarının uzun yıllardır yapılmasına karşılık, istenilen sonuçlar yine de beklentileri tam olarak karşılayamamaktadır. Bu durum, ET’de başarıyı etkileyen pekçok faktörün ele alınmasını zorunlu kılmıştır. Bu amaçla, ET çalışmalarında sürekli yeni yöntemler denenmekte veya var olan teknikler geliştirilmeye çalışılmaktadır. Hayvan yetiştirme programında, çoklu yumurtlama ve ET’nin (Multiple Ovulation and Embryo Transfer, MOET) istenilen genetik ilerlemeyi artırdığı ve generasyonlar arası süreyi kısalttığı ifade edilmektedir (5). Bu düşünceden hareketle, Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nde “Anadolu Alacası” adı altında bir proje yürütülmeye başlanmıştır (30). Peixoto ve ark. (15); a) MOET’in hızlı bir yayılma gösterdiğini, b) sonuçlarının değişken ve tahmininin zor olduğunu, c) süperovulasyon sonuçlarının bireysel ve çevre koşullarından etkilendiğini, d) donörleri etkileyen faktörlerin donörlerin ırk, ay, yıl, mevsim, hormon kaynağı ve dozu olduğu ve e) donörlerden istenilen sonuçların alınabilmesi için yaş ve hormon dozunun dikkate alınmasının gerekliliğini ifade etmişlerdir. Donör ineklerden istenilen miktar ve kalitede embriyo elde edilmesi için; ırk, yaş, canlı ağırlık, Geliş Tarihi/Submission Date : 09.06.2011 Kabul Tarihi/Accepted Date : 03.11.2011 laktasyon sayısı, süt verimi, vücut kondisyon skoru ve önceki beslenme programları da dikkate alınmalıdır (3, 6, 7, 8, 11, 13, 22). Buna paralel olarak, Kweon ve ark. (10), sığırlarda süperovulasyonu etkileyen faktörlerin; yer, laktasyon sayısı, buzağılama sonrası aylar, kullanılan gonatotropinler, sezon, östrus siklusundaki süperovulasyon uygulamaları ile serum toplam kolesterol düzeyi olduğunu bildirmiş, uzun yıllardır ET uygulamalarının yapılmasına karşılık, yukarıdaki faktörlerin ET başarısını hala sınırladığını ifade etmiştir. Putney ve ark. (17), embriyoların kış aylarında donör ineklerden daha fazla toplandığını bildirirken; Al-Katanani ve ark. (1), Sartori ve ark. (21) ile Wolfenson ve ark. (28), sıcaklık stresinin embriyo gelişimi üzerine zararlı etki gösterdiğini bildirmiştir. Marquez ve ark. (12), mevsimsel etkinin embriyo kalitesi üzerine etkisini tespit etmek amacıyla yaptıkları denemelerinde, kuru ve yağışlı sezonda yapılan ET’lerin etkisine bakmışlardır. Anılan araştırıcılar, kuru sezonda 16 adet iyi, 20 adet zayıf ve 17 adet kötü embriyo tespit ederken, yağışlı sezonda ise, 21 adet iyi, 20 adet zayıf ve 20 adet kötü embriyo elde etmişlerdir. Chebel ve ark. (4), mevsim ve donör hayvanlar arasında bir interaksiyonun olduğunu bildirirken; Takuma ve ark. (26) ise, donör ineklerden elde edilen oosit ve folikül sayılarının inek X mevsim interaksiyonundan istatistiksel olarak etkilendiğini, 1. ve 2. kalitedeki embriyo oranının sıcak ve soğuk sezonlar arasında bir farklılığa yol açmadığını bildirmişlerdir. 181 Donör İneklerde Mevsim ve Embriyo Kalitesi… Dolayısıyla, sunulan çalışmada donör ineklerden elde edilen embriyo kalitesi üzerine mevsimin etkileri araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem Bu çalışma, Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Hacıali İşletmesi’nde bulunan büyükbaş hayvancılık tesislerinde gerçekleştirildi. Hayvan materyalini 55 adet Siyah Alaca donör inek oluşturdu. Donör inekler; 550-600 kg ağırlığında, 5 yaşlı, vücut kondisyon skoru 4.0 ünite, 3. laktasyonda olan, düzenli östrus aktivitesi gösteren ve klinik yönden sağlıklı hayvanlardı. Rasyon olarak, yeterli miktarlarda kesif yem+vitamin+mineral takviyesi, silaj, saman, şeker pancarı posası ve yonca verildi. Mevsimin etkisine yönelik olarak, sonbahar, kış, ilkbahar ve yaz aylarında yapılan ET’ler dikkate alındı. Transferler her grup için günün aynı saatinde yapıldı. Çalışma boyunca, sonbahar (Eylül-Kasım) 21, kış (Aralık-Şubat) 45, ilkbahar (Mart-Mayıs) 67 ve yazın (Haziran-Ağustos) 34 adet olmak üzere toplam 167 adet ET sonuçları değerlendirildi. Embriyo kalitesinin saptanması, işletmede bulunan Biyoteknoloji Laboratuvarı’nda yapıldı. Süperovulasyon amacıyla, donörlere uygulamanın başında (0. gün) CIDR intra-vaginal olarak uygulandı. Yedinci günden itibaren, 12 saat ara ile günde 2 kez sabah ve akşam azalan dozlarda (80:80 mg, 60:60 mg, 40:30 mg, 30:20 mg) olmak üzere toplam 400 mg FSH (Folltropin- V®, Bioniche Animal Health Inc.,Ontario, CANADA K8N5J2), 4 gün süre ile kas içi uygulandı. Ardından, corpus luteumu lize etmek amacıyla 5. FSH enjeksiyonuyla birlikte tek doz 500 μg Cloprostenol (Estrumate®) Schering Plough/Essex Animal Health Sedelsberger strasse 2.26169 Friesoythe-GERMANY) uygulandıktan sonra, 6. FSH enjeksiyonuyla birlikte CIDR uzaklaştırıldı. Son olarak, Cloprostenol enjeksiyonundan 24 saat sonra, günde 3 kez donörlerin östrusları takip edilerek, inekler östrus başlangıcından itibaren 12 saat ara ile 0.25 ml payetlerle tohumlandı. Embriyolar, tohumlamayı takiben 7. günün sonunda uterus yıkaması ile toplandıktan sonra, uterus yıkam (...truncated)