TÜRKİYE’DE 2000-2018 YILLARI ARASINDA KADINLARDA BOŞANMA NEDENLERİNE YÖNELİK YAPILMIŞ ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ: SİSTEMATİK DERLEME

Cilt-Volume: 3 | Sayı-Issue: 2 | Sayfa-Page: 821-833 | Güz-Fall | Yıl-Year: 2018 IBAD, 2018; 3(2):821-833 Geliş tarihi/First received: 25.09.2018 Kabul tarihi/Accepted: 31.10.2018 TÜRKİYE’DE YAPILAN ÇALIŞMALAR BAĞLAMINDA KADINLARDA BOŞANMANIN NEDENLERİ (2000-2018): SİSTEMATİK DERLEME Doç. Dr. Sena KAPLAN1, Ar. Gör. Halime ABAY2, Ar. Gör. Esra Bükecik3, Dr. Öğr. Üyesi Sevil ŞAHİN4 Dr. Öğr. Üyesi Ayten ARIÖZ DÜZGÜN5, Prof. Dr. Aysun BAY KARABULUT6 Özet Bu çalışmada Türkiye’de 2000-2018 yılları arasında yayımlanmış olan kadınlarda boşanma nedenlerinin araştırıldığı çalışmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmalar “Google Akademik” veri tabanında “boşanma nedenleri” ve “Türkiye” anahtar kelimeleri kullanılarak, “Google Scholar”, “Pubmed”, “ScienceDirect” veri tabanlarında ise “reason of divorce” ve “Turkey” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmıştır. Tarama sonuçları “İngilizce sayfalardan ara” veya “Türkçe sayfalarda ara”, “2000-2018 yılları”, “Tam metin erişilebilenler”, “Türkiye’de gerçekleştirilenler”, “Nitel ve nicel araştırmalar”, “Boşanma nedenlerine yönelik bulgusu olanlar”, “Kadınlar ile gerçekleştirilenler” ve “Tekrar olan makalelerin çıkarılması” kriterleri kullanılarak sınırlandırılmıştır. Tarama sonucunda Google Scholar’da, Pubmed’te ve ScienceDirect’te dışlama kriterlerine göre uygun çalışmaya ulaşılamamıştır. Google Akademik’te yapılan taramada ise 148 makaleye ulaşılmıştır. Dışlama kriterlerine göre çalışmalar sınırlandırıldığında, 13 makale çalışmanın evrenini oluşturmuştur. Yapılan incelemede en dikkat çeken boşanma nedenlerinin “şiddet” ve “aldatılma” olduğu belirlenmiştir. “Şiddet” tüm çalışmalarda, “aldatılma” ise on iki çalışmada boşanma nedeni olarak gösterilmiştir. Çalışmaların yedisinde ise “aile üyelerinin olumsuz etkisi” ve “ekonomik sorunlar”; altısında “cinsel sorunlar” boşanma nedeni olarak belirtilmiştir. “Şiddetli geçimsizliğin” beş çalışmada ilk üç boşanma nedeni arasında yer aldığı dikkat çekmektedir. Ayrıca “kötü alışkanlıklar”, “ruhsal hastalıklar”, “sevgi eksikliği”, “aile rollerini yerine getirememe”, “kıskançlık”, “eşinden fazla gelire sahip olma” diğer boşanma nedenleri arasında yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Boşanma, Boşanma nedenleri, Türkiye, Sistematik derleme THE REASONS OF DIVORCE IN WOMEN THE CONTEXT OF STUDIES IN TURKEY (2000-2018): A SYSTEMATIC REVIEW Abstract In this study, it is aimed to systematically review the articles that investigate the cause of divorce among women and published between the years of 2000-2018 in Turkey. Articles were scanned using “boşanma nedenleri” and “Türkiye” key words on “Google Akademik” database, “reason of divorce” ve “Turkey” key words on "Google Scholar", "PubMed", "ScienceDirect" database. Results of research were limited by the criteria that "Search of the English page" or "Search in Turkish pages", "2000-2018 years", "Full-text accessible", "performed in Turkey", "quantitative and qualitative research", "finding for reason of divorce". As a result of the research, appropriate study could not be achieved according to the exclusion criteria in Google Scholar, Pubmed and ScienceDirect. In the search on Google Scholar, 148 articles were reached. When articles were restricted according to exclusion criteria, 13 articles constituted the universe of the study. In the research, it was found that the most important reasons of divorce were” violence” and “cheating”. “Violence” was shown as a reason of divorce in all studies, and “Cheating” in twelve studies. In seven of the studies, “negative effects of family members” and “economic problems“, in six of them “sexual problems” are stated as the reason of divorce. It is noteworthy that “severe conflict” was among the first three divorces in five studies. In addition, “bad habits”, “mental illness”, “lack of love”, “inability to fulfill family roles”, “jealousy”, “having more income” were stated as other divorce reasons. Keywords: Divorce, Reasons of divorce, Turkey, Systematic review Derleme Makale / Review Article 1 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID: 0000-0002-1677-5463 2 Sorumlu yazar/Corresponding Author, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID: 0000-0001-9286-9755 3 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID: 0000-0002-7316-9726 4 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID: 0000-0001-7089-6648 5 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID: 0000-0002-3070-6560 6 Malatya Turgut Özal Üniversitesi, Türkiye, , ORCID ID:0000-0002-7873-2805 Copyright © 2016-2018 IBAD ISSN: 2536-4642 Doi Number :http://dx.doi.org/10.21733/ibad.463456 This article was checked by iThenticate. Similartiy Index 11% 821 TÜRKİYE’DE YAPILAN ÇALIŞMALAR BAĞLAMINDA KADINLARDA BOŞANMANIN NEDENLERİ (2000-2018): SİSTEMATİK DERLEME GİRİŞ Bireyin kendisini güvende hissettiği, birlikte yaşamayı ve paylaşımı öğrendiği aile, toplumdaki en önemli sosyal yapıdır. Aile birliğinin sağlıklı yürüyebilmesinde bireyler arasındaki, sevgi, sadakat, güven ve inanç gibi değerler önem taşımaktadır. Bu nedenle aile bireysel ve toplumsal açıdan önemli ve kritik bir yapıdır (Doğan, 2016: 992). Aile kurumu, gelişen ve değişen yaşam biçimlerinden, teknolojiden, yeni çevresel şartlardan doğrudan etkilenmektedir. Toplumsal değişime neden olan modernleşme ve küreselleşme ailede yapısal ve biçimsel değişimlere neden olmanın yanında; aile içi ilişkiler, güç ve iktidarın kullanımı yönünden de değişime neden olmaktadır (Amato ve Cheadle, 2005:191-194; Yodanis, 2005:646). Günümüzde aile yapısındaki fonksiyon ve rollerindeki bu değişimler, çeşitli olumsuzlukları ve problemleri beraberinde getirmektedir. Aile bağlarını güçlendiren ve aileyi ayakta tutan değerlerin zarar görmesi zamanla aile içi krizlerin yaşanmasının yanında, boşanmalara da neden olmaktadır (Doğan, 2016:992). Boşanma Olgusu Boşanma, hukuki sorunlarla ilgili kanuni, çiftin birbirine yabancılaşmasıyla ilgili duygusal, para ve mal ile ilgili ekonomik, çocukların velayeti ile ilgili ebeveynlik, arkadaşlıklar ve sosyal faaliyetlerde meydana gelen değişikliklerle ilgili sosyal ve yeniden bağımsızlık kazanarak kendini bulma sorunlarıyla ilgili psikolojik boyutları olan bir olaydır (Bohannon 1970:35,36). Boşanma, aile birliğinin bozulmasına, ailenin bölünmesine ya da bütünüyle dağılmasına yol açmakta, bireylerin yakın çevrelerini de kapsayacak bir biçimde bütün aile üyelerini olumsuz etkilemektedir (Arpacı ve Tokyürek, 2012:2). Bohannon’ a göre boşanma bir süreçtir ve altı aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalardan ilki; duygusal boşanma, ikincisi; yasal boşanma, üçüncüsü; ekonomik boşanma, dördüncüsü; aile boşanması, beşincisi; sosyal boşanma ve son olarak da psikolojik boşanmadır (Bohannon 1970:35,36). TÜİK Aile Yapısı Araştırması 2016 verilerine göre; Türkiye’de 2016 yılında 594 bin 493 evlilik gerçekleşirken, aynı yıl 126 bin 164 boşanma olayının gerçekleştiği, son üç yıldaki boşanma olaylarının ise 500 bini aştığı bildirilmiştir (TÜİ (...truncated)