Finlandiya’nın orman ve ormancılık durumu, orman mahsullerinin bu memleketin milli ekonomisindeki önemi

FİNLANDİYANIN ORMAN VE ORMANCILIK DURUMU, ORMAN MAHSULLERİNİN BU MEMLEKETİN MİLLİ EKONOMİSİNDEKİ ÖNEMİ '" Yazan Prof. Dr. Fikret S aat ç i o ğ iu Finlandiya memleket sahası ve nüfusuna nisbetle Avrupanın orman itibarile en zengin memleketidir. 337.113 kilometre kareden ibaret olan yüz ölçümünün 304.800 kilometre karesi kara, geri kalan kısmı da göllerdir. Ufak büyük tesbit edilebilen göl sayısının 40.000 den fazla olduğu söylenmektedir. Bütün memleket manzarasına hakim olan iki varlık daima göze çarpar: Orman ve Su. Orman topraktan faydalanma şekillerinin başında yer almaktadır. Finlandiyanın genelorman sahası 21.670.000 hektardır. Ziraat sahası 3.826.000, .boş saha büyük kısmı bataklık olmak üzere 5.004.000 hektara baliğ olmaktadır. Buna göre Finlandiya kara sahasının % 71 i ormanla kaplı bulunmaktadır. Esasen arazisinin büyük kısmı da yalnız orman yetişmesine elverişli olan topraklardır. Ormanın yaşama sahasını teşkil eden bu topraklar esas itibarile taşlık, kayalık ve bataklık evsaf gösterirler. Ziraat için elverişli olan münbit, aluviyal topraklar çok az bir yer işgal eder. Ormanca fakir sayılan memleketimizde nikbin bir tahmine göre 10.500.000 hektar orman sahası bulunduğu ve orman nisbetinin % 13 geçmediği göz önüne getirilirse, Finlandiyanın muazzam ve normalin çok üstünde bulunan orman serveti zenginliği bütün canlılığı ile belirir. Bu büyük orman varlığına karşılık memleketin nüfusu 4.053.000 dir. Bu nüfusun % 25 i şehirlerde ve % 75 i de köylerde yaşarlar. ü '*' Yazar, bu mevzuun hazırlanmasında 1949 yılında Finlandiyada toplanmış olan III. Dünya OrmaneıIık kongresine iştirak ettiği sıralarda Finlandiya ormanıarında ve ormaneıIık muhitlerlnde yapdığı tetkiklerden ve «Finnish Forestry in Pietures, 1949» adındaki eserden faydalanmıştır. 6 F. SAATÇİOCLU Orman servetinin saha itibarile genişliği, buna karşılık nüfusun az oluşu, beher insan başına düşen orman sahası miktarını çok yükseltmektedir. Bu memlekette insan başına 5.1 hektar gibi büyük bir saha isa.bet etmektedir ki, bu saha İsveçde 3.6, Norveçde 2.5 ve bütün Avrupada ortalama 0.5 hektardır. Şu halde Avrupaya nazaran beher nüfus başına 4.6 hektar kadar fazla bir orman sahası isabet ediyor demektir. Bu saha taşıdığı odun serveti itibarile de oldukça zengin sayılır. Zira Finlandiyada beher hektardaki orman serveti 600 (güney Finlandiyada) ile 200 (kuzeyde) m- arasında değişmektedir. Kuzeydeki bu düşüklük Lapland'daki yetişme muhiti şartlarının orman yetişmesi için elverişsizliğinden ileri gelmektedir, Finlandiyanın geniş orman varlığını terkip eden ağaç türleri sayı itibarile çok azdır. Meşçere ve orman halinde başlıca üç ağaç türüne rastlanır ki, bunlarda başda Sançam olmak üzere Ladin ve Huşdan ibaretdir. Titrekkavak ve Akçaağaçda az miktarda bulunan türlerdendir. Genel orman sahasının % 45,5 ini Sarıçam, % 32,2 sini Ladin, % 18,8 ini Buş, % 1,9 unu Titrekkavak ve % 1,6 sını da Akçaağaç teşkil eder. Bu mahdud ve ekseri ya büyük saf ormanlar teşkil eden ağaç türlerile genelorman manzarası büyük bir monotonluk gösterir. Bunda kuzeyin ekstrem iklim şarrtları amildir. 60 - 70 inci arz dereceleri arasında uzanan bu memleket içinde de ormanıarın yayılışında güneyden kuzeye doğru devamlı suretde azalan ısı, büyük roloynamaktadır. En güneyde dar bir sahil şeridi, orta Avrupa mutedil iklim şartlarına benzer bir iklim göstermesi delayısile bazı yapraklı orman ağaçlannın (Meşe, Dişbudak, Akçaağaç gibi) yetişmesıne elverişlidir. Bu şeridi kuzeye doğru serin bir orman rejionu takip eder ki, bu rejiyonda iğne yapraklı ağaçlar hakimdir. Finlandiyanın geniş orman servetleri her yıl büyük bir artım yapmaktadır. 