2011 Uluslararası Din Psikolojisi Kongresinde Türk Din Psikolojisi Araştırmacıları

 SEMPOZYUM TANITIMI 2011 Uluslararası Din Psikolojisi Kongresinde Türk Din Psikolojisi Araştırmacıları Zuhâl AĞILKAYA Atıf / ©- Ağılkaya, Z. (2012). 2011 Uluslararası Din Psikolojisi Kongresinde Türk Din Psikolojisi Araştırmacıları, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12 (2), 317-338. Özet- Uluslararası Din Psikolojisi Derneği (IAPR), dünya çapında din psikologlarının ilgisine mazhar olmasına rağmen, Türk Din Psikolojisi araştırmacıları kendi alanlarındaki uluslararası gelişmelerden dolayısıyla böyle bir derneğin varlığından ve faaliyetlerinden yeterince haberdar görünmemektedir. Bu durum, IAPR’nin 2011 yılında İtalya’nın Bari şehrinde gerçekleştirdiği uluslararası kongrede Türkiye’den sekiz kişilik din psikoloğu araştırmacı grubunun katılımıyla en azından başlangıç olarak değişmiştir. Bu toplantının akabinde IAPR’nin yayın organı Din Psikolojisi Arşivi’nde (Archive for the Psychology of Religion) Türkiye’deki Din Psikolojisi Çalışmaları Özel Sayıları’nın çıkarılması kararlaştırılmış ve Ekim 2012 itibariyle ilk özel sayı yayınlanmıştır. Ayrıca 2015 yılı IAPR Kongresi’nin Türkiye’de gerçekleştirilmesi için girişimler başlatılmıştır. Bu gelişmeler, burada anlatılacak olan kongreye katılarak Türkiye’deki Din Psikolojisi çalışmalarından örnekler sunan akademisyenlerin başarısıdır. Anahtar sözcükler- Türk Din Psikolojisi, 2011 IAPR, Din Psikolojisi Arşivi. §§§  MÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Öğrencisi; Bielefeld Üniversitesi (Almanya), CIRRUS, Doktora Öğrencisi, e-posta: Zuhâl AĞILKAYA Uluslararası Din Psikolojisi Derneği (IAPR) ve İtalyan Din Psikolojisi Derneği (SIPR) 2010 yılı Kasım aylarında uluslararası Din Psikolojisi dünyasında bir hareketlilik başlar. Bu hareketliliğin sebebi IAPR’nin (Uluslararası Din Psikolojisi Derneği) İtalya’da Bari Üniversitesinin ev sahipliğinde ve İtalyan Din Psikolojisi Derneği (SIPR) işbirliğinde gerçekleştireceği beşinci uluslararası kongre ilanıdır. International Association for the Psychology of Religion (http://www.psychologyof-religion.com), yani Uluslararası Din Psikolojisi Derneği, kısaca IAPR, Din Psikolojisi alanında bilimsel araştırmayı ve paylaşımı destekleyen uluslararası bir organizasyondur. Dernek belirli bir akımın temsilcisi olmayıp dinin bilimsel ve psikolojik araştırması için bütün dünyadaki din psikologlarına bir platform oluşturma gayreti içindedir. Daha sonraki yıllarda uluslararası bir karaktere bürünmek üzere dernek kuruluş yıllarında Avrupa menşelidir. Dernek, 1914 yılında Nürnberg, Almanya’da Internationale Gesellschaft für Religionspychologie ismiyle ve aynı yıl yayınlanan Archiv für Religionspsychologie dergisiyle kurulur. Derneğin ve yayın organının Almanca olan bu isimleri daha sonra İngilizceleştirilir ve bugünkü adı olan International Association for the Psychology of Religion ve Archive for the Psychology of Religion (Din Psikolojisi Arşivi, http://www.brill.nl/arp) halini alır. Kuruluşunun ilk yıllarında başta Amerika’dan olmak üzere uluslararası akademisyenler hem derneğin hem de derginin yönetim kurullarında yer alır. Bunların arasındaki en önemli isim Alman Protestan bir rahip olan Wilhelm Stählin’di (1883–1975). Almanya’nın 1914–1918 yılları arasında savaşa girmesiyle ülkenin doğal olarak da dernek ve derginin durumu dramatik bir şekilde değişir ve Arşivin ikinci sayısının çıkması 1921’i bulur, üçüncü sayı ise ancak 1929’da çıkarılabilir. IAPR’nin tarihçesinden (http://www.psychology-of-religion.com/about-the-iapr/ history/) öğrendiğimiz kadarıyla dernek için süreç birçok tartışma ve değişiklikle devam eder. 1980’lerin başında IAPR’nin dışında Avrupalı Din Psikologları (European Psychologists of Religion) adı altında daha yenilikçi ve aktif bir grup şekillenir. 