TÜRK SİNEMASINDA ALGI YÖNETİMİ: KURTLAR VADİSİ IRAK ÖRNEĞİ

Black Sea Journal of Public and Social Science 1(1): 30-36 (2018) Black Sea Journal of Public and Social Science Open Access Journal e-ISSN: 2618-6640 BSPublishers Araştırma Makalesi (Research Article) Sayı 1 Cilt 1: 30-36 / Ocak 2018 (Volume 1 Issue 1: 30-36 / January 2018) TÜRK SİNEMASINDA ALGI YÖNETİMİ: KURTLAR VADİSİ IRAK ÖRNEĞİ Çağdaş GÖKBEL1* 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, 3200 Isparta, Türkiye Gönderi: 10 Ocak 2018; Yayınlanma: 24 Ocak 2018 (Submission: January 10, 2017; Published: January 24, 2018) Özet 4 Temmuz 2003’te Irak’ın Süleymaniye kentinde ABD askerlerinin gerçekleştirdiği operasyon sonrası, Türk özel kuvvetlerine bağlı birlikler başlarına çuval geçirilerek gözaltına alınmıştı. Türk askerlerinin başına çuval geçirilmesi ve sonrasında yaşananlar Türk kamuoyunun ayağa kalkmasına sebep olmuş ve olaya her kesimden büyük bir tepki gösterilmişti. Bu çalışmada Irakta yaşanan çuval olayının Türk sinemasına yansıması ele alınmaktadır. Süleymaniye skandalından 3 yıl sonra gösterime giren (3 Şubat 2006) ‘Kurtlar Vadisi Irak’ adlı film kamuoyunda yoğun tartışmalara sebep olmuş ve izleyici tarafından ilgiyle karşılanmıştır. Çuval hadisesine atıfla başlayan film; ağırlıklı olarak bu konuyu işlemekte ve filmin başkarakteri Polat Alemdar’ın Amerikalılara Türk halkı adına ders vermesiyle son bulmaktadır. Bu noktadan hareketle çalışmanın temel amacı; ‘Kurtlar Vadisi Irak’ filmi aracılığıyla gerçekleştirilmeye çalışılan algı yönetimidir. Bu temel amaç doğrultusunda film içerik olarak incelenmiştir. Yapılan içerik çözümlemesi sonucunda filmin algı yönetiminin etkin bir aracı olarak kullanıldığı ve Kurtlar Vadisi Irak filminin izleyicide ‘Türkiye’nin ABD’den öcünü aldığı’ yönünde bir algı oluşturmak üzere kurgulandığı tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Algı yönetimi, Kurtlar vadisi Irak, Türk askeri Perception Management In Turkish Cinema: Kurtlar Vadisi Irak Example Abstract: Following the operation of US Soldiers in Suleymaniyah,Iraq on July 4th 2003, troops which are affiliated to Turkish Special Forces were taken into custody with sacks covering their heads. This incident and what was happened after has caused the Turkish public from every politically different side to wholly stand up and react greatly. This study deals with the reflection of the sack incident in Iraq to Turkish cinema. The film 'Kurtlar Vadisi Irak' which hit the theaters three years after the Suleymaniye scandal (3 February 2006) caused intense debate in the public and was welcomed by the audience. The film starts with a reference to the sack incident and mainly work around this subject and ends with the protagonist Polat Alemdar teaching a lesson to Americans on behalf of Turkish people. From this point on, the main purpose of this study is to anaylze the accomplishment attempt of such perception management within this film. The film’s content was investigated in the direction of this main purpose. The results of the analysis of the content of the film indicates that the film was used as an effective perception BSJ Pub. Soc. Sci. / Çağdaş GÖKBEL 30 Black Sea Journal of Public and Social Science management tool and that it was willingly fictionalized toc onstruct a perception in Turkish people as in “ Turkey has taken his revenge against US”. Keywords: Perception Management, Kurtlar Vadisi Iraq, Turkish Military *Corresponding author: Süleyman Demirel Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, 3200 Isparta, Türkiye Email: (Ç GÖKBEL) 1. Giriş Sinema, Kültür endüstrisinin işlevsel ürünlerinden yalnızca birisidir ve kitlelerin manipülasyonunda önemli bir görev üstlenmektedir. Kurtlar Vadisi Irak filmi bu perspektiften hareketle uygun bir örneklem olarak düşünülüp, ele alınmıştır. 