Sağlıkla Gelen Bir Ziyaret: İsmet Paşa Bursa’da (8 -31 Temmuz 1927)

1170 Tarih ve Gelecek Dergisi, Aralık 2020, Cilt 6, Sayı 4 Journal of History and Future, December 2020, Volume 6, Issue 4 Tarih&Gelecek History&Future Doç. Dr. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, İstanbul. Dergisi JHF e-ISSN 2458-7672 https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhf Betül BATIR ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0061-3889 Eser Geçmişi / Article Past: Araştırma Makalesi Journal of Başvuruda bulundu. Applied 30/10/2020 Kabul edildi. Accepted 13/11/2020 DOI: http://dx.doi.org/10.21551/jhf.811850 Research Paper Orjinal Makale / Orginal Paper Sağlıkla Gelen Bir Ziyaret: İsmet Paşa Bursa’da (8 -31 Temmuz 1927) A Trip for Health Purposes: Ismet Pasa is in Bursa (8 -31 July 1927) Öz Bursa şehri 1927 yılının Temmuz’unda önemli bir konuğunu misafir etmekteydi. Başbakan İsmet Paşa ve ailesi üç hafta Bursa’da Atatürk Köşkü’nde konaklamıştı. Aynı tarihlerde Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa da İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı’nda istirahat etmekteydi. Başbakan İsmet Paşa daha sonra tatilini İstanbul’da sürdürmüştü. İki lider de aslında dinlenmenin ötesinde çalışmalarına devam etmekteydi. Gazi Mustafa Kemal Paşa bu süre zarfında Nutuk isimli eserini kaleme alırken İsmet Paşa da devlet ile ilgili çalışmalarına ara vermemişti. İstanbul’da kaldıkları süre içerisinde birlikte çalışmaya devam etmişlerdi. İsmet Paşa’nın Bursa’da bulunmasının nedeni sadece tatil ve dinlenme değil kendisine rahatsızlık veren sağlık problemiydi. Sağlık turizminde önemli bir yer tutan Bursa kaplıcalarından faydalanmak üzere Başbakan İsmet Paşa üç hafta süreyle Bursa’da kalmıştı. Bursa’da kaldığı süre içerisinde bir taraftan tedavi olan İsmet Paşa diğer taraftan da şehrin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeleriyle de yakından ilgilenmiş ve yetkilerle görüşüp bilgi toplamıştı. Yakından ilgilendiği ve yerinde tetkik ettiği konulardan birkaçı Bursa’da açılan fabrikalar, tarım sektörü ve hayvancılık gibi konular olmuştu. Çalışmamızda İsmet Paşa’nın Bursa’da geçirmiş olduğu üç haftalık zaman zarfında kendisini karşılayanlar, ziyaret edenler, kendisine bilgi verenler, Paşa’nın ziyaretleri, teftişleri, kutlamalar, Bursa hakkındaki görüşleri, kaplıcalar, dönemin gündemindeki olayları konu yapan basında yer alan haberler ışığında günlük programı ele alınmıştır. Gazetelere yansıyan haberler sıralanırken Bursa’nın çok yönlü bir şehir olarak sahip olduğu değerlere (ekonomik, kültürel, sosyal, siyasi, sağlık turizmi, spor vb.) İsmet Paşa’nın ziyaret programı çerçevesinde dikkat çekilmiştir. Anahtar Kelimeler: İsmet Paşa, Bursa, Atatürk Köşkü, Bursa Kaplıcaları, Karacabey Harası. Abstract Screened by Bursa province hosted a great visitor in July, 1927. The Prime Minister İsmet Pasha and his family stayed at Atatürk’s House in Bursa for three weeks. Meanwhile, The President Gazi Mustafa Kemal Pasha was resting at the Dolmabahçe Palace in Istanbul. The Prime Minister İsmet Pasha later continued his vacation in Istanbul. Both of the leaders were actually carrying on their work rather than resting. While Gazi Mustafa ATIF: BATIR Betül, “Sağlıkla Gelen Bir Ziyaret: İsmet Paşa Bursa’da (8 -31 Temmuz 1927)”, Tarih ve Gelecek Dergisi, 6/4 (Aralık 2020), s. (1170-1186) CITE: BATIR Betül, “A Trip for Health Purposes: Ismet Pasa is in Bursa (8 -31 July 1927)”, Journal of History and Future, 6/4 (December 2020), pp. (1170-1186) e-ISSN 2458-7672 https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhf Tarih ve Gelecek Dergisi, Aralık 2020, Cilt 6, Sayı 4 1171 Journal of History and Future, December 2020, Volume 6, Issue 4 Kemal Pasha was writing his work titled Nutuk during this period, İsmet Pasha also never ceased his work on the state affairs. They continued to work together during their stay in Istanbul. The reason why İsmet Pasha was in Bursa was not only vacation and resting, but also a health problem that disturbed him. The Prime Minister İsmet Pasha had stayed in Bursa for three weeks to benefit from Bursa’s thermal springs, which have an important place in health tourism. During his stay in Bursa, İsmet Pasha, while being treated, also closely dealt with the economic, social and cultural developments of the city, met with the authorities and gathered information. Some of the subject matters he was closely interested in and examined on site included the factories opened in Bursa, agriculture sector and animal husbandry. In our study, the three-week period İsmet Pasha spent in Bursa was presented focusing on the people who welcomed him, visited him, informed him, Pasha’s visits, inspections, celebrations, his views about Bursa, hot springs, his daily program in the light of the news in the press together with the events on the agenda of the period. In the process of listing the news reflected in the newspapers, the values of Bursa as a multifaceted city including economic, cultural, social and political aspects, health tourism, sports, etc. were pointed out within the framework of İsmet Pasha’s visit program. Farm. Keywords: İsmet Pasha, Bursa, Atatürk’s Mansion, Bursa Thermal Springs, Karacabey Stud Giriş T ürkiye Cumhuriyeti Başbakanı İsmet Paşa ayağındaki rahatsızlık nedeniyle1 831 Temmuz 1927 tarihleri arasında kaplıcalardan faydalanmak üzere Bursa’da bulunmuştu. İsmet Paşa’nın ailesi olarak eşi Mevhibe Hanım, üç yaşındaki oğlu Ömer ve bir yaşındaki oğlu Erdal da beraberindeydi. Bu tarihlerde Nutuk’u yazan Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa da İstanbul’da Dolmabahçe 2 Sarayı’ndaydı. Mustafa Kemal Paşa Nutuk’u yazarken ilgili kişileri Dolmabahçe’ye çağırarak bazı bilgileri teyit etmekteydi.3 İsmet Paşa da Dolmabahçe’ye çağrılan kişiler arasındaydı. İsmet Paşa’nın Bursa’da ki istirahatinden sonra dinlenmesine devam ettiği Heybeliada’da4 bulunduğu tarihlerde Nutuk için Mustafa Kemal Paşa ile görüşmeleri olmuştu. İsmet Paşa’nın ayağındaki rahatsızlık kendisine Bursa’da bulunan şifalı sulardan faydalanmasını gerektirmiş ve burada tedavi maksatlı bir aya yakın zaman geçirmişti. Tedavi 1 2 3 4 “Başvekilin Muvasalatı”, İkdam, 2 Ağustos 1927, 1; Sabahattin Özel, Nutuk’a Bir Bakış “Tertip ve Çeviri Hataları” (İstanbul: Derin Yayınları, 2015), 9. Özel, Nutuk’a Bir Bakış “Tertip ve Çeviri Hataları, 3 vd; Eminalp Malkoç, Cumhuriyet’ten Büyük Söylev’e Ankara-İstanbul İkilemi (1923-1927) (İstanbul: Derin Yayınları, 2014), 176-183. Özel, Nutuk’a Bir Bakış “Tertip ve Çeviri Hataları”, 3 vd. İsmet Paşa’nın İstanbul’da Tarabya’ya da misafir edileceği gazetelerde haber edilmişti: “İsmet Paşa Hazretlerinin Bursa’da bir müddet istirahatinden sonra şehrimize gelecekleri malumdur. Haber aldığımıza göre başvekil Paşa hazretleri şehrimizde bulundukları müddet zarfında Tarabya’da ikamet buyuracaklardır”. Bkz.“Başvekilimiz İsmet Paşa Hazretleri Bursa’da...”, Cumhuriyet, 10 Temmuz 1927, 1,2. Ancak İsmet Paşa İstanbul’da bulunduğu bu tarihlerde Heybeliada’da kardeşinin yalısında konaklamıştı. 1172 Tarih ve Gelecek Dergisi, Aralık 2020, Cilt 6, Sayı 4 Journal (...truncated)