1998 yılında Finlandiyalı tarihçi ve din psikolog Nils Holm’un Danimarka’da düzenlendiği bir konferansta bu grup, Avrupa menşeli derneği Din Psikolojisi için daha akademik, demokratik ve hem dini hem mezhep olarak daha tarafsız bir ortam haline getirmek için yeniden organize etmeye girişir. Derneğin yeniden düzenlenmesi bakımından 2001 yılında Hollanda’da gerçekleştirilen konferans önem taşır. Bu konferansta dernek için yeni bir tüzük oluşturulur ve yeni bir yönetim kurulu seçilir. 2003 Glasgow konferansında ise asıl dernekten ayrı bir 318 2011 Uluslararası Din Psikolojisi Kongresinde Türk Din Psikolojisi Araştırmacıları oluşum olan Avrupalı Din Psikologları tekrar IAPR’ye dahil edilir. Dernek tüzüğünün ikinci maddesinde (http://www.psychology-of-religion.com/about-the-iapr/history/) derneğin Din Psikolojisini destekleme amaçları şöyle sıralanır: 1. Din Psikolojisi araştırmalarını en geniş anlamda teşvik etmek 2. Konferansların düzenlenmesi ve Din Psikolojisi Arşivi’nin yayınlanmasıyla akademik bilgilerin paylaşımını sağlayacak bir forum oluşturmak 3. 1. ve 2. hedefin sağlanmasına yönelik her türlü imkanı seferber etmek Uluslararası Din Psikolojisi Derneği bu haliyle yeniden bütünleşmiş ve oluşum hakkındaki eleştiriler ve bilimsel şeffaflık konusundaki endişeler giderilmişti. Yönetim kurulu şu an her biri kendini dinin bilimsel araştırılmasına adamış, Din Psikolojisine bağlı, farklı eğitimler almış ve farklı yaklaşımlardan gelen kişilerden oluşmaktadır. Bu bağlamda dernek mesleki bir dernek değil, fakat bir disiplin etrafında şekillenen bir organizasyondur. Derneğin yukarıda belirtilen hedeflerine yönelen her akademisyen, alanı ne olursa olsun, derneğe katılabilir. Dernek Din Psikolojisinde farklı yaklaşımları bir araya getirme ve bilimsel paylaşımı destekleme niyetini taşımaktadır. Bu hedef ile derneğin uluslararası karakteri yakından ilişkilidir. Çünkü dernek dünyanın her tarafında bulunan din psikologları için akademik bilgilerin paylaşımı için bir platform sağlamayı hedeflemektedir. Bu batılı olmayan bakış açışlarına sahip akademisyenlerle iletişimi de kapsamaktadır. Derneğin oluşturduğu bu platform akademik kariyer ödüllerinin de bir sahnesi olmuştur. Bu ödüllerden biri IAPR Bilimsel Din Psikolojisi Godin Ödülü’dür (The IAPR Godin Prize for the Scientific Psychology of Religion). Godin Ödülü Din Psikolojisindeki olağanüstü bilimsel araştırmaları için kıdemli akademisyenlere verilen bir ödüldür. Dört yılda bir verilen bu ödül 1000 Euro’luk bir para ödülünü, esaslı bir övgüyü ve kongrede bir açılış konferansı vermeyi kapsamaktadır. Bu güne dek sekiz kez verilen Godin Ödülü’nün mazisi Rus psikiyatrist Gregory Zilborg’un Brüksel’deki Lumen Vitae Enstitüsü’nde Din Psikolojisi profesörü olan André Godin’a Din Piskolojisi çalışmalarını geliştirmek amacıyla 15 Mart 1956’da verdiği bir armağana dayanır. O zamanları adı Beş Yılda bir verilen Bilimsel Din Psikolojisi Ödülü (Quinquennial Prize for the Scientific Psychology of Religion) olan ödül Godin’nin 1997 yılındaki ölümünden sonra Godin Prize (Godin Ödülü) olarak yeniden adlandırılmıştır. Psikanalist André Godin dini danışmanlık alanında ün salmış ve klinik psikolojiye olan ilgisi bağlamında Din Psikolojisiyle aktif bir şekilde ilgilenmiştir. Godin 319 Zuhâl AĞ (...truncated)