İskender Pala’nın “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” Romanı Üzerine Bir İnceleme

21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education And Society In The 21st Century Cilt / Volume 7, Sayı / Issue 21, Winter / Kış 2018 Araştırma Makalesi / Research Article Sayfa/Page : 807-844 Öğr. Gör. Dr. Kazım ÇANDIR İskender Pala’nın “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” Romanı Üzerine Bir İnceleme Iskender Pala "Death In Babil Love In Istanbul" An Analysis On The Novel Öğr. Gör. Dr. Kazım ÇANDIR* Öz İskender Pala yazmış olduğu bütün eserlerinde Eski Türk Edebiyatı kaynaklarını kullanarak, okuyucularına Divan Edebiyatını sevdirmiştir. Akademisyen kimliğiyle önceleri araştırma eserleri yazan Pala’yı, daha sonra roman ve hikâye yazarı olarak görmeye başlarız. İncelemeye konu olan “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” adlı roman, 2003 yılında onun bu dalda kaleme aldığı önemli eserlerden biridir. L&M mesnevisi esas alınarak yazılan eser, adeta bir divan edebiyatı, bir Osmanlı tarih kitabı gibidir. Yaklaşık 370 yıllık bir süreyi kapsayan zaman dilimi, L&M kitabının gözünden anlatılmış, böylece asırlar arası geçişlerde kolaylık sağlanmıştır. Bu durum daha çok olayın ve kişinin anlatılmasına vesile olmuştur. Dolayısıyla L&M kitabına teşhis ve intak sanatları kullanılarak hayatiyet kazandırılmıştır. Bu da eserin şiirsel bir üslûp kazanmasına zemin hazırlamıştır. Ayrıca içerisinde geçen çok sayıda şiir metinleri ve hikâyeler onun şiirselliğine katkıda bulunmuştur. Romanın macera tarafı da bir hayli zengindir. BC üyelerinin ve haydutların sürekli L&M mesnevisinin peşinde sır ve şifre aramaları, romanın okuyucular açısından Çankırı Karatekin Üniversitesi, Türk Dili Bölümü, Çankırı/Türkiye, ( , orcid.org/0000-0003-2119-8979 Makale Bilgisi / Article Info Geliş / Received : 22.04.2018 - Kabul / Accepted : 03.12.2018 807 Öğr. Gör. Dr. Kazım ÇANDIR zevkle takip edilmesini sağlamıştır. Buna bir de L&M kitabının elden ele, ülkeden ülkeye geçmesi, şairlerin hayatında yer bulması eklenecek olursa olay örgüsünün iyi bir kurguya sahip olduğu kanaatini biz de fazlasıyla uyandırmaktadır. Güzel dili ve nev-i şahsına mahsus üslûbuyla İskender Pala bu romanın altından layıkıyla kalkmış ve daha sonraki yıllarda çıkaracağı önemli romanların habercisi olmuştur. Anahtar Sözcükler: L&M, Babil Uzay Araştırmaları Merkezi (BUAM), Babil Cemiyeti (BC), İştar Tapınağı, Rahip Arşiya Akeldan, Kanunkoyucu, Fuzuli. Abstract: İskender Pala has endeared the Divan Literature to his readers by using the sources of old Turkish Literature. In the begining of his career, he wrote academic research books and then we started to see him as a novelist and story writer. The subject of the study, “Death In Babylon Love In Istanbul” is one of his important novels written in 2003. The work written on the basis of L&M mathnawi is almost like a Divan Literature, an Ottoman history book. The timeframe covering a period of approximately 370 years is described in the light of the L&M book. By this way, it’s ensured transitions between centuries in a easy way. This situation allowed to be told the events and people more. Therefore, the L&M book has been revitalized by using diagnosis and intestinal arts. This has laid the groundwork fort he work to gain a poetic style. In addition, many of the poetry texts and stories in the work have contributed to his poetry. The adventure side of the novel is also very rich. The searces of BC members and bandits behind L&M mathnawi’s secret and code have made it possible fort he novel to be followed with pleasure in terms of readers. This novel has spreaded person to person, country to country and poets has respected to it, so we can obviously say that this work has an exellent fiction. With his beautiful language and unique style, Iskender Pala has made well the work and has given good sings fort he next Works which he will write in the following years. Keywords: L&M, Babylon Space Research Center, Babylonian Society, Ishar Temple, Priest Arshiya Akeldan, Lawmaker, Fuzuli. 