SAİD NURSİ’NİN KUR’AN’DA GEÇEN BAZI PEYGAMBERLERİN MUCİZELERİNE YAKLAŞIMI

SAİD NURSİ’NİN KUR’AN’DA GEÇEN BAZI PEYGAMBERLERİN MUCİZELERİNE YAKLAŞIMI Yrd. Doç. Dr. Mehmet Yusuf YAGIR * Atıf@ Yagır, M.Y., (2017), Said Nursi’nin Kur’an’da Geçen Bazı Peygamberlerin Mucizelerine Yaklaşımı, Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 37, s. 95- 115. Özet Hikmetli bir kitap olan Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerin, Allah’ın izniyle ve yardımıyla mucize gösterdiklerinden bahsedilir. Yaşanmış, geçmiş olayların aktarılmasında ne hikmet olabilir? Bu sorunun cevabını tefsir kitaplarında araştırdık. Eserinde kimi zaman bilimsel tefsir metodunu da kullanan Said Nursi’nin, bazı peygamber mucizeleri ile muasır medeniyetin teknolojik ilerlemeleri arasında bağlantı kurduğunu gördük. Nursi’nin elde ettiği sonuçları belli başlı tefsirlerle karşılaştırdık. Böylece onun bu mucizeleri içeren ayetleri nasıl tefsir ettiğini ortaya koyduk. Said Nursi, günümüz ileri teknolojisinin ortaya koyduğu uçak, radyo, sondaj, tıbbi ilerlemeler vb. gelişmelerin temelinde peygamber mucizelerinin olduğunu söylemiştir. Anahtar Kelimeler: Mucize, Peygamber, Risale-i Nur, Bilim ve Teknoloji. Saıd Nursı’s Approach To The Some Miracles Of The Prophets In The Koran Abstract In the Qur'an, which is a book of wisdom, mentioned that the prophets are showed miracles with God’s permission and help. What is the wisdom in experienced and past events? We have searched answer of this questions in Tafseer books. We have seen that Said Nursi, who also use the scientific method of Tafseer sometimes, set up the relation between technology and miracles in his books. We have compared the result of Nursi with basic Tafseer books. Thus we have revealed that how Nursi explain the verses about miracles. Said Nursi said that, basic of contemporary improvements, such as radio, drilling, medical imrovements etc., is the prophets miracles. * Yrd. Doç. Dr., Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 96 | Said Nursi’nin Kur’an’da Geçen Bazı Peygamberlerin Mucizelerine Yaklaşımı… Key Words: Miracle, The Prophet, Risalah Al-Nur, Science and Technology. Giriş İlk İnsan ve ilk Peygamber olan Hz. Âdem ile başlayan nübüvvet silsilesi Hz. Muhammed’e (sav) kadar devam etmiştir. İlahi bir vazife ile görevlendirilen peygamberler, gönderildikleri topluluklara kendilerini kabul ettirmek için bir takım mucizeler göstermişlerdir.1 Mucize, nübüvvetin tasdiki için, Allah’ın peygamberlerinin eliyle gösterdiği harika işlerdir veya normal insanın benzerini yapmada aciz kaldığı nadir vuku bulan olaylardır veya alışılagelmişin dışına çıkıp hayret uyandıran şeydir.2 Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerin Allah’ın emir ve iradesiyle gösterdikleri olağanüstü haller için mucize kavramı kullanılmaz. Mucizeleri ifade etmek için, burhan (Kasas, 12) beyyine (A’râf, 73); sultan (Nisâ, 153; Hûd, 96; Kasas, 35); hak (Yûnus, 76) ve furkan (Bakara, 2/53) kelimeleri kullanıldığı gibi ekseriyetle âyet “çoğulu: âyât” (A’râf, 73, 106-108; Hûd, 96; Kasas, 35) kelimesi kullanılır. Mucize kavramı kelam ilminde bir kavram olarak hicri IV. asırdan itibaren kullanılmaya başlanmış ve literatürdeki yerini almıştır.3 Kur’an’da peygamberlerin gösterdikleri mucizelerle ilgili çok sayıda örnek vardır. Mesela, Hz. Âdem’in ta’lim-i esmâ mucizesi,4 Hz. Süleyman’ın emrine verilen rüzgâr mucizesi,5 Hz. Musa’nın âsâ ile gösterdiği mucizeler6 ve Hz. İsa’nın tıp alanında gösterdiği mucizeler7 Kur’an’ın bize haber verdiği mucizelerden bazılarıdır. Bu mucizeleri haber veren