15 Ocak 2003 tarihinde ilk olarak televizyon dizisi biçiminde hayatlarımıza giren Kurtlar Vadisi yayınlanmaya başladığı günden itibaren Türk halkının yoğun ilgisini ve dikkatini çekmiştir. Dizinin yayınlanırken kitlelere söylediği şey; ‘Türkiye’nin gerçeklerini anlatmak’ olarak özetlenebilir. Kurtlar Vadisi adlı yapımın bu iddiası kitlesel ilgiyi toplamasının temel gerekçesi olarak ifade edilebilir. Kurtlar Vadisinin sinemaya uyarlanması ise temelde diziyle aynı doğrultudadır. Türkiye’yi sarsan konu ve olayları beyaz perdeye yansıtmak. Bu çalışma, durumun bu derece masum olmadığını göstermesi açısından önemlidir. Kapitalizm, insanların sadece günlük ihtiyaçlarını gidermelerini sağlayan ürünler üretmekle kalmaz; aynı zamanda onların duygu ve bilinç dünyalarına yönelik ürünler de üretir ve dağıtır (Güngör, 2011). “Adorno’nun kültür endüstrisi kuramı bu anlamda ekonomi politik ve kültür analizinin bir karması gibidir. Adorno özünde medyanın kültürel ve ideolojik etkisini inceler” (Güngör, 2011). Kültür endüstrisinin ürünlerine karşı uyanık olmak ve bu ürünleri bilimsel temelde analiz etmek bu yüzden oldukça önemlidir. “Hiçbir düşünce iletişimin dışında duramaz, onu yanlış yerde, yanlış bir uzlaşma içinde dile getirmek, doğruluğunu da yok etmek olur, Gittiğim her film, bütün uyanıklığıma karşın, biraz daha aptallaştırıyor beni, biraz daha kötüleştiriyor” (Adorno, 2014). Tüm uyanıklığınıza rağmen biraz daha aptallaşmak; Adorno, sinemanın işlevsel yönünü bu şekilde özetler. Peki, Kurtlar Vadisi Irak filmi standartlaşan dünyamızda, standardın dışına çıkan tepkilerimizi nasıl yönlendirmektedir? Çalışmada, bu sorunsaldan hareketle Kurtlar Vadisi Irak adlı filmi nitel içerik analizi yöntemiyle irdelenmiştir. Sinema, bir kitle iletişim yöntemi olduğundan kitlelere yönelik olarak üretilen içeriklerin anlam ve ideoloji bakımından yönlendirilmesi gerekir. “ Marksist ve eleştirel yaklaşımlarda kitle kültürü kültürel üretim, emtialaşma, fetişleştirme, ideolojik egemenlik veya bilinç yönetiminin üretimi çerçeveleri içinde ele alınır” (Erdoğan, 2002). Kurtlar Vadisi Irak filmi analiz edildiğinde; ideolojik üretimden, BSJ Pub. Soc. Sci. / Çağdaş GÖKBEL fetişleştirmeye ve oradan bilinç yönetimine kadar pek çok yöntemin başarıyla uygulandığı söylenebilir. Bu manada filmin Hollywood yapımı Rambo (Anonim, 2017c) serisiyle benzeştiği düşülebilir. Türkiye’deki kamuoyunu yönlendirmesi açısından yerli Rambo Polat Alemdarın ortaya çıkarılması pek de tesadüf gibi görünmemektedir. Çalışmamızda incelediğimiz ‘Kurtlar Vadisi Irak’ adlı film, özellikle kritik bir dönemde kitlelerin siyasal eğilim ve tercihlerini etkilemiştir. Film, kitlelerin biriken enerjilerinin soğurulmasında ve bireylerin olaya karşı geliştirdikleri tepkilerin rahatlatılması hususunda önemli bir misyon üstlenmiştir. 1.2. Kuramsal Çerçeve Algı yönetimi, Amerikan ordusu tarafından ortaya çıkarılan bir tanımdır. Algı Yönetimini Amerika savunma departmanı aşağıdaki gibi tanımlamıştır: “İstihbarat sistemlerinin ve liderlerin resmi tahminleri, dış ilişkileri ve resmi eylemlerini etkilemenin yanında, toplumların duygularını, motivasyonlarını etkilemek amacıyla yapılan yayınlar ya da seçilen bi (...truncated)