808 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education And Society In The 21st Century Cilt / Volume 7, Sayı/Issue 21, Kış/Winter 2018 İskender Pala’nın “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” Romanı Üzerine Bir İnceleme Giriş: Son dönemin dikkate değer yazarlarından biri olan İskender Pala, aslında iyi bir Eski Türk Edebiyatı Profesörüdür. Akademisyenliğinin yanında yazarlığa da soyunan Pala, bunda da başarılı olmuştur. Divan Edebiyatıyla ilgili çok sayıda araştırmalarının yanında bir hayli roman ve hikâye de kaleme almıştır. Divan Edebiyatını sevdiren kişi olarak anılan yazarın romanları da yine ya Divan edebiyatıyla, ya da tarihi şahsiyetlerle ilgilidir. Pala’nın romana yönelmesinin hikâyesi de ilginçtir. Önceleri bir şair olmak isteyen yazar, yazdığı şiirlerin çevresi tarafından beğenilmemesi üzerine bu konuda kendisini yetersiz görmüş, bu durum onun düzyazıya yönelmesine sebep olmuştur. O bunu şöyle ifade eder: “İtiraf etmeliyim ki şiir kitapları hiç ilgimi çekmiyordu. Çünkü yazdığım dörtlüklere sitayişler yağdırıp ileride büyük şair olacağımı söyleyen arkadaşlarım ve hocalarım yoktu. Bugün bir şair olamamışsam ve ömrüm şairleri kıskanmakla geçiyorsa eğer, bunun sorumluları onlardır.” (Boso Yaman 2014: 2) Bu ruh haliyle birlikte şiir yayınlamayan İskender Pala, düzyazıya yönelerek önce akademik araştırma kitapları, sonra da roman ve hikâye yazmaya başlar. Bir gönül adamı olan Pala’nın romanlarının büyük çoğunluğunun konusunu aşk oluşturur. Pala’nın idealindeki aşk, eski zamanlarda yaşanmış, çilenin, sırrın, vefanın, sabrın içinde hamule haline gelmiş ve beşeri aşktan ilahi aşka kanat açmış bir gizemdir. Onun aşk anlayışının özünde; kavuşmak kelimesinden ziyade daha çok sevgili için yapılan fedakârlıkların önem kazandığı bir duygu hali olduğu görülür. Bu konuda da büyük bir rehberi vardır: Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun mesnevisi. İncelememize konu olan “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” romanı, bu mesnevinin ve içindeki kahramanların hikâyesini anlatır. Yazar, bu mesneviyi örnek alarak Leyla ve Mecnun hikâyesini yazmıştır. Divan edebiyatı kaynaklarından beslenen yazar, sadece bundan değil Yusuf u Zeliha ve Hüsn ü Aşk gibi mesnevilerden de faydalanır. “Katre-i Matem” adlı romanında Yusuf u Zeliha mesnevisinde geçen hikâyelere yer verirken; “Efsane”de Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ından izler görülür. Daha sonra kaleme aldığı “Od” ve “Mihmandar” adlı romanlarında, beşeri aşktan ilahi aşka doğru bir yönelmenin olduğu barizdir. “Od”da Yunus Emre’nin beşeri aşktan ilahi aşka ulaşmasını, “Mihmandar”da ise Eyüp Sultan Hazretlerinin Peygamberimize duyduğu büyük aşkı anlatır. Aşktan sonra Pala’nın romanlarının en önemli dayanağı tarihtir. Türk tarihini son derece iyi bilen yazarın bu konuda kendisini önceden beri yetiştirdiği bilinmektedir. “Şah ve Sultan”, “Efsane” isimleriyle yazmış olduğu romanlardan, onun tarihi şahsiyetleri ön plana çıkardığını somut olarak görüyoruz. Bu romanlarda, tarihi şahsiyetler kendi yaşadıkları dönemin özelliklerine göre eserde anlatılmış ve onlar hakkında doyurucu bilgiler verilmiştir. “Karun ve Anarşist” adlı romanda iki farkl (...truncated)