ayetlerden de anlaşılacağı üzere bunlar, peygamberlerin kendi kudretlerinin eseri değildir. Bilakis ileride ele alacağımız konuyla ilgili ayetlere dikkat edilirse, peygamberlerin gösterdikleri mucizelerin tamamen Allah’ın kontrolünde gerçekleştiğini görürüz. Kur’an hikmetli bir kitaptır.8 İçinde boş ve fuzuli söz olamayacağına göre Peygamber mucizeleri gibi, yaşanmış, geçmiş hadiselerin Kur’an’da haber verilmesinin ne hikmeti olabilir? Bu hikmet arayışında olan âlimler ve özellikle müfessirler, zaman zaman Kur’an’da geçen bu tür ayetleri, yaşadıkları çağın bilimsel verileri ve teknolojisiyle bağlantı kurarak tefsir 1 İsmail Cerrahoğlu, Tefsir Usulü, 16. Baskı, TDV Yayınları, Ankara, 2007, s. 162. Ahmed Muhtar ‘Abdulhamîd ‘Umar, Mu’cemu’l-Luğâti’l-‘Arabiyyeti’l-Mua’sıra, Alemu’lKutub, byy., 1429/2008, s. II/1460. 3 Halil İbrahim Bulut, “Mucize” Maddesi, DİA, TDV Yayınları, Ankara, 2005, XXX/350. 4 Bakara, 2/31. 5 Sebe, 12. 6 Bakara, 60. 7 Âl-i İmrân, 49. 8 Âl-i İmrân, 58; Yûnus, 1; Lukmân, 31/2; Yâsîn, 36/2; Zuhruf, 4. 2 Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yıl: 22, Sayı 37, Ocak–Haziran 2017 . Mehmet Yusuf YAGIR | 97 etmişlerdir. Bu âlimlerden biri de Risale-i Nur Külliyatı’nın müellifi Said Nursi’dir. (ö. 1960) O da, Kur’an’ın bazı ayetlerini tefsir ederken yaşadığı çağın teknolojik gelişmeleriyle bağlantılı bir şekilde yorumlamıştır. Bu bağlamda Nursi, bazı peygamberlerin mucizelerini konu edinen ayetlerin tefsirini yaparken günümüz ilmi gelişmeleri ve teknolojisiyle bağlantısını kurmuştur. Zira ona göre peygamberler, manevi alanda beşerin önderliğini yaptıkları gibi, maddi alanda da beşere öncülük etmişlerdir. Yani peygamberlerin gösterdikleri mucizeler, beşerin bilimsel ve teknolojik ilerlemelerinin en son noktasını tayin etmiştir. Kur’an’ın bahsettiği peygamber mucizeleri, aynı zamanda beşerin terakkisi için birer teşvik hükmündedir.1 Nursi’ye göre, Kur'an-ı Kerim, enbiyanın gösterdikleri mucizeler vasıtasıyla, ilmi ve teknolojik ilerlemelerin esaslarına, temellerine işaret ederek adeta, "Ey beşer! Şu gördüğün mucizeler, birtakım örnek ve numunelerdir. Telahuk-u efkârınızla, çalışmalarınızla şu örneklerin emsalini yapacaksınız." diye ihtar etmiştir. Evet mazi, istikbalin âyinesidir; istikbalde vücuda gelecek icadlar, mazide kurulan esas ve temeller üzerine bina edilir. Evet, şu terakkiyat-ı hazıra tamamıyla dinlerden alınan işaretlerden, vecizelerden hâsıl olan ilhamlar üzerine vücuda gelmişlerdir.” 2 Said Nursi’nin peygamber mucizelerinden günümüz bilim ve teknolojisine dair yaptığı tespitler tamamen Kur’an’ın mucizeliğini ortaya koymaya yöneliktir. Yoksa Batıya duyduğu bir hayranlık hissi veya Batı medeniyetinin terakkiyatı karşısında yaşadığı aşağılık kompleksinin bir tezahürü değildir. Zira gaye-i hayali ve sergüzeşti hayatı buna delildir. İngiliz sömürgecilik bakanının Kur’an’a dair söylediği “bu Kur’an İslamların elinde bulundukça biz onlara hâkim olamayız. Ne yapıp yapmalıyız, bu Kur’an’ı onların elinden kaldırmalıyız; yahut Müslümanları Kur’an’dan soğutmalıyız” sözlerine karşı Said Nursi; “Kur’an’ın sönmez ve söndürülmez manevi bir güneş hükmünde olduğunu, ben dünyaya ispat edeceğim ve göstereceğim.”3 demiştir. İşte Nursi’nin yazdığı eserlere bu ruhla bakmak gerekir. Şunu da ifade etmek gerekir ki, Said Nursi Batıyı yeri geldikçe en sert şekilde eleştirmiş; gerekli yerlerde İslam’ın ulviyetini göstermek için cevap verme tenezzülünde bile bulunmamıştır.4 1. Risale-i Nur Külliyatı ve Tefsir Yöntemi Said Nursi tarafından te’lif edilen Risale-i Nur Külliyatı, önce İş (...truncated)