Örgüt ikliminin çalışanların sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkisi

Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi 2021 Cilt 3, Sayı 1, 145-153. Doi: 10.47542/sauied.878519 Örgüt ikliminin çalışanların sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkisi Sema ÖZKANa , Elif Özge ERBAYb a Sema ÖZKAN. E-mail: , ORCID: 0000-0001-7886-6953. b Dr. Öğr. Üyesi Elif Özge ERBAY. E-mail: , ORCID: 0000-0001-7927-0596. MAKALE BİLGİLERİ Özet Araştırma Makalesi Geliş Tarihi 11 Şubat 2021 Revizyon 13 Nisan 2021 Kabul tarihi 14 Nisan 2021 Bu araştırmanın amacı örgüt ikliminin çalışanların sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkisinin ortaya konmasıdır. Çalışanların örgüt iklimi algısının sanal kaytarma davranışlarını etkileyip etkilemediği araştırıldığından, araştırma nedensel tarama modelindedir. Bu amaç doğrultusunda 724 kişi ile anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda araştırmaya dahil olan çalışanların örgüt iklimi algısı düzeyi ile sanal kaytarma düzeyi arasında pozitif ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca örgüt ikliminin çalışanların sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Sanal kaytarmanın olumsuz çıktılarının, olumlu bir örgüt ikliminin oluşturulmasıyla engellenebileceği, bu veriyle işletmelerdeki pek çok yönetici için örgüt verimine katkı sağlanabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Örgüt iklimi, Çalışan Davranışı, Sanal Kaytarma Effect of organizational climate on employees' cyberloafing behavior ARTICLE INFO Research Article Received 11 February 2021 Received in revised form 13 April 2021 Accepted 14 April 2021 Abstract The purpose of this study is to reveal the effect of organizational climate on employees' cyberloafing behaviors. The study in which it is investigated whether employees' perception of organizational climate predict cyberloafing behaviors, is in the causal survey research model. For this purpose, a questionnaire was conducted with 724 people who are employees of the head office of an organization serving in the retail sector. As a result of the analyses, it was determined that there is a positive relationship between the perceived organizational climate and the employees’ cyberloafing behaviors. In addition, it was seen that organizational climate significantly predicts employees' cyberloafing behaviors. .It is thought that the negative outcomes of cyberloafing can be prevented by creating a positive organizational climate, and these results can contribute to organizational efficiency for administrators of the organizations. Key Words: Organizational Climate, Employee Behavior, Cyberloafing Giriş Örgüt iklimi kavramı, kişilerin davranışlarını sergilediği psikolojik çevre olarak nitelendirilmektedir (İşcan & Karabey, 2007, s. 182). Literatürdeki tanımlar çerçevesinde örgüt ikliminin insan odaklı, algısal ve dinamik boyutlara sahip olan bir kavram olduğu görülmektedir (Doğan & Üngüren, 2012, s. 28; İşcan & Karabey, 2007, s. 182). İnsan, örgüt ikliminin oluşumundaki rolü ve bu oluşumun sonuçlarından etkilenmesi sebebiyle her zaman örgüt ikliminin merkezinde yer alacaktır. Buna ek olarak örgüt ikliminin varlığı önemli olduğu gibi kişiler tarafından nasıl algılandığı da büyük ölçüde önemlidir. Örgüt iklimi ile çalışanların örgüte yönelik beklentileri ve söz konusu beklentilerin ne düzeyde karşılandığına ilişkin algılamaları araştırmalara konu edilmektedir (Rogers & Wilford, 1980; İşcan & Karabey, 2007; Güney, 2007). Bu çerçevede örgüt ikliminin çalışan bağlılığı ve iş tatmini gibi pek çok değişken ile olan ilişkisi de bu alandaki araştırma konuları arasında yer almaktadır (Schneider & Snyder, 1975; Pirola, Hartel, Mann, & Hirst, 2002; Çekmecelioğlu, 2007). Öte yandan örgüt ikliminin ve örgüt iklimine yönelik birey algılamalarının her zaman değişime açık olması durumu da örgüt iklimi kavramının dinamik boyutunu ortaya koymaktadır (Sims & Lafollette, 1975; Muchinsky, 1976). Bu kapsamda örgüt ikliminin yeni koşullar doğrultusunda gelişim ve değişim göstermesi de olağandır. Hızla artan teknolojik gelişmelerin bireylere pek çok kolaylık ve olanak sunması sonucunda toplumun hızlı bir şekilde teknoloji çağına sürüklendiği görülmektedir. Teknolojik gelişmelerin artması, bireylerin sanal ortamlara yönelmelerine yol açmıştır. Bireylerin işlerini sanal ortamda yürütmeleri, günlük yaşamlarında ve iş ortamında pek çok iş yükünü azaltmakta ve zaman kaybının yaşanmasını önlemektedir (Yeşiorman & Koç, 2014, s. 118). Ancak teknoloji bireyin kullanım durumuna göre bağımlılık gibi pek çok tehlikenin de ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Sanal ağlar çalışanların iş yükünü azaltması ve örgüt içi iletişimi hızlandırması bakımından örgütlerde önemli bir yer tutmaktadır. Fakat pek çok iletişim ağı, site ve oyun gibi bağlantıların bireyi bağlayıcı gücünün yüksek olması sonucunda bireylerin teknoloji ve sanal ağları kullanma süresi de hızla artmaya devam etmektedir. Söz konusu durumun mesai saatleri içerisinde bireyi zaman kaybına sürüklediği belirtilmektedir (Askew, Buckner, Taing, Ilie, Bauer ve Coovert, 2014, s. 513). Bu bağlamda, teknolojinin yoğun olarak iş akışına ve çalışanın günlük rutinlerine bu denli nüfuz ettiği günümüzde, kurumların teknoloji kullanımına dair temel uygulama ve politikalarının, çalışanın algıladığı örgüt iklimi üzerinden kaytarma davranışlarının da belirleyicisi olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada, çalışanların örgüt iklimine yönelik algılarının, sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkileri incelenmektedir. Çalışma kapsamında öne sürülen araştırma hipotezleri şöyledir: H1: Çalışanların örgüt iklimi algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1a: Çalışanların örgüt ikliminde destekleyici yönetici davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1b: Çalışanların örgüt ikliminde emredici yönetici davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1c. Çalışanların örgüt ikliminde kısıtlayıcı yönetici davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1d. Çalışanların örgüt ikliminde samimi çalışan davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1e. Çalışanların örgüt ikliminde işbirlikçi çalışan davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. H1f. Çalışanların örgüt ikliminde umursamaz çalışan davranışı algıları, sanal kaytarma davranışlarını anlamlı şekilde etkilemektedir. Ek olarak, araştırma kapsamında çalışanların örgüt iklimi algıları ve sanal kaytarma davranışlarının demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmektedir. Araştırmanın modeli şu şekildedir; 145 Özkan, S., Erbay, E.Ö. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, (2021): 145-153 Örgüt İklimi Destekleyici Yönetici Davranışı Emredici Yönetici Davranışı Kısıtlayıcı Yönetici Davranışı Samimi Çalışan Davranışı İşbirlikçi Çalışan Davranışı Umursamaz Çalışan Davranışı Sanal Kaytarma Önemsiz Sanal Kaytarma Önemli Sanal Kaytarma Şekil 1. Araştırmanın Modeli Ka (...truncated)