1946 yılında çeşitli ağaç türü ormanlarının meydana getirdiği artım tutarı 40,8 milyon (kabuksuz) metreküpdür. Bu yekünda 17,1 milyonla Çam, 13,2 milyonla Ladin ve 8,4 milyonla da Huş başda yer alan ağaç türleridir. Artım bakımından Finlandiyanın kuzey yarısı ile güney yarısı arasında oldukça büyük farklar mevcuttur. Kuzeyde topraklar genel olarak güneye nazaran çok daha fakir ve ormanıarda yaşlıdır. Bundan dolayı güneyde ortalama yıllık artım hektarda 2.62 m" olduğu halde, kuzeyde 0.90 metre kübü aşırıamaktadır. Genelortalama artım 1.88 metre kübdür. Bu rakamlar karşısında beher nüfus başına düşen yıllık artım 10,2 metre kübe baliğ olmaktadır. Bu da pek tabii olara 'k insan başına düşmesi gereken odun sarfiyatının çok üstünde bir rakamdır. Zira medeni memleketlerde beher nüfus için yapı, yakacak ve kullanılacak odun olarak yıllık ihtiyaç ortalama 1,0 m- olarak gösterilmektedis-, Buna göre Finlandiyada nüfus başına yuvarlak hesap 9,0 m" fazla bir orman mahsulü istihsali ba- FİNLANDİYANIN 7 ORMANCILIK DURUMU his mevzuudur ki, ileride izah edileceği gibi bu fazlalık büyük kısımları itibarile işlenerek dış memleketlere ihraç edilmektedir. Genel olarak Finlandiyada odun sarfiyatile (iç sarfiyat ve ihracat) artım arasında lehde bir muvazene mevcuttur. Aşağıdaki rakamlar bu hususda bir fikir verir: Odun sarfiyatı Artım 1929 -1938 1940 - 1944 1946 41.2 45.7 32.9 40.8 40.3 40.8 Görülüyor ki bütün yıllarda artım sarfiyatdan az çok yüksektir. Bu itibarla her servet birikmesi bahis mevzuu demektir. Fakat hakikatde muvazene bu kadar lehde değildir. Uzak bölgelerde bulunan ve taşıma masraftarmın nisbeter. yüksekliği dülayısile fazla müdahalelere maruz kalmayan kuzey ormanlarında (bunların hemen hepsi Hükumet ormanlarıdır) biriktirme mevcut olduğu halde, daha ziyade güneyde tekasüf eden özel ormanlarda oldukça ağır kesimler yapılmaktadır. Mamafi kuzey ürmanlarında yol ve taşıma imkanlarını sağlayacak tedbirlere tevessül edilmektedir ki yakın bir atide kuzeyin birikmiş servetlerinden istifade etmek suretile güney ormanlarını dinlendirmenin mümkün olacağı sanılmaktadır. Finlandiyada ormanıarın mülkiyet durumu da hususiyeti haizdir. Orman sahasının 7c 54.5 i çiftlik hususile köylü, 'lc 36.1 i Devlet, 9'1"' 7.9 u Şirket 5'[ 1.5 i Kornmün ve % 1.0 i Kilise ormanlarıdır. Görülüyor ki Finlandiya, ormanlarının yarısından fazlası özel orman olarak köylü ve çiftlik sahipleri elindedir. Bu ormanlar ekseriya saha itibarile küçük ve dağınıkdır. 1929 yılında çiftlik ormanları ünitelerinin sayısı 232400 dır. Bunlardan 111000 kadarı 20 hektardan az ünitelerdir. Finlandiyada çiftlik ormanlarının önemi sahalarından daha büyüktür. Zira bu ormanların 2/3 si memleketin iklim ve mevki şartlan itibarile müsait oları güney ya:rısında toplanmıştır. Özel ormanların yüksek nisbeti dülayısile Finlandiya orrnancılığı bu ormanların bakım ve idaresi üzerinde çok titizlikle durmaktadır. Birinci derecede ürman ve ikinci derecede ziraat memleketi olan Finlandiyada oldukça gelişmiş bir sanayi mevcuttur. Bu sanayiin önemli kısmını orman ve orman mahsullerine dayanan sanayi teşkil etmektedir. Orman sanayiinin yanında metal sanayii, gıda maddeleri ve tekstil sanayii belli başlı sanayi varlıklarını teşkil eder. Finlandiyada ormarıla o'nun mahsullerini çeşitli şekillerde işleyen ve kıymetlendiren üdun sanayii arasında çok ahenkli ve verim (